Mahfi Eğilmez: Finansal krizlerin nasıl ortaya çıktığını anlamak için öykülerden de yararlanabiliriz

Okura not

Günün 11’i, Türkiye medyasındaki görüş ve yorum çeşitliliğini yansıtmak amacıyla hazırlanmaktadır. Aşağıda özetini bulacağınız yazıya yer vermemiz, içeriğini onayladığımız ve/veya desteklediğimiz anlamına gelmez.

Finansal krizlerin nasıl ortaya çıktığını anlamak için bazen ekonomi kitaplarından değil, öykülerden de yararlanabiliriz. Çünkü yüzyıllar önce anlatılan bazı öyküler, bugün finansal sistemlerde karşılaştığımız aşırı güven, sistemik risk, karmaşıklık ve yanlış teşvik gibi sorunları şaşırtıcı biçimde açıklayabiliyor.

Daidalos, oğlu İkarus ile Girit Adası’nda hapsedildiği yerden kaçmak için kuş tüyleri ve balmumu kullanarak kanatlar yapar. Uçmadan önce oğlunu uyarır: Çok alçaktan uçulursa denizin nemi kanatları ağırlaştırabilir. Çok yüksekten uçulursa güneş balmumunu eritebilir.

Ancak İkarus uçmanın heyecanıyla babasının uyarısını unutur. Giderek yükselir, güneşe yaklaşır. Balmumu erir, kanatlar parçalanır ve İkarus denize düşer.

Fon krizinde de benzer bir dinamik ortaya çıkmış olabilir. Piyasalar yükselirken yatırımcıların risk iştahı arttı. Getiriler yükseldikçe daha fazla risk almak makul görünmeye başladı. İyi niyetli yatırımcı, denetim mekanizmasına güvendiği için aldığı riskin gerçekten kontrol altında olduğunu düşünüyordu.

Böylece sorun yalnızca risk almak olmaktan çıktı; alınan riskin artık risk olarak görülmemesine dönüştü.

Mahfi Eğilmez’in yazısı