Herhangi bir bahçeye, parka ya da ormana gittiğinizde kendinizi ‘sessiz bir kakofoni’nin içinde bulabilirsiniz. O zaman anlayın ki bitkiler böcekleri uzaklaştırmak için birbiriyle konuşuyor.
Japon bilim insanları bitkilerin nasıl iletişim sinyalleri alıp yanıt verebildiğini ortaya koydu. Bulgulara göre bitkiler, yaralanmalara ve otobur hayvanların saldırısına karşı bir dizi sinyal yayıyor. Uçucu organik bileşikler (VOC) olarak bilinen bu sinyaller, otoburları uzaklaştırmak ve doğal düşmanlarını çekmek gibi birçok fayda sağlıyor.
Newsweek‘in hakemli bilimsel dergi Nature Communications‘dan aktardığına göre ‘yeşil yaprak uçucuları’ adı da verilen bu sinyallerin belirli bir grubu, bitkiler makinelerden zarar gördüğünde ya da böcek saldırısına uğradığında diğerlerini uyarmak için salınıyor.
Peki diğer bitkiler bu uyarı işaretlerini nasıl algılıyor ve yanıt veriyor?
Hayvanların aksine bitkilerin burnu yok
Araştırmanın başyazarı Masatsugu Toyota ve ekibi, tırtıllar tarafından yenilen bir grup bitkiden salınan bileşikleri topladı ve bunları zarar görmemiş komşu bitkilere pompaladı.
Gerçek zamanlı floresan görüntüleme sistemiyle bitkileri inceleyen bilim insanları, bu sayede bitkilerdeki stres tepkilerinin ortaya çıkmasında önemli bir rol oynayan kalsiyum iyonlarının gerçek zamanlı izlenmesine olanak sağladı.
Araştırmacılar, tehlikeye dair ipuçlarının ilk olarak havanın ve suyun bitkinin içine girip çıkmasına izin veren ‘stoma’ adlı yapı tarafından tespit edildiğini gördü: “Başka bir deyişle, bitkinin stomaları komşudaki koşulları algılamak için bir geçit (burun) görevi görüyor. Bu yeni bulgular ‘konuşan’ bitkilerin mekanizmalarını anlamaya yardımcı oluyor.”
Tarımda yeni yöntem
Bu keşif, tarımda ve küresel gıda üretiminde daha etkili haşere kontrollerinin geliştirilmesinin önünü açabilir.
Toyota, araştırmaya ilişkin şunları kaydetti: “Pestisitler tüm dünyada haşere kontrolü için yaygın olarak kullanılıyor ve ilaca dirençli haşereler üretiyor. Bitkilerin içsel savunma tepkilerini harekete geçirerek, ekinleri ve sebzeleri sadece zararlı haşerelerden koruyacak yeni bir tarımsal yöntem geliştirmek mümkün olabilir.”
