İfade Özgürlüğü Derneği’ne (İFÖD) göre sansür dalgası eylülde tsunamiye dönüştü; bir ayda en az 1270 X hesabı erişime engellendi.
Sosyal medya hesapları iktidarın hedefinde. Yüzlerce hesap ‘milli güvenlik’ dahil çeşitli gerekçelerle erişime engellendi. Son olarak dün (1 Eylül) erişim engeli kararlarını duyuran ve belgeleyen EngelliWeb projesinin X hesabı da erişime kapatıldı.
İFÖD, bugün ‘Sansür Dalgası Eylül’de Tsunamiye Dönüştü: Bir Ayda En Az 1.270 X Hesabı Erişime Engellendi, Sıra EngelliWeb’e Geldi’ başlıklı bir açıklama yayınladı:
* İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) olarak bu açıklamayı hazırladığımız sırada, Türkiye’deki İnternet sansürünü 2008’den bu yana belgeleyen EngelliWeb’in X hesabı (@engelliweb) da erişime engellendi ve X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.
* X’in 1 Ekim 2026 saat 17.14’te gönderdiği bildirime göre engelleme, Siber Güvenlik Başkanlığı (SGB) tarafından X’e iletilen ve 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi uyarınca verilen bir karara dayanıyor, ancak karar bilgisi bizimle paylaşılmadı. Daha önce EngelliWeb’in paylaşımlarını hedef alan çok sayıda karar İFÖD’e gönderilmişti. Bu kez sansürü kayıt altına alan hesabımız hedef alınmıştır.
* EngelliWeb projemiz kapsamında yürüttüğümüz izleme çalışması, yıl boyunca artarak süren sosyal medya engellerinin eylülde benzeri görülmemiş bir boyuta ulaştığını ortaya koydu. Yalnızca 1-30 Eylül 2026 tarihleri arasında 5651 sayılı kanunun sekizinci ve 8/A maddeleri kapsamında en az 1270 X hesabı erişime engellendi ve bu hesapların yüzde 90’ı X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.
* EngelliWeb 2025 raporumuzda belgelediğimiz üzere 19 Mart sürecinin damgasını vurduğu 2025’in tamamında 8/A maddesi kapsamında erişime engellenen X hesabı sayısı 995’ti. Tek bir ayda engellenen hesap sayısı, ‘dijital sıkıyönetim’ olarak nitelendirdiğimiz geçen yılın toplamını geride bırakmıştır. Engellemelerin 941’i ayın ikinci yarısında gerçekleşti.
* Engellemeler gazetecilerden haber kuruluşlarına, LGBTİ+ örgütleri ve hak savunucularından kadın örgütlerine, insan hakları örgütlerinden akademisyenlere, ekonomistlere ve farklı siyasi ve dini çevrelere kadar çok geniş bir alana yayıldı. LGBTİ+ örgütleri, hak savunucuları ve aktivistlerin hesapları ‘Ailem Güvende’ adı verilen operasyonlar kapsamında hedef alınırken çok sayıda yetişkin içerik üreticisinin hesabı da ‘müstehcenlik’ gerekçesiyle erişime engellendi. Erişim engelleri fon krizi ve Narin Güran cinayeti soruşturması hakkında paylaşım yapan hesaplara da uzandı. ‘Dezenformasyon’, ‘millî güvenlik’, ‘manipülasyon’ ve TCK 217/A iddialarının yanı sıra İsrail propagandası, ‘FETÖ iltisakı’, Tevhid çevresi, Furkan Hareketi ve Alihan Kuriş soruşturmaları gerekçesiyle de hesaplar engellendi.
* Takipçi bilgisine ulaşılabilen 1227 hesabın toplam takipçi sayısı 35 milyonu aşıyor. Bu hesapların 362’sinin 10 binden, 70’inin 100 binden, 10’unun ise 500 binden fazla takipçisi bulunuyor.
* Türkiye’den görünmez kılınan hesaplar arasında gazeteciler Erk Acarer, Naz Yavuzarslan, Canan Kaya, Meral Danyıldız, Özlem Akarsu Çelik, Fırat Fıstık ve İrem Afşin, İfade Özgürlüğü Derneği kurucularından Yaman Akdeniz ile Kısa Dalga, soL Haber, Mezopotamya Ajansı, JinNews, Velvele ve Kaos GL Haber hesapları bulunuyor. Ekonomi alanında Prof. Dr. Veysel Ulusoy, İnan Mutlu ve Emre Şirin’in hesapları görünmez kılındı. Listede ayrıca Kaos GL Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Barış Akademisyenleri, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, Kadın Koalisyonu, Türkiye Psikiyatri Derneği, Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV), TİP LGBTİ+ Bürosu ve Umut-Sen ile Başaran Aksu, Levent Pişkin ve yazar Haluk Hepkon yer alıyor.
‘Eylül kararları gerekçesiz, toptan ve görünmez’
* Kararlar ne kamuoyuna açıklanmakta ne de hesap sahiplerine tebliğ edilmektedir. Eylüle ait elimize ulaşan dokuz karar ve bir talep yazısı üzerinden 1270 hesaptan yalnızca 115’inin hangi karara dayandığını tespit edebildik. Geriye kalan 1155 hesabın dayanağı bilinmemektedir.
* stanbul 7’inci Sulh Ceza Hâkimliği, İstanbul başsavcılığının 2026/143015 sayılı soruşturması kapsamında verdiği 12 Eylül 2026 tarihli ve 2026/9559 D.İş sayılı kararla Kaos GL, SPoD, Pembe Hayat, Lambdaistanbul, onur haftaları ve üniversite LGBTİ+ toplulukları dâhil 73 kurum ve kişinin internet siteleri ile sosyal medya hesaplarına, toplam 179 adrese erişimi engelledi. Kararda kanun metni ve kalıp bir cümle dışında tek satır gerekçe bulunmamaktadır.
* Mersin’deyse Mersin İl Emniyet Müdürlüğünün doğrudan başvurusu üzerine Mersin 3’üncü Sulh Ceza Hâkimliğinin 14 Eylül 2026 tarihli ve 2026/9999 D.İş sayılı kararıyla Evrensel, TİP LGBTİ+ Bürosu, Barış Akademisyenleri, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Umut-Sen ve ALİKEV’in de aralarında bulunduğu hesapların ‘sayfalarının tümüne’ erişim engellendi.
* Bakırköy başsavcılığının TCK 226/2 kapsamındaki ‘müstehcenlik’ soruşturmasındaysa Bakırköy 4’üncü Sulh Ceza Hâkimliği’nin 13 Eylül 2026 tarihli ve 2026/9112 D.İş sayılı kararıyla Kaos GL Haber, Başsavcılığın 16 Eylül 2026 tarihli ikinci talebiyle de Türkiye Psikiyatri Derneği ve Kaos GL Derneği hedef alındı.
* İstanbul 1’inci Sulh Ceza Hâkimliği, İstanbul başsavcılığının aynı 2026/143015 sayılı soruşturması kapsamında verdiği 29 Eylül 2026 tarihli ve 2026/8894 D. iş sayılı kararla T24’ün internet sitesinin tümüne ve X hesabına, sitenin ‘yaklaşık bir yılda 118 sözde haber paylaşımı yaptığı’ ve bu yayınların ‘Türk aile yapısını zayıflatmaya yönelik’ olduğu gerekçesiyle erişimi engelledi. Ulusal bir haber sitesinin 118 içerik gerekçesiyle tümüyle engellenmesi, URL esaslı engelleme ve ölçülülük ilkelerini hiçe saymaktadır.
* Ankara 1’inci Sulh Ceza Hâkimliği, ‘kamu görevlisine hakaret’ ve ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ soruşturmasında verdiği 19 Eylül 2026 tarihli ve 2026/13243 D.İş ile 20 Eylül 2026 tarihli ve 2026/13244 D.İş sayılı kararlarla Prof. Dr. Veysel Ulusoy’un da aralarında bulunduğu hesapların tümüne erişimi engelledi.
* Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliği ise 25.09.2026 tarihli ve 2026/10114 D.İş sayılı kararıyla, yalnızca ‘açık kaynak araştırma raporu’ ve ekran görüntülerine atıfla, Başaran Aksu ve İnan Mutlu dâhil 47 hesaba ‘millî güvenlik’ gerekçesiyle erişimi engelledi.
‘Tüm kararlar gerekçeleriyle açıklanmalı’
Dernek açıklamanın sonunda erişim engeli kararların kamuoyuna açıklanıp kaldırılması gerektiğini belirtti:
* Anayasa Mahkemesi Artı Media GmbH ([GK], B. No: 2019/40078, 14/9/2023) kararında 8/A maddesinin keyfi müdahalelere karşı güvence içermediğini ve ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit etmiştir. Eylül, bu yapısal sorunun kitlesel bir sansür düzenine dönüştüğünü göstermektedir.
* İFÖD olarak sulh ceza hâkimliklerinin itiraz incelemelerinde 8/A maddesini Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi’ne götürmesini, ‘Ailem Güvende’ operasyonları kapsamında LGBTİ+ örgütlerine, hak savunucularına, meslek örgütlerine ve T24’e getirilen engellerin derhâl kaldırılmasını, hesap ve sitelerin tümüne yönelik toptan engelleme uygulamasına son verilmesini ve tüm kararların gerekçeleriyle birlikte ilgililere tebliğ edilip kamuoyuna açıklanmasını talep ediyoruz.
* EngelliWeb hesabına yönelik karar derhâl açıklanmalı ve engel kaldırılmalıdır. Karara ulaştığımızda itiraz edecek ve 8/A maddesinin Anayasa Mahkemesi’ne götürülmesini talep edeceğiz.
