İLHAN TANIR
ABD Başkanı Barack Obama’nın, Ankara’ya büyükelçi adayı olarak gösterdiği John Bass, Türkiye’nin otoriterleşme eğiliminde bulunduğunu söyledi.
Senato’nun Dış İlişkiler Komitesi’nde, Türkiye’yle ilgili değerlendirmeler yapan Bass, komitenin kıdemli üyelerinden Senatör John McCain’in sorduğu, “Türkiye’de otoriterleşme olduğu doğru mu?” sorusuna karşılık olarak, ”Evet efendim, o doğrultuda bir yönelim var” yanıtını verdi.
Senatör: Veto Edebilirim
McCain, soruları esnasında, büyükelçinin atanmasını ‘veto’ edebileceğini de söyledi. McCain gerekçe olarak Bass’in sorduğu sorulara yeterince açık ve net yanıt verememesini gösterdi.
Komitedeki senatörlerden her biri, aday gösterilen büyükelçileri, herhangi bir neden göstermeksizin ‘hold’ denilen yetkiyle veto edebiliyor.
Görevi yaz sonunda bitecek Ricciardone’nin adaylığı da veto edilmiş, Başkan Obama, Kongre’nin tatil olduğu bir sırada bu atamayı yapmıştı.
Tam metin
MacCain ile Bass arasındaki ‘düello’nun tam metni şöyle:
McCain: Erdoğan’ın Anayasa’yı değiştirme konusundaki arzusunu, diğer politikalarını da gözönüne aldığımızda, otoriterliğe doğru kayış olduğuna inanıyor musunuz?
Bass: Başbakan Erdoğan demokratik olarak seçilen parlamenter sistemdeki bir başbakan..
McCain: Bunu farkındayım.
Bass: Biz daha yakından bakarak, Erdoğan her nasıl adımlar atıyorsa da..
McCain: Sosyal medyaya baskı, Youtube ve Twitter’e uygulanan sınırlamalar.. Bunlar otoriterleşmeye doğru bir kayış olduğunu mu gösteriyor?
Bass: Diyebilirim ki bu bizim anlayışımızla kopukluklar ifade ediyor..
McCain: lütfen ‘Evet’ veya ‘Hayır’ şeklinde cevaplar bekliyorum..
Bass: Söylebilirim ki biz sürekli olarak..
McCain: Sayın büyükelçi, lütfen, ‘Evet’ veya ‘Hayır’ cevabı bekliyorum, bu şekilde cevaplamayarak adaylığınızı tehlikeye atıyorsunuz. Oldukça basit ve direkt bir soru soruyorum: (Erdoğan’ın) Sosyal medyaya uyguladığı baskılar, onun daha güçlü bir cumhurbaşkanı yaratmak adına anayasaya değiştirme arzuları -ki göründüğü kadarıyla cumhurbaşkanı olacak gibi, bunların otoriterleşmeye kayış olduğuna inanıyor musunuz?
Bass: Eğer bu adımlar, uygun olan frenler (kuvvetler ayrılığı) olmadan yapılırsa..
McCain: Sayın Bass, o (Erdoğan) bu adımları zaten atıyor. Bu durum biraz can sıkıcı hale geldi. Ben dürüst bir cevap istiyorum sizden. Sizce otoriterleşmeye doğru bir kayış var mı?
Bass: Senatör, eğer bu ihtimaller realite haline gelirse, o zaman..
McCain: Sizce bunlar realite olmadı mı daha? Youtube’un ve Twitter’in baskı altına alınması?
Bass: Biz Anayasa Mahkemesi’nin…
McCain: (Komite başkanına dönerek) Sayın Başkan ben bu adaylığı desteklemeyeceğim ve doğrudan bir cevap alıncaya kadar bu adaylığa veto koyacağım. Sayın Bass, sanırım oldukça net bir soru karşınızda duran.. Otoriterleşmeye doğru bir kayış var mı, yok mu?
Bass: Evet Senatör, o tarafa doğru bir kayış var.
McCain: Beş dakikalık süremin üç dakika 25 saniyesini aldı bu cevabı alabilmem.
McCain sorusunu bitirdikten sonra ise bu kez komiteye başkanlık yapan Senatör Chris Murphy, McCain’in sorusuna devam olarak başka bir soru sordu.
‘Daha az demokrasi yolu’
Senatör Murphy: ABD’nin ne gibi bir gücü var ifade özgürlüğünün baskı altına alınmasının engellenmesi konusunda? Türkiye’deki muhalefetin zayıf olduğu biliniyor. Diğer taraftan uluslararası ortamın etkisi önemli bu açıdan. Erdoğan’la otururken, diğer birçok önemli diplomatik ve askeri konular varken bu (özgürlükler) konusunu nasıl açabileceksiniz? Ayrıca bizim komitemize, ifade özgürlüğü ve toplanma özgürlüğü gibi konuların (Ankara’daki) büyükelçiğimizin en tepe konuları kalacağına dair bize söz verir misiniz?
Bass: Türk hükümetine demokratik değerler ve insan hakları adına baskımızın süreceğini açıkça göstermemiz çok önemli olacak. Türkiye’deki tartışmaları etkilemenin öyle bir yolunu bulmalıyız ki, bu yol Türklere, Türkiye’yi daha az demokrasi haline getiren yolda devam etmeleri halinde, bunun potansiyel sonuçlarını gösterebilmeliyiz.
