Midjourney, Dall-e 2, Stable Diffusion gibi ‘resim yapan’ bilgisayar programlarının, sanatçıların emeğini sömürdüğünü ve telif hakkını ihlal ettiğini düşünen bazı sanat platformları yapay zeka desteğiyle üretilen resimleri yasakladı.
Birkaç anahtar kelimeyi birkaç saniyede ‘sanat eseri’ne dönüştüren yapay zeka destekli programlar, son aylarda dijital dünyanın en çok konuşulan konuları arasında.
Kendiniz kullanmamış olabilirsiniz ama muhtemelen sosyal medya akışınızda bu şekilde üretilen resimlerle ya da Midjourney, Dall-e 2, Stable Diffusion gibi etiketlerle karşılaştınız.
Programların yarattığı patlamanın ilk etkileri yavaş yavaş geçerken ortaya bir etik tartışma çıktı: Bu resimleri kim yapıyor? Bilgisayar mı, yoksa o bilgisayara ‘resim yapmayı öğretmek için kullanılan sanat eserlerinin toplamı‘ mı? Makine ‘resim yapmayı’ başka eserlerden öğrenirse bu durumda o eserin sahibinin telif hakkı ihlal edilmiş olur mu? Bu emek sömürüsü sayılır mı?
Sanatçıların çıkarına değil
Tüylü hayvanlarla ilgili görsel üreten sanatçıları bir araya getiren Fur Affinity online bilgisayarın ürettiği resimlerin ‘sanatsal açıdan eksik’ olduğunu söylediği açıklamada “Bizim amacımız sanatçıları ve onların içeriklerini desteklemek. Yapay zeka desteğiyle üretilen içerik sanatçıların çıkarına değil” dedi. Aynı açıklamada programlarda üretilen resimleri siteye kabul etmeyeceğini söyledi.
Inkblot Art ve Türkiye’den erişimin yasak olduğu Newgrounds gibi platformlar da yapay zeka destekli işlerle ilgili yeni kurallar yayımladılar, sınırlamalar getirdiler.
Maratona Lomborghini’yle katılmak gibi
Tartışmayı alevlendiren olaylardan biri de, ABD’li Jason Allen katıldığı bir resim yarışması oldu. Colorado Eyalet Fuarı’ndaki yarışmaya ‘Théâtre D’opéra Spatial’ adlı eseriyle katılan Allen, ‘üzerinde dijital oynamalar yapılmış resim’ kategorisinde birincilik ödülü kazandı.
Bir jüri üyesi, resmin Rönesans sanatını çağrıştırdığını ve çok etkileyici olduğunu söyledi.
Ancak Allen resmi Midjourney’de yaptığını açıklayınca ‘Midjourney’de yapılan resimle yarışmaya girmek, Lamborghini’yle maratona katılmak gibi’ diyenler oldu.
Jason Allen, 2 Eylül’de New York Times’ta yayınlanan mülakatta söyledikleriyle, konunun kendi açısından ne kadar net olduğunu “Kabul et kanka, sanat öldü” diyerek gösterdi.
Kimi Jason Allen gibi ‘sanatın öldüğünü’, kimi ‘asıl iyi sanat eserlerinin şimdi ortaya çıkacağını’ kimi her şeyin zamanla ‘yerli yerine oturacağını’ düşünüyor.
Kesin olan, yapay zeka kaynaklı etik tartışmalar kolay kolay bitmeyecek, hatta daha yeni başlıyor.
