Türkiye’de 1937’den itibaren kullanıma açılan ormanlık alan miktarı yanan ormanlık sahanın bir buçuk ile iki katı.
BBC Türkçe’den Fundanur Öztürk’ün haberine göre Orman Genel müdürlüğü (OGM) 2011-2024 yıllarında 642 bin futbol sahası büyüklüğünde ormanlık alan (458 bin hektar) için çeşitli izinler verdi.
Aynı dönemde yaklaşık 400 bin futbol sahası büyüklüğünde alansa orman yangınları nedeniyle kül oldu.
İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Çevre ve Orman Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Prof. Yusuf Güneş, “1937’den bu yana tüm yanan alanların ortalaması yıllık 21 bin hektar, ancak izin sahaları bunun neredeyse 1,5-2 katına tekabül ediyor” dedi.
OGM ise kanunlara uygun olarak işlem yapıldığını, yalnızca kamu şartlarını taşıyan ve Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu olan taleplere izin verildiğini söylüyor.
En çok maden ve enerji şirketlerine
Ormanlık alanlar için izin verilen sektörlerin başında enerji ve maden geliyor.
2011’den beri madencilik faaliyetleri için toplam 112 bin 830, enerji sektörü içinse toplam 160 bin hektar ormanlık alan için 16 binden fazla izin verildi.
Özetle 2011’den itibaren sadece maden ve enerji sektörüne her yıl ortalama 19,4 bin hektar orman arazisi tahsis edildi.
Bu sektörler dışında savunma, turizm, ulaşım, haberleşme, su ve altyapı projeleri için de çeşitli izinler verildi.
Bazı orman alanlarıysa devlete ait sağlık, eğitim ve spor tesisleri ya da arkeolojik kazı ve restorasyon projeleri için tahsis edildi.
Odun kömürü, göl ve baraj yüzeyinde balık üretimi için karada yapılması mecburi tesisler için de çeşitli orman arazilerinin kullanılmasına izin verildi.
Amsterdam Vrije Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Erdoğan Atmış, tahsis edilen ormanlık alanlar için şunları söylüyor:
“ÇED olumlu kararı alan enerji projelerinin yüzde 72,7’si ve madencilik projelerinin yüzde 64,6’sında orman tahsisi söz konusu.
ÇED olumlu maden ve enerji projelerinin toplam alanının üçte birini orman alanları oluşturuyor. Diğer bir deyişle, bu projeler hayata geçirilirse, proje alanlarının üçte biri ormanlarda olacak ve bu orman alanları tahrip edilecek.”
Atmış’ın yazdığı bir makaleye göre turizm sektöründeki orman kullanımı yaygın kanının aksine sınırlı.
2014-22 yıllarında turizm sektöründe incelenen 34 projenin yalnızca ikisine orman tahsis edilmiş.
Orman alanı kullanımı, oteller, moteller, tatil köyleri, golf sahaları vb. turistik tesisler için yüzde 6,48 seviyesinde.
15 yılda altı değişiklik
Türkiye’de ormanların mülkiyeti devlete ait ve sadece ‘kamu yararı’ söz konusu olduğunda başka kullanımlara tahsis edilebilir.
Bun karşılık ormanların çeşitli sektörlere tahsisine izin veren pek çok farklı yasa maddesi var.
Uzmanlar ‘kamu yararı’ kavramının esnetildiğini ve orman kanununda yapılan birçok değişiklikle izin almanın kolaylaştırıldığını düşünüyor.
Ormancılık dışı kullanım izinlerini düzenleyen madde 2010’dan beri altı kez değiştirildi.
Orman alanlarının farkı sektörlere tahsis edilmesi ormanların giderek daha küçülmesine neden oluyor.
OGM verilerine göre 2008-2019 yıllarında Türkiye’de 10 hektardan küçük orman parçalarının sayısı yüzde 118 arttı.
OGM’nin 2019 tarihli bir raporunda bu parçalanmanın ‘çok tehlikeli’ olduğu vurgulanıyor.
