Film yapımcısı Justin Martell beş yıl aradan sonra Kuzey Kore’ye adım atan ilk Amerikalı oldu: “Pandemi ülkede hala bitmiş değil.”
Connecticut doğumlu yapımcı ‘benzersiz’ ve ‘ulaşılması zor yerleri’ belgeleme konusunda uzmanlaşmış Pioneer Media’nın kurucusu.
Geçen hafta tur operatörlerinden oluşan küçük bir heyetle Kuzey Kore’de beş gün geçirdi.
Kuzey Kore’ye gitmek için ikinci vatandaşlık aldı
ABD vatandaşlarının Kuzey Kore’ye seyahat etmesi yasak. TRT Haber’in CNN’den aktardığına göre ABD pasaportuyla Kuzey Kore’ye gidemeyeceğini anlayan Martell farklı bir yol izledi.
Karayip ülkesi Saint Kitts ve Nevis’in vatandaşlık karşılığı yatırım programına başvurdu. Hükümetin sürdürülebilir kalkınma fonuna altı haneli bir bağış yaparak (Miktar bilinmiyor) ikinci bir pasaport aldı. İşlemler bir yıl sürdü.
Martell o süreci şöyle anlatıyor:
“Güvenlik taramaları, mali incelemeler, her şey yapıldı. Rus vatandaşların son yıllarda ikinci pasaport programlarına yoğun ilgisi nedeniyle fiyatlar arttı. Şu an 250 bin dolara kadar çıktı ama ben çok daha düşük bir fiyata aldım.”
Pandemi hala bitmemiş
Ona göre pandemi ülkede hala bitmiş değil. Maske takmak ve ateş ölçmek gibi katı sağlık önlemleri devam ediyor. Ayrıca turistlerin halk pazarlarını ziyaret etmesine de izin verilmiyor.
Martell, Kuzey Kore’de Covid-19’a dair komplo teorilerinin yaygın olduğunu da belirtiyor: “Güney Kore’den gönderilen bir balonla ülkeye girdiği yönünde bir söylenti var.”
‘Ukrayna konusunda temkinliydiler‘
Kuzey Koreli rehberlerle siyasi konuların sıkça konuşulduğunu belirten Martell, özellikle Ukrayna savaşına dair yorum yapmaktan kaçındıklarını fark ettiğini söylüyor: “Küresel gelişmelerden haberdarlar ama Ukrayna konusunda temkinliydiler.”
Ekipte Avustralyalı Rowan Beard ve Macar Gerg Vaczi de bulunuyordu.
Beard, Kuzey Kore’ye on yılı aşkın süredir turlar düzenlediğini ve pandeminin ülkedeki izolasyonu daha da derinleştirdiğini söylüyor: “İlk grubun bu hafta yola çıkacak olması beni çok heyecanlandırıyor.”
Vaczi’yse rehberlerin dünya gündemini yakından takip ettiğini belirtiyor: “Güney Kore’deki son olayları, Trump’ın gümrük tarifelerini ve Ukrayna’daki durumu biliyorlardı. Çünkü yabancılarla muhatap olanlar onlar.”
Ekip gezinin ardından Tumen Nehri üzerinden Çin’e geri döndü. Grup bu hafta Kuzey Kore’nin Çin ve Rusya sınırına yakın Rason bölgesine ilk Batılı turist kafilesini götürmeyi planlıyor.
Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, Makao ve Jamaika’dan gelen turistler seyahate katılacak.
Pyongyang hala Batılılara kapalı
Şu an Rason’daki açık pazarlarda yerel halkla pazarlık yaparak alışveriş yapmak gibi deneyimler yasak. Tur şirketleri yetkililerle görüşerek bu tür kısıtlamaların kaldırılması için çalışıyor.
Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang da Batılı turistlere kapalı. Ama 2024’ten bu yana Rus turistlere izin veriliyor. Bu durum iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlenmesiyle ilişkilendiriliyor.
ABD’lilerin ülkeye girişiyse pandemi öncesinde de yasaktı.
2017’de Kuzey Kore’de tutuklandıktan sonra komada ülkesine dönen Amerikalı öğrenci Otto Warmbier kısa süre sonra ölmüştü. ABD Dışişleri Bakanlığı da bu nedenle Kuzey Kore’ye seyahati yasaklamıştı.
Martell yasak yürürlüğe girdiğinde de Kuzey Kore’deydi ve o dönemde ABD pasaportuyla ülkeden ayrılan son turist olduğunu düşünüyor.
‘Fotoğraf çekme kuralları daha gevşek’
Martell ve ekibi, Kuzey Kore’nin turizm konusunda kademeli bir açılım yapacağını düşünüyor.
Vaczi fotoğraf çekme kurallarının geçmişe kıyasla daha gevşek olduğunu anlatıyor: “Beni sadece bir kez uyardılar, o da bir rehberi çekerken.”
Martell’sa Amerikalı olduğunu gizlemese de herhangi bir düşmanlıkla karşılaşmadığını ifade ediyor: “Hae’an Park’ta yürürken çocuklar bizi görüp kaçtı. Rehberlerden biri şaka yollu ‘Belki de Amerikalı emperyalist olduğunuzu bildikleri içindir’ dedi. Ben de ‘Yok, sadece bir tane var!’ diye yanıt verdim ve hepimiz güldük.”
Ülkedeki anti-Amerikan propagandanın da azaldığını belirten Martell, önceden her yerde görebildiği ABD karşıtı posterlerin artık kaldırıldığını ve bu tür kartpostalların ancak özel olarak istendiğinde temin edilebildiğini söylüyor.
ABD’li yapımcı harcadığı parayı değerli görüyor:
“Eğer bu kadar para ve zaman harcayacaksanız, pasaportunuzun sadece Kuzey Kore’ye değil, başka yerlere de avantaj sağlamasına dikkat edin. Mesela Saint Kitts pasaportum sayesinde Rusya’ya vizesiz girebiliyorum ama ABD pasaportumla bunu yapamam.”
