AKP’nin Meclis’e sunduğu ‘torba teklif’le ‘belirli süreli sözleşmeler‘ ve ‘kısmi çalışma’ kapsamındaki düzenlemeler nedeniyle işçinin kıdem tazminatı alması zorlaşabilir.
‘İşsizlik Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi’nde yer alan düzenlemeler şöyle:
Kısa çalışma ödeneği uzatılabilecek
- Cumhurbaşkanı kısa çalışma ödeneğinde süreyi 30 Haziran 2021 tarihine kadar uzatabilecek. Bu durumda marttan bu yana kısa çalışma ve ücretsiz izin nedeniyle düşük ücret alan işçiler gelecek yılın ortasına kadar aynı şekilde eksik ve düşük ücret almaya devam edecek.
- Kısa çalışmadan vazgeçen işverenlere sağlanan normalleşme desteğinde de süre 30 Haziran 2021 tarihine kadar uzatılabilecek.
Kısmi zamanlıya vergi istisnası
- Kısmi zamanlı çalışmayı kabul edenlere gelir vergisi ve damga vergisi istisnası getirilecek. Ancak bu istisnadan yararlanılabilmesi için kısmı zamanlı çalışanın çalışmadığı gün sayısı kadar kısmi zamanlı yeni bir çalışanın istihdam edilmesi ve altı ay çalıştırılması gerekecek. Cumhurbaşkanı destek süresini dört yıla kadar uzatabilecek (Türkiye’de kayıt dışı istihdam oranı yüzde 34 seviyesinde. Yani çalışan her üç kişiden biri kayıt dışı. Çalışanların yüzde 87’si örgütsüz. Böyle bir ortamda esnek çalışmayı getirmek kayıt dışını artırıp, sendikal örgütlülüğü de olumsuz etkileyebilir).
Kıdem tazminatı zorlaşıyor
- 25 yaşını doldurmayan veya 50 ve üzeri yaştaki işçilerle hiçbir koşul olmadan ‘belirli süreli iş sözleşmesi’ imzalanabilecek (Halen ‘belirli süreli sözleşmeler’ için bazı koşullar gerekiyor. Emekliliğe sayılan sigorta primi yatırılma yaşı 18’den 25’e çıkacak, doyasıyla emeklilik yaşı yükselecek).
- 25 yaşını doldurmayan işçilerle yapılacak belirli süreli iş sözleşmesinin süresi işçinin 25 yaşını doldurduğu tarihi geçemeyecek. Belirli süreli iş sözleşmelerinin toplam süresi iki yılı aşamayacak (Halen ‘belirli süreli iş sözleşmeleri‘ istisna olarak uygulanıyor, asıl olarak ‘belirsiz süreli sözleşmeler’ temel alınıyor. ‘Belirli süreli sözleşmelerde’ belirlenen sürenin sonunda sözleşme kendiliğinden sona erdiği için işçinin ihbar ve kıdem tazminatı alabilmesi zora girecek).
- 25 yaş altındaki gençlerin kısmi süreli çalışmaları teşvik edilecek. Ay içinde 10 günden az çalışanlar için yüzde 2 iş kazası ve meslek hastalıkları primi ve yüzde 7.5’i işveren yüzde 5’i sigortalıya ait olmak üzere yüzde 12.5 oranında genel sağlık sigortası primi işveren tarafından ödenecek.
- İşten atılan işçiler 90 gün içinde yeni iş bulur ve bir yıl süreyle kesintisiz çalışırsa işsizlik ödeneğinden yararlandığı sürelerin sigorta primi işveren ve sigortalı hisselerinin tamamı İşsizlik Fonu’ndan karşılanacak.
İşe alınmayana 34 lira destek
- İşveren, 1 Ocak 2019 ile 17 Nisan 2020 arasında işten ayrılanlar ve hizmetleri SGK’ya bildirilmeksizin (sigortasız) çalıştırılanları işe alırsa günlük 44.15 lira destek verilecek. Eğer işveren işçiyi işe alıp ücretsiz izne çıkarırsa işçiye günlük 39.24 lira nakdi ücret desteği sağlanacak. İşveren tarafından işe alınmayanlara ise hane başına günlük 34.34 lira destek verilecek.
- İşverene Ocak 2019 ile Nisan 2020 döneminde en az sigortalı bildirimi yapılan aydaki sigortalı sayısına ek olarak istihdam edilecek her bir sigortalı için destek verilecek (Bunlar da kayıt dışı istihdama göz yumulup bir de teşvik edilmesi demek).
Kayıt dışı varlıklar
- Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymeti Türkiye’ye getirenler bu varlıkları serbeste tasarruf edebilecek. Yurt dışındaki kredilerin kapatılmasında kullanabilecek. Bu durumda borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye’ye getirme şartı da aranmayacak.
- Türkiye’ye getirilen varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaksızın işletmelere dahil edilebilecek. Ayrıca Türkiye’de bulunan ancak işletmelerin kayıtları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazların yasal defterlere kaydedilebilmesine olanak sağlanacak. Tüm bu varlıklar için hiçbir surette vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılamayacak. Süre 30 Haziran 2021 olarak belirlendi. Ancak Cumhurbaşkanı bu süreyi bir yıla kadar uzatabilecek.
Hükümlülerin izni uzatıldı
- Salgın nedeniyle denetimli serbestlikten yararlanan hükümlüler 31 Mayıs 2020 tarihine kadar izinli sayılmıştı. Bu süre 31 Temmuz 2021 tarihine kadar uzatılabilecek.
Gazetecilere ‘yıpranma’ payı yeniden
- Anayasa Mahkemesi, gazetecilerin yıpranma hakkında iptal kararı vermişti. Öneriyle gazetecilere yıpranma hakkı yeniden düzenlenecek.
Vergide beş puan
- Cumhurbaşkanına yüzde 20 olan kurumlar vergisi oranını beş puana kadar indirme ve yeniden kanuni seviyeye getirme yetkisi verilecek.
- Konaklama vergisinin yürürlük tarihi 1 Ocak 2022 tarihine ertelenecek.
- Derneklerin genel kurullarının erteleme süreleri de uzatılacak.
