Türk Tabipleri Birliği (TTB), kızamık salgınına karşı alınması gereken önlemleri sıraladı.
Kızamık, tarihi çok eskilere dayanan, milyonlarca çocuk ve yetişkinin hayatına, daha fazlasının sakat kalmasına yol açmış, bulaştırıcılığı yüksek (damlacık-solunum yoluyla) bir hastalık. 1980’lere kadar her yıl tahmini 2,6 milyon ölüme neden oluyordu.
Aşı bulunup hızlandırılmış küresel aşılama programı uygulanınca ölüm sayısı 2011’de yılda 158 bine geriledi. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre 2000 ile 2013 arasında aşılamayla tahminen 15,6 milyon ölüm önlendi.
Hızlı tırmanış
Ama son yıllarda dünyada ve Türkiye’de kızamık endişe verici boyutlara tırmandı.
İstanbul Tabip Odası’nın (İTO) aktardığına göre kentte kızamıktan dolayı hayatını kaybeden çocuklar var.
TTB’nin düzenlediği basın toplantısında konuşan TTB Pandemi Çalışma Grubu üyesi Dr. Esin Şenol, 2023’ün ilk dört ayında kızamık ön tanısıyla 2005 kişinin incelendiğini, 1440 tanının doğrulandığını ve 242 kişinin hastaneye yattığını söyledi.
Kızamık ön tanısıyla incelenen olgularda aşısız ve eksik aşılıların çoğunlukta olduğuna dikkat çeken Şenol, bir yaş altında vakaların neredeyse tümünün, bir-dört yaş arası vakalarınsa yarıdan fazlasının aşısız olduğunu söyledi.
2,5 milyonu bulan aşısız okul çağı çocuk
Basın toplantısında kısa sürede alınması gereken önlemler ise şöyle sıralandı:
*Vaka görülen bölgelerde dokuz/altı ay – 15 yaş arası tüm çocuklara aşılı olup olmadığına bakılmaksızın mutlaka bir doz aşı yapılmalı.
*Henüz vaka görülmeyen bölgelerde dokuz aydan itibaren eksik aşılı çocukların kızamık aşıları tamamlanmalı.
*Özellikle ikinci doz kızamık aşı kapsamının yükseltilmesine yönelik özgün bir program geliştirilmeli.
*İkinci dozun ilkokul birinci sınıftan 48’inci aya çekilmesi ve sorumluluğunun aile hekimlerine devredilmesi ile performans dışı tutulmasının ortaya çıkarttığı 2,5 milyonu bulan aşısız okul çağı çocuk bir an önce aşılanmalı.
*Aile sağlığı birimlerinde hemşire-ebe açığı bir an önce giderilmelidir. Hizmet gereksinimi yüksek olan bölgelerde mevcut bir aile hekimi bir aile sağlığı çalışanı yaklaşımından vazgeçilmeli, bu bölgelerde aile hekimi ve hemşire/ebe sayısı artırılmalı.
*Tüm döküntülü hastalık yakınmaları kızamık yönünden değerlendirilmeli ve mutlaka numune alınmalı.
*Hastanelerde kızamık hastalığının yayılmasının önüne geçilmelidir.
Bu bağlamda:
*Sağlık çalışanlarının kızamığa karşı bağışıklanması, döküntülü hastalık yakınmasıyla gelenlerin hızlıca, bekleyenlerle temas süresini en aza indirecek bir akış- mekan düzenlemesiyle hizmet alması, hizmet aldıkları ortamın havalandırılması önemli.
*Salgın gerçekliğinde yürütülecek aşı kampanyasının bölge tabanlı yapılması zorunludur. Vatandaşın başvurusu ile sınırlı kalınmamalı, sahaya çıkılmalıdır. Mobil aşı istasyonları ile kısa sürede aşı oranı yükseltilmeli
*Toplum aşı konusunda bilgilendirilmeli, yanlış/ yanlı haberlerin sağlık bakanlığı yetkileri tarafından da üzerine gidilmeli.
*Sığınmacı-göçmen nüfusa yönelik koruyucu hizmetlere yoğunlaşılmalı, aşısız çocuk bırakılmamalı.
*Deprem bölgesinde depremzede sağlık çalışanlarını rahatlatan uzun süreli sağlık çalışanı görevlendirmeleri yapılmalı. Bu bölgede yaşam ve çalışma koşullarının zorluğu dikkate alınarak teşvik uygulamasına gidilmeli. Bu bölgede aşının sağlanması ve korunmasına yönelik teknik destek mutlaka verilmeli, tüm aile sağlığı merkezleri ve geçici yerleşim alanlarında aşılar yapılabilir hale getirilmeli.
Belirtiler ve riskler
Kızamıkta başlangıç aşamasında burun akıntısı, gözlerde kızarma, sulanma, öksürük ve semptomlar başladıktan iki ila üç gün sonra ağızda yanak içlerinde küçük beyaz lekeler (koplik lekeleri) görülebiliyor.
Kızamık virüsü zatürre, orta kulak ve beyin iltihabı gibi hastalıklara zemin hazırlıyor. Aşılanamayacak kadar küçük bebekler, aşılanmamış ve yeterince beslenmemiş çocuklar, hamileler ve bağışıklık sistemi baskılananlar için riskli bir hastalık.
