ABD, İran’la iki haftalık ateşkese rağmen bugün (13 Nisan) Türkiye saatiyle (TSİ) 17:00’de İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere deniz ablukası başlatacağını duyurdu.
ABD ve İran heyetleri, 8 Nisan 01:30 sularında varılan iki haftalık ateşkesten sonra 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da doğrudan görüşmüş fakat Hürmüz Boğazı konusunda anlaşamamıştı.
İran basınına göre görüşmelerde Hürmüz Boğazı konusunda ciddi anlaşmazlıklar çıktı ve ABD’nin‘aşırı talepleri’ sürecin ilerlemesini engelledi.
ABD Başkanı Donald Trump görüşmeden sonra ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alacaklarını duyurmuştu.
Trump, İran’ın boğazı açma sözünü ‘bilerek’ tutmadığını iddia edip şunu demişti:
“Donanmamıza, uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödemiş her gemiyi tespit edip durdurma talimatı verdim. Yasadışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacaktır.
Aynı zamanda İranlıların boğazlara yerleştirdiği mayınları da yok etmeye başlayacağız.”
ABD, İran limanlarına girip çıkan gemilere müdahale edecek
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bugün 17:00’de İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını duyurdu.
X’teki açıklamanın devamında ablukanın Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndekiler dahil tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buradan ayrılan bütün ülke gemilerine karşı ‘tarafsız’ uygulanacağı vurgulandı.
CENTCOM, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek İran dışındaki limanlara giden veya bu limanlardan gelen gemilerin seferlerinse engellenmeyeceğini kaydetti.
İran, ateşkes ihlali kabul edecek: En ağır şekilde cezalandırılacak
İran Devrim Muhafızları Ordusu dün askeri gemilerin herhangi bir amaçla Hürmüz Boğazı’na yaklaşmasının ateşkes ihlali kabul edileceğini ve en ağır şekilde cezalandırılacağını bildirdi.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
