ABD’nin, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi karşılığında dondurduğu 20 milyar dolarlık (yaklaşık 897 milyar lira) İran varlığını serbest bırakmayı tartıştığı iddia ediliyor.
‘Üç sayfalık bir plan görüşülüyor’
Axios’un haberine göre ABD ve İran, savaşı sona erdirmek için üç sayfalık bir planı müzakere ediyor.
Görüşmelere yakın kaynaklara göre taslağın en önemli maddelerinden biri, İran’a dondurulmuş 20 milyar dolarının verilmesi karşılığında zenginleştirilmiş uranyum stoğundan vazgeçmesi.
Trump yönetiminin İran’ın yer altı tesislerindeki yaklaşık 2 ton zenginleştirilmiş uranyuma, özellikle yüzde 60 saflıktaki 450 kilogramlık kısma erişimini engellemek istediği iddia ediliyor.
ABD’nin bunun başlangıçta 6 milyar dolar teklif ettiği, İran’ınsa 27 milyar dolar istediği ve şu anki uzlaşma noktasının 20 milyar dolar civarında olduğu belirtiliyor.
Görüşülen üç sayfalık taslağa göre İran’dan uranyum üretimi konusunda ‘gönüllü’ bir durdurma bekleniyor. ABD 20 yıllığına durdurulmasını isterken İran’ın buna beş yılla yanıt verdiği öne sürülüyor. Arabulucular aradaki boşluğu kapatmaya çalışıyor.
Habere göre İran’ın tıbbi izotop üretimi için nükleer araştırma reaktörlerine sahip olmasına izin verilecek. Ancak tüm nükleer tesislerinin yer üstünde olması ve yer altı tesislerinin devre dışı kalması konusunda İran’ın söz vermesi talep ediyor.
Anlaşma taslağında Hürmüz Boğazı’na dair maddeler de yer aldığı ancak İran’ın balistik füze programı ve bölgesel vekil güçlerine (Hamas ve benzeri) desteğinin metne dahil olup olmadığının henüz netleşmediği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı sorunu ‘şimdilik’ çözülmüş görünüyor
ABD ve İran heyetleri, 8 Nisan 01:30 sularında varılan iki haftalık ateşkesten sonra 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da doğrudan görüşmüş fakat Hürmüz Boğazı konusunda anlaşamamıştı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ‘Trump’ın talimatıyla’ 13 Nisan’da İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilere abluka başlatmıştı. Boğazdan İran dışındaki limanlara giden veya gelen gemilerse engellenmeyeceği açıklanmıştı.
Trump, dün (16 Nisan) ‘kesin bir dille’ İran’ın nükleere sahip olmamayı kabul ettiğini belirtip “Anlaşma yapmaya çok yakınız” demişti. Ayrıca İsrail ve Lübnan’ın 10 günlük ateşkeste anlaştığını açıklamıştı. Ateşkes gece 00:00 itibarıyla başladı.
Bugün İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, X’ten Hürmüz Boğazı’nın ateşkes süresince tüm ticari gemilere tamamen açık olacağını duyurdu. Erakçi, kararın Lübnan’daki ateşkese paralel alındığını yazdı.
Erakçi’nin açıklamasının hemen ardından brent petrol 98 dolardan 87 dolara kadar düştü.
