EMRE ZOR
@zor_emre01
Amerikalılar pazar günleri kafa dinler; aile ziyaretleri, barbeküler, futbol ve bolca müzik. Ama bu pazar evdeki hesap çarşıya uymadı. ABD Başkanı Joe Biden, 2024 seçimleri için Demokrat Parti adaylığından çekildiğini duyurdu ve başkan adayı olarak yardımcısı Kamala Harris’i önerdi.
CNN sunucusu Wolf Blitzer, alkollü kokteylini yarım bırakarak apar topar stüdyoya yetişti ve beklenen haberi duyurdu.
81 yaşındaki Biden, 28 Haziran’daki münazarada Trump karşısında donuk bakışları, cümleleri bitirememesi ve güçsüz görünmesinin ardından ‘Çekil’ baskısı altındaydı.
İkinci bir Trump dönemi görmek istemeyen Demokrat siyasetçiler, liberal medya ve bağışçılar Biden’ı çembere almıştı. Üç haftadır yarışta kalmak için ayak direyen Biden, olayı ‘Ancak Tanrı isterse çekilirim’e kadar götürmüştü.
Fakat kampanyasını finanse eden bağışçılar, bir nevi Tanrılar, para akışını kesince Biden baskılara dayanamadı ve adaylıktan çekildi.
Biden yarı yoldan döndü
Oysa Biden partinin ön seçimlerini rakipsiz kazanmış, 3904 delegenin desteğini almıştı.
Adaylığı 19 Ağustos’taki Demokrat Parti Kurultayı’nda formaliteden bir oylamayla resmileşecekti. Ama yaşına ilişkin endişeleri gideremedi ve Trump’ı yenebileceğine kimseyi inandıramadı.
Münazara sonrası anketlerde Trump’la arasındaki fark açıldıkça açıldı. Geçen hafta Trump’ın suikast girişimine uğramasının ardından kayış koptu. Beş gün önce Covid kapan Biden, izolasyon için girdiği evden 52 yıllık siyasi kariyerinin son aylarını geçirecek bir başkan olarak çıkıyor.
Bayrak Harris’te
2024 seçimleri için bayrağı 59 yaşındaki başkan yardımcısı Kamala Harris’e devrediyor. Hint kökenli siyah Harris, ABD’nin ilk kadın başkanı olmak için kolları sıvadı.
Harris, Biden’ın kampanyada topladığı 95 milyon dolarla başladı, dün ayağının tozuyla 60 milyon dolar bağış aldı ve seçimlere kadar sadece 106 günü var.
Anketlerde Biden’ın çekilmesi halinde Harris’in başkan adayı gösterilmesini isteyenlerin oranı yüzde 70 civarıydı. Birçok Demokrat da Harris’in adaylığını destekledi.
Dolayısıyla Demokrat Parti ve medya, Biden’ın yaşı ve yetersizliğine ilişkin tartışmaları kesecek ve yeniden Trump’ın ABD demokrasisine tehlikelerine odaklanacak.
Seçmenin ön seçimlerde parti kurultayında Biden’ı desteklemesi için oy verdiği 3904 delegeyse artık serbest. Biden’ın önerdiği Harris’i desteklemek zorunda da değiller. Üç hafta sonraki kurultaya kadar Harris’e rakip Demokrat adaylar çıkabilir, tabii yeterli imzaya ulaşabilirlerse…
Parti içi demokrasi sahnede
Kurultayda farklı eyaletleri temsil eden yaklaşık 4 bin 600 delege var. Fakat bunların 600’ü oy kullanmayacak süper delegeler. Yani eski başkanlar Barack Obama, Bill Clinton veya parti liderleri gibi yüksek profilli isimler.
Aday seçilebilmek için en az 1976 delegenin oyu gerekiyor. Normal koşullarda seçmen neredeyse tüm delegeleri Biden’a oy vermesi için belirlemişti. Ama Biden çekildiği için artık delegeler istediği adayı desteklemekte serbest. Yeterli oyu alan aday Trump’la boy ölçüşecek.
Nitekim Obama, Biden’ın çekilme kararını tebrik ettikten sonra ”Partimiz etkili bir aday çıkarmak için kolları sıvayacak, güvenim sonsuz” diyerek çekişmeli bir sürecin sinyallerini verdi.
Kurallar
Fakat aday olmak için bazı şartlar var: Bir eyaletten en fazla 50 olacak şekilde en az 300 delegenin imzası gerekiyor. Ayrıca bir delege sadece tek adaya imza verebiliyor.
Yani olası aday sayısı 15 civarında. Ancak kimse kargaşa istemez ve büyük ihtimal odak birkaç adayda olacak.
Demokratların seçimlere kadar aday belirlemek için iki yolu var:
- Kurultaydan önce delegelere elektronik oylama yapmak
- Oylamayı 19 Ağustos’taki kurultayda yapmak
Destek yağıyor
Henüz Harris’e rakip çıkmadı. Hatta Biden’a alternatif aday olarak düşünülen isimler Harris’e destek verdi.
Mesela California eyalet valisi Gavin Newsom “Trump’a karşı en iyi aday Harris” dedi. Georgia senatörü Raphael Warnock ve Ulaştırma Bakanı Pete Buttigieg de Harris’e desteklerini açıkladı.
Bu durumda Harris’e rakip çıkmayabilir ve adaylığı kurultay başlamadan önce elektronik bir oylamayla netleşebilir.
56 yıl sonra yeniden
ABD’de başkan adayı genelde önseçimlerde belirlenir. Seçimlere üç-beş ay kala parti kurultayında da formaliteden bir oylamayla aday resmileşir. 56 yıl sonra Demokrat Parti yine ihtimallere açık bir kurultaya gidecek. Son deneyimleri tam bir faciaydı.
Yıl 1968’di. Vietnam savaşı karşıtı öğrenci gösterileri, Martin Luther King ve Robert F. Kennedy suikastleri, korku ve şiddet ortamı…
Tüm bunlar olurken Demokratların başkan adayı Lyndon B. Johnson adaylıktan çekildiğini duyurmuştu. ‘Şimdi kim aday olacak?’ endişeleriyle ağustosta Chicago şehrindeki kurultayda toplanılmıştı.
O yıl başkan yardımcısı Hubert H. Humphrey aday seçildi ama kurultaya damga vuran sadece şiddet ve kargaşaydı.
Bu yıl da 1968’den miras örüntü devam ediyor. İsrail’in Gazze’deki katliamlarına karşı gösteriler olacak, Trump suikast girişimine uğradı ve iki tarafın da ‘Onlar seçilirse mahvoluruz’ dediği korku ve şiddet ortamı var.
Melekler ve dar kapı
Ama Cumhuriyetçiler kendilerini bir adım önde görüyor. Çünkü Trump’ın ‘koruyucu melekleri var.’ Öyle ki suikast girişiminden önce ABD bayrağı melek şeklini almış, sonra da Trump’ın kafatasına girmek üzere olan kurşuna melekler müdahale etmiş, Trump kıl payı kurtulmuş, öyle diyorlar.
İncil ‘Dar kapıdan girmeye çabalayın. Çünkü kişiyi yıkıma götüren kapı büyük ve yol geniştir’ diyor.
Trump partisini birleştirdi; ceza davaları, suikast girişimi ve ‘2020 seçimleri çalındı’ gibi yalanlarından oy kazandı. Elini kolunu sallayarak ilerliyor 5 Kasım’a.
Ama Harris’in geleceği belirsiz, yolu dar. Önce Demokrat aday seçilmesi sonra da markalaşmış ve suikaste uğramış bir yalan makinesini, Trump’ı, alt etmesi lazım.
Üstelik dar kapıdan geçmesi için yalnızca 106 günü var.
