İstanbul'un sel haritası: Beş ilçe yüksek riskli

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM), İstanbul için yapay zekayı kullanarak sel riski haritası çıkardı.

‘İstanbul’un ilçe bazlı sel risk haritalandırması’ başlıklı çalışmada kentin ilçe ölçeğindeki sel riskleri, Türkiye’de ilk kez yapay zeka tabanlı bir karar destek algoritmasıyla tehlike, maruziyet, kırılganlık unsurlarıyla birlikte ele alınarak değerlendirildi.

Buna göre sel riskinin en fazla olduğu ilçeler Fatih, Gaziosmanpaşa, Bağcılar, Güngören ve Beyoğlu. En az olduğu ilçelerse Adalar, Şile, Silivri, Sarıyer ve Çekmeköy.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, çalışmayı İstanbul’da yapmalarının nedenini şöyle açıkladı: İklim değişikliği ve yoğun kentleşme baskısıyla şiddetli yağışlara bağlı sel olaylarının artması ve nüfus yoğunluğu.

‘Avrupa yakasında risk daha fazla’

Ekmekcioğlu şöyle konuştu:

“Tehlike bağlamında yaklaşık 15 farklı göstergeyi, risk bağlamındaysa hem kırılganlık hem de maruziyet olarak toplamda yaklaşık 20 göstergeyi ilçe bazlı olarak belirledik

Riskin en önemli unsurunun insan varlığı, dolayısıyla nüfus ve yapılaşma. İstanbul’un özellikle merkez kuşağına baktığımızda yani nüfus yoğunluğunun fazla olduğu Esenler, Güngören, Bağcılar gibi bölgelere baktığımızda buralarda sel riskinin fazla olduğunu gözlemleyebiliyoruz.

Bizi aynı zamanda bu noktada geçmişte meydana gelmiş kronik sel baskınları doğruluyor. Yine keza Fatih’i de buna örnek verebiliriz. Avrupa Yakası’nda bu ilçelerden bahsedebiliriz.

Anadolu Yakası’na geldiğimizde de Üsküdar, Ümraniye, Ataşehir, Kadıköy gibi ilçelerde sel riskinin Anadolu Yakası içerisinde yüksek olduğunu ifade edebiliriz. Ancak Avrupa Yakası’ndaki ilçelerle kıyaslandığında burada sel riskinin biraz daha düşük olduğunu gözlemliyoruz.

‘Yüzey alanının yüzde 10’u yüksek tehlike’

İstanbul için yaptığımız tehlike analizlerinde esasında şunu gördük, İstanbul’un yüzey alanı bakımından yaklaşık yüzde 10’luk bir kısmı yüksek tehlike, yüzde 10’luk bir kısmı orta tehlike, yüzde 80’lik bir kısmı ise düşük ve çok düşük olarak ifade edebileceğimiz kategorilerde sel tehlikesi altında. Ancak tekrar söylemek gerekir ki dikkat edilmesi gereken nokta özellikle yüksek tehlike altında olarak ifade ettiğimiz yüzde 10’luk bir yüzey alanı kısmı. Çok ciddi bir nüfus yoğunluğunu barındırıyor. Bu bölgelerde nüfus yoğunluğunun etkisiyle sel riski artıyor.

‘Yapay zekayla yüzde 90-95 doğruluk’

Ekmekcioğlu’na göre tehlike analizinde yapay zeka kullanılması çalışmanın özgün ve yenilikçi yanı: “Tehlike modellemesinde sel risklerini bölgenin topografya, eğim, drenaj ağıyla hidrolojik, meteorolojik ve jeomorfolojik özelliklerini geçmiş sel olaylarıyla ilişkilendirerek yapay zekayla yaklaşık yüzde 90-95 doğrulukla tahmin ettik.”

Ne yapılabilir?

Peki sel riski nasıl azaltılır?

Ekmekcioğlu şunları önerdi:

“İstanbul gibi yoğun kentleşmiş bir şehirde biz aslında doğa temelli çözümleri, yağmur suyu hasadı, yağmur bahçeleri, geçirimli zeminler gibi doğadan esinlenen çözümleri öneriyoruz.

Özellikle çatılarda yağmur suyunun biriktirilmesi, hem yağmur suyunun geri kazanımı bağlamında farklı bir kullanım alternatifi olarak değerlendirilmesini hem de özellikle çok hızlı şekilde yağmur suyunu akışa geçiren çatılarda yağmur suyunun tutulması ve yağışın akışa dönüşmesinin geciktirilmesi, İstanbul’da sel tehlikesiyle baş etme noktasında hayata geçilecek önemli unsurlar olarak karşımıza çıkıyor.”

İlçelerin sel risk puanı

İlçelerin sel riski sıralaması ve risk puanı şöyle:

İzmir’de kuvvetli yağış: Hem sel hem su kesintisi