Bu yıl, dünya nüfusunun yarısının yaşadığı, 80’i aşkın ülkede genel seçim yapıldı, yapılacak. Bazı seçimlerde güç, düzen korundu; kimindeyse ufak sallantılar veya büyük değişimler söz konusu.
2024, demokrasinin gösteri yılı. Ama tablo pek de iyimser değil. Çoğu ülkede demokratik gerilemeye yol açan tek parti yönetimi veya özgür ve adil olmayan seçim süreçleri var. Dolayısıyla yüzde 80, yüzde 90 gibi oy oranlarıyla seçilen adaylar…
Seçimlere uluslararası gözlemciler gidiyor, sürecin şeffaflığını ve demokratikliğini sınıyor. Ve birçok seçimde hile, dezenformasyon veya muhalefetin bastırıldığı görülüyor. Demokratik olmayan bu seçimler, uluslararası imaj aracından ibaret oluyor.
The Washington Post, bu yılki önemli seçimleri listeledi:
30 Haziran, 7 Temmuz: Fransa
Ufak sallantı: Erken seçimlerin ikinci turunda sol Yeni Halk Cephesi sürpriz şekilde birinci çıktı, aşırı sağcı Marine Le Pen’in partisiyse üçüncü geldi.
Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinde aşırı sağ yüzde 33,15’le birinci çıkmış, bunun üzerine cumhurbaşkanı parlamentoyu feshederek erken genel seçim kararı almıştı.
30 Haziran’da rekor katılımla (yüzde 66,71) gerçekleşen erken seçimlerin ilk turunda yine aşırı sağcı Le Pen’in partisi Ulusal Birlik yüzde 33,4’le birinci gelmiş, bu durum birçok siyasetçiyi endişelendirmişti. Ancak 7 Temmuz’da, göçmen karşıtı ve aşırı sağcı Le Pen ağır yenildi. Macron görevine devam ediyor.
28 Haziran, 5 Temmuz: İran
Ufak sallantı: Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi helikopter kazasında ölünce cumhurbaşkanlığı koltuğu boşalmıştı. Dini lider ‘ayetullah’ın emrindeki mollaların onayladığı altı aday seçimlerde yarıştı. ‘Reformcu’ diye bilinen eski sağlık bakanı Mesud Pezeşkiyan yüzde 53,7 oyla aşırı muhafazakar rakibi Said Celili’yi yendi, cumhurbaşkanı seçildi.
Protestoları polis copundan kurtarmak isteyen Pezeşkiyan, ülkede daha makul politikalar uygulayarak Batı’yla teması artırmayı hedefliyor. Ancak İran’da, dini liderin altındaki cumhurbaşkanının yetkileri epey kısıtlı.
4 Temmuz: Britanya
Büyük değişim: Önümüzdeki beş yıl Britanya’yı yönetecek partinin belirlendiği genel seçimde Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi, 412 sandalye kazanarak 14 yıllık Muhafazakar Parti iktidarını sona erdirdi. Mevcut başbakan Rishi Sunak muhafazakarların yenilgisi için sorumluluğu üstlendi.
9 Haziran: Belçika
Ufak sallantı: Belçika’da seçimlerin galibi beklenenin aksine aşırı sağcı Vlaams Belang değil, halihazırdaki en büyük parti muhafazakar-milliyetçi Flaman Parti N-VA oldu.
6-9 Haziran: Avrupa Birliği (AB)
Ufak sallantı: AB parlamento seçimlerinde, aşırı sağ partiler meclisteki 720 sandalyenin 140’ından fazlasını kazandı. Ama aşırı sağ partileri içeren Avrupalı Muhafazakarlar ve Reformcular ile Kimlik ve Demokrasi grupları kazanımlar elde etse de çoğunluğu sağlayamadılar. Merkez partiler gücünü korundu.
19 Nisan-1 Haziran: Hindistan
Ufak sallantı: Hindistan’da yaklaşık 1 milyar seçmenin çoğu, altı haftalık süreçte bir milyondan fazla sandıkta oy kullandı. Seçimleri milliyetçi Bharatiya Janata Partisi’nden başbakan Narendra Modi kazandı, üçüncü dönemine başladı. Ama iki seçim sonra mecliste çoğunluğu kaybetti ve koalisyon hükümeti kurmak zorunda kaldı.
6 Mayıs: Çad
Düzen korundu: Mahamat Idriss Déby, 2021’de babasının isyancılar tarafından öldürülmesinin ardından askeri yönetimle iktidarı ele geçirmişti. Mayıstaki seçimlerde yüzde 60 oyu aşarak güç tazeledi. Çad, Afrika’da askeri yönetim altında seçim düzenleyen ilk devlet olarak kayda geçti.
15-17 Mart: Rusya
Düzen korundu: Beklenen oldu… Başkan Vladimir Putin seçimleri kazanarak 2030’a kadar sürecek beşinci başkanlık dönemine başladı. Putin, 7 Mayıs 2000’den beri ülkeyi yönetiyor.
7 Şubat: Azerbaycan
Düzen korundu: Yeni Azerbaycan Partisi’nin lideri başkan İlham Aliyev oyların yüzde 90’dan fazlasını kazanarak beşinci başkanlık dönemine başladı. Aliyev, 2004’ten beri ülkenin başında. 2009’da bir referandumla başkanlık süresini kısıtlayan yasa kaldırılmıştı.
Bu yıl gerçekleşmesi beklenen seçimler:
- 15 Temmuz: Ruanda
- Temmuzda: Suriye
- 28 Temmuz: Venezuela
- 7 Eylül: Cezayir
- 10 Eylül: Ürdün
- 6 Ekim: Tunus
- 9 Ekim: Mozambik
- 13 Ekim: Litvanya
- 20 Ekim: Moldova
- 26 Ekim: Gürcistan
- 27 Ekim: Uruguay
- 5 Kasım: Amerika Birleşik Devletleri
- Kasımda: Palau
- 7 Aralık: Gana
- 8 Aralık: Romanya
- 22 Aralık: Güney Sudan
