Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR), ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) ve Kanada Uzay Ajansı (CSA) Ay’da seralar geliştirmek için çalışıyor.
Seralar inşa edilebilirse gelecekteki uzun süreli görevlerde astronotları taze gıdayla besleyebilecek.
Ay’da gündüz ve gece sıcaklık farkı çok büyük, yüzey neredeyse havasız, su kıt ve kozmik radyasyon ciddi ölçüde tehlikeli. Bitkileri doğrudan Ay toprağına dikmek sonuç vermez; bu nedenle doğal çevre koşullarından bağımsız çalışan kontrollü yetiştirme sistemleri gerekiyor.
Uluslararası ‘Lunar Agriculture Module – Ground Test Demonstrator (LAM-GTD)’ projesi tam da bu hedef doğrultusunda, yaşama elverişli atmosferin, verimli toprağın ya da suyun olmadığı bir yerde sebze yetiştirmek için çalışıyor.
Bir sera modülünün doğrudan astronotlar için simüle edilmiş bir yaşam ve çalışma alanına bağlanması planlanıyor. Böylece araştırmacılar bitki büyümesini incelemenin yanısıra sera ile yaşam alanının birbirini nasıl besleyebileceğini test edecek.
Planlanan sistem başlangıçta tamamen Dünya’da inşa edilecek. Üç ortak uzay ajansı, en geç 2032’ye kadar fikrin hayata geçirilip geçirilemeyeceğine ve mümkünse nasıl inşa edileceğine karar vermek istiyor.
NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) çok sayıda deney yapmış ve şimdiye kadar marul, Çin lahanası ve acı biber gibi bitkiler yetiştirmişti. Bir sonraki adımda ISS’deki küçük düzeneklerden tüm mürettebatı besleyebilecek çok daha büyük ve karmaşık yetiştirme sistemlerine geçilmesi planlanıyor.
DLR ise birkaç yıl boyunca Antarktika’da işlettiği sera başta olmak üzere geçmiş projelerdeki deneyimlerinden güç alacak.
2018’den 2023’e kadar araştırmacılar Antarktika’da özel olarak geliştirilen bir sera işletti. Toprak ve doğal güneş ışığı olmadan taze sebze yetiştirdiler. LED lambalar, yapay besin çözeltileri ve karmaşık bir sulama sistemi kullandılar. Marul, domates, salatalık, turp ve hatta çilek hasat ettiler. Toplamda yaklaşık bir ton taze sebze meyve yetiştirildi.
Antarktika Ay’dan çok farklı koşullarda olsa da iyi bir test imkanı sunuyor; çünkü tıpkı Ay’daki gibi Antarktika’da da lojistik bir sorun teşkil ediyor, çevre koşulları ağır ve hata kaldırmıyor.
Kanada uzay ajansı CSA ise insanlı görev teknolojileri ve uzay araştırmaları konusundaki uzmanlığıyla işbirliğini tamamlıyor.
Araştırmanın astronotların beslenmesinden öte Dünya’da da gıda üretiminin güç olduğu yerler için yeni teknolojiler sağlayabileceği düşünülüyor.
