Isparta’da Pisidia Antiokheia Antik Kenti’ndeki kazılarda ‘Danyal peygamberin rüyası’nın işlendiği yaklaşık 1500 yıllık litürjik kap bulundu.
Babil Kralı II. Nebukadnezar döneminde yaşayan Danyal, İslam, Hristiyan ve Yahudilik’te peygamber kabul ediliyor.
Milattan sonra 6’ncı yüzyıla tarihlenen kap da Danyal peygamberin gördüğü belirtilen rüya tasvir ediliyor.
Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden kazı başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, eserin antik kentteki manastırda yapılan kazılarda 713’teki Arap akınları sırasında tahrip edilen kilisenin yıkıntıları arasından çıkarıldığını söyledi.
Ona göre iki kulplu kap formdaki buluntunun üzerindeki tasvirler, Hristiyan ikonografisi açısından büyük önemde:
“Kap üzerinde eski Ahit’teki ‘Daniel’ kitabında bulunan anlatılar var.
Danyal Peygamber, Babil Kralı II. Nebukadnezar döneminde sürgün edilen Yahudiler arasında. Danyal’ın aslanlar çukuruna atılmasına rağmen zarar görmemesi ilahi korumanın göstergesi kabul ediliyor.
Danyal, daha sonra gördüğü rüyada denizden çıkan dört canavarı anlattı. Yahudi geleneğinde bu dört canavar, Babil, Med, Pers ve Helenistik krallıklarını simgeliyor.
Hristiyan yorumundaysa dördüncü canavarın Roma İmparatorluğu’nu, gökten gelen ‘insanoğlu’ figürüyse Mesih’in gelişini temsil ediyor. Bu nedenle rüya, Hristiyanlıkta İsa’nın gelişini haber veren metinlerden biri olarak yorumlanıyor.”
‘Dünyada tek’
Kabın üzerine bu rüya tasvir edilmiş. Özhanlı şöyle anlatıyor:
“Kabın iki yüzünde de Danyal tasvirleriyle dört canavar yer alıyor. Ayrıca aslan, geyik ve köpek motifleri bulunuyor. Kap, iki kulplu litürjik bir kap formunda üretilmiş. Danyal’ın rüyasındaki bütün yaratıkları aynı kompozisyonda Hristiyan ikonografisiyle bir araya getiren başka bir örnek bugüne kadar bilinmiyor. Bu yönüyle eser dünyada tek.”
Kazılarda çok sayıda seramik kalıp da bulundu. Özhanlı’ya göre bu, antik kentte seramik üretiminin gelişmiş olduğunun göstergesi.
Özhanlı, litürjik kabın da Antiokheia’da üretildiğini düşündüklerini anlattı:
“Pisidia Antiokheia, Hristiyanlık tarihi açısından önemli bir merkez. Aziz Pavlus ile Aziz Barnabas, milattan sonra 46’da kente gelerek ilk vaazlarını burada verdi.
Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu’nun resmi dini haline gelmesinin ardından kent önemli bir hac merkezine dönüştü. 325’teki İznik Konsili sonrasında Antiokheia’nın Pisidia bölgesi metropolitlik merkez oldu.”
