Bilim insanları ‘beş saniye kuralı’nı çürütüyor.
Diyelim ki yere bir dilim domates düşürdünüz. Hemen çöpe mi atarsınız, yoksa meşhur ‘beş saniye kuralı’na uyar ve domatesi yerden alıp üfledikten ya da duruladıktan sonra ağzınıza mı atarsınız?
‘Her türlü yerim’ diyorsanız Imperial College London’da aşı immünolojisi profesörü John Tregoning’e kulak vermenizde fayda var.
Guardian’a konuşan Tregoning, bakteri bulaşını inceleyen ve ‘beş saniye kuralı’nı çürüten üç araştırmaya dikkat çekiyor.
İlk çalışmada bilim insanları, çeşitli yiyeceklerin (ekmek, tereyağlı ekmek, karpuz ve altın ayıcık) bakteriyle kaplı çeşitli yüzeylere (fayans, çelik, ahşap ve halı) düşürüldüğünde ne olduğunu inceledi.
Tregoning, ‘‘Bakteri kontaminasyonu neredeyse anında gerçekleşti’’ diyor. En yoğun bulaşın ıslak bir yiyeceğin sert yüzeye çarptığı kombinasyonda —karpuzun fayansa düşmesi gibi—yaşandığını ekliyor.
Yere düşen, çöpe gider
Pişmiş sosisin farklı yüzeylere düşürüldüğü ikinci çalışmada, bakterilerin yüzeye saatler önce bırakılmasına rağmen yiyeceğe bulaştığı görüldü.
Tregoning şöyle anlatıyor: ‘‘Diyelim tezgahtaki kirli tavuk parçasının üstüne yaklaşık iki saat sonra ekmek düşürdünüz, yine bakteri bulaşabilir. Çünkü bakteriler yaklaşık 24 saat orada kalıyor.’’
Son çalışmaysa ‘beş saniye kuralı’nı ameliyathanede düşürülen tıbbi aletler özelinde ele aldı. Sonuç şaşırtıcı değil: Cerrahların yere düşürdüğü bir aleti yeniden kullanabilmek için deterjanla yıkaması şart.
Peki yere düşen domates dilimi için ne yapmalı. Tregoning’in yanıtı net: ‘‘Çöpe gittiğini kabul etmek gerekiyor.’’
Suyla durulamak temizlendiğini garanti etmiyor. Özellikle de enfeksiyona yatkınsanız.
