ABD’de, Demokrat senatör Edward Markey ve Temsilciler Meclisi’nin Demokrat üyelerinden Brad Sherman, Türkiye’nin nükleer silah sahibi olmasını engellemeye yönelik bir tasarı sundu.
Amerika’nın Sesi’nin haberine göre iki Kongre üyesi tasarılarına gerekçe olarak, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Eylül ayında yaptığı “Bazı ülkelerin nükleer başlıklı füzeleri var. Ancak Batı bizim bunlara sahip olamayacağımız konusunda ısrarlı. Bunu kabul edemem” yollu açıklamasını gerekçe gösterdi.
4 Eylül’de Sivas’ta Orta Anadolu Ekonomi Forumu’nda konuşan Erdoğan, ABD ile S-400 ve F-35 krizlerine değinirken bölgede nükleer silaha sahip en yakın ülke İsrail’i örnek vermişti: “Birilerinin elinde nükleer başlıklı füze varken benim elimde olmasın bunu kabul edemem.”
‘Nükleer Silahların Yayılmasının Engellenmesi Yasası’ başlıklı tasarı, ABD başkanını, sivil nükleer işbirliği konusunda yeni bir anlaşma imzalama ya da mevcut anlaşmayı yenilemeyle bağlantılı olarak, herhangi bir yabancı ülkenin kitle imha silahları anlaşması altındaki yükümlülüklerini ihlal edip etmediğini ya da yabancı ülkenin nükleer programının barışçıl olup olmadığını tasdik etmekle yükümlü kılıyor.
Tasarıya göre bu iki şarttan birinin olumsuz çıkması durumunda, ‘123 Anlaşması’ olarak nitelendirilen barışçıl nükleer işbirliği öngören anlaşmanın, Türkiye’yle olan da dahil olmak üzere yenilenmesi ya da bu konuda yeni bir anlaşma imzalanması Kongre’nin onayına bağlı olacak.
ABD’nin, Türkiye ile ‘123 Anlaşması’nı 2008’de imzaladığı, söz konusu anlaşmanın 2023’te Kongre’nin onayını gerektirmeden otomatik olarak yenilenmesinin öngörüldüğü belirtiliyor.
Markey ve Sherman’ın tasarısında ise Türk hükümetinden üst düzey yetkililerin son dönemdeki açıklamalarının, Türkiye’nin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması (NPT) altındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyebileceğine işaret ettiği savunuldu.
