MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Son yıllarda Türkiye’de popüler şarkıların sözlerinde uyuşturucu, uyarıcı madde ve alkol kullanımı, şiddet, kadının metalaştırılması, kendine zarar verme davranışı gibi sağlık açısından riskli davranışlarla ilgili mesajların iletildiği bir araştırmayla ortaya kondu.
Şarkı Sözlerinde Sağlığa Zararlı Davranışlara Yapılan Göndermelerin İncelenmesi Karma Yöntemli Bir Araştırma’yı Hamidiye Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’ndan Dr. Mahmut Talha Uçar, Hamidiye Hemşirelik Fakültesi Onkoloji Hemşireliği Anabilim Dalı’ndan Elif Sönmez ile Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Anabilim Dalı’ndan Temmuz Gönç Şavran yaptı.
Araştırma, Halk Sağlığı Uzmanları Derneği’nin (HASUDER) 7’inci Ulusal Halk Sağlığı Kongresi’nde de sunuldu. Araştırmacıların hedefi, Türkiye’de son yedi yılda en çok dinlenen şarkıcıların, en çok dinlenen şarkılarının sözlerinde alkole, madde kullanımına, kumar vb. davranışsal bağımlılığa, suça, şiddete ve yoksulluğa yapılan atıfları tespit etmek ve müzik türüne göre farklılıklarını incelemekti.
Alkol, madde kullanımı, suça, şiddete atıf en çok rap müzikte
Araştırmaya göre, son yedi yılda en fazla dinlenilen müzik türü, yüzde 63.2 ile rap, yüzde 36.8 ile pop müzik.
En çok dinlenen şarkıcıların, en çok dinlenen 10’ar şarkısında sağlık açısından riskli davranışlara ilişkin ifadelerin giderek daha sıklıkla yer aldığı belirlendi.
Alkole, madde kullanımına, suça, şiddete ve davranışsal bağımlılığa yapılan atıfların müzik türüne göre farklılaştığı ve rap türündeki şarkı sözlerinde bu tip ifadelerin diğer müzik türlerine oranla daha sık yer aldığı ortaya kondu.
Rap ve pop müzik türünde incelenen alkole, madde kullanımına, suça, şiddete ve davranışsal bağımlılığa yapılan atıflar karşılaştırıldığında, suç, şiddet, madde kullanımının rap müziklerde istatistiksel olarak daha fazla olduğu saptandı.
Spotify’a bakıldı
Dünyada ve Türkiye’de en çok kullanılan müzik dinleme uygulaması olan Spotify’ın son yedi yılda (araştırmanın yapıldığı tarihe göre) en çok dinlenen şarkıcıların, en çok dinlenen (yıl sonlarında açıklanıyor) şarkılarına bakıldı.
Toplam 190 şarkı seçildi. Şarkı sözlerine açık veri olarak müzik platformundan erişildi. Şarkı sözleri iki araştırmacı tarafından ayrı ayrı deşifre edildi. Karşılaştırma yapıldı.
Esrar, yasadışı ilaçlar, uyuşturucu/uyarıcı madde, alkol, kumar, silah, cinayet, dayak, gasp, tehdit, kadının cinsel obje olarak görülmesi, yoksulluk gibi sağlık açısından risk teşkil eden ifadeler şarkının bağlamı içinde içerdikleri mesaj açısından incelendi ve kodlandı.
Bu kodlara ve kodlardan meydana gelen kategorilere dayanılarak altı tema oluşturuldu. Bu temalar alkole, madde kullanımına, suça, şiddete, kadının metalaştırılmasına, yoksulluğa yapılan atıflardan oluştu.
Arkasından, ilk aşamada oluşan temalara giren ifadeler istatistiksel analize tabi tutuldu. Hangi müzik türlerindeki şarkı sözlerinde daha sık ifade edildiği ve ifade edilme sıklığının son yedi yıl içinde ne yönde değiştiği frekans tabloları ve çapraz tablolarla gösterildi.
