Batılı ülkeler, Türkiye’ye Rusya yaptırımlarıyla ilgili baskısını arttırıyor. Dün İş Bankası ve Denizbank, ABD’nin uyarısı sonrası Rus ödeme sistemi Mir’i kullanmayı bıraktıklarını duyurdu. Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankası gibi devlet bankaları hala sistemi kullanıyor.
Mir ödeme sistemi, Rusya Merkez Bankası tarafından Mayıs 2017’de kuruldu. Elektronik para transferi için kullanılan sistemin işleyişi Visa ve Mastercard sistemlerine benzer. Yerel pazarda kullanmak için altyapı sorunu bulunmayan Mir, uluslararası pazardaysa küresel bir alternatif oluşturmanın uzağında.
Ana Rusya-Ukrayna savaşı Mir’in önemini arttırdı. Batı’nın Rusya’ya uyguladığı ağır ekonomik yaptırımlar kapsamında ABD merkezli finansal hizmet şirketleri Visa ve Mastercard da bu ülkedeki operasyonlarını askıya aldıklarını duyurmuştu. Rusya, finans kurumlarının para transferi için kullandığı SWIFT sisteminin de dışına itilmişti.
Rusya’ysa bu hamleye Rus ödeme sistemi Mir ve Çin ulusal ödeme sistemi UnionPay’i kullanan kartlar çıkartarak karşılık vereceğini açıklamıştı. Rusya’nın yaptırımları aşmasında bu ödeme sistemleri kilit önemde.
Nebati, Mir’i teşvik etmişti
Her yıl ciddi miktarda Rus turistin geldiği Türkiye de Mir ödeme sistemini kullanan bir ülke.
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, nisanda Türkiye ekonomisi açısından kritik önemdeki Rus turistlerin Mir sistemiyle kolayca ödeme yapabileceklerini belirtmişti.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da ‘Mir’ hakkında ağustos başında “Şu anda bizim beş bankamız bunun üzerinden çalışmalarını sürdürüyor” demişti.
Mali işlemler üzerinden yaptırım uyarısı
ABD Hazinesi Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi (OFAC) geçen hafta Rus ödeme sistemi Mir’in kullanımının Rusya dışında yayılmasına yardım edenlere yaptırım uygulamaya hazır olduğunu duyurmuştu.
Türkiye özelindeyse geçen hafta Financial Times’da yayımlanan haberde göre ABD ve AB’nin, Türkiye’de bankacılık sektörünün usulsüz mali işlemler yürütülecek bir alan haline geleceği ve Rusya’nın yaptırımları ihlal edeceği bir kanal açacağından endişe ettiği kaydedilmişti.
Habere göre Batılı yetkililer, ABD’nin Rusya’nın Mir adlı yerel ödeme sistemine dahil olan Türk bankalarını odağına aldığını, AB’ninse endişelerini Türk yetkililere doğrudan iletmek için bir heyet oluşturduğunu belirtti. Bu haber, Batılı yetkililerin FT üzerinden üçüncü uyarısı olmuştu.
ABD Hazine Bakanlığı da geçen ay büyük Türk işletmelerine bir mektup yollayıp ambargo uygulanan Ruslarla ticari ilişkilerini devam ettirmeleri durumunda ceza uygulanacağı belirtmişti.
ABD’nin uyarıları sonrası dün İş Bankası ve Denizbank, Mir ödeme sisteminden çıktıklarını duyurdu. Ama Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankası gibi devlet bankaları hala sistemi kullanıyor. Bu da Türkiye’nin en büyük bankalarını yaptırımlara açık hale getiriyor.
S-400 yaptırımları
ABD ile Türkiye arasında Rusya’yla ilişkilerden doğan bir başka yaptırım konusuyla S-400’ler.
Ankara’nın S-400’leri teslim almasının ardından Türkiye, F-35 yeni nesil savaş uçağı programından çıkarılmıştı. ABD ayrıca CAATSA kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığı ve kurumun yetkililerini yaptırım listesine alınmıştı.
Türkiye ise Washington’la herhangi bir gerilimi önlemek için halen S-400’leri aktive etmedi.
Erdoğan, Özbekistan’da katıldığı Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi dönüşü bu örgüte ‘üye olmayı hedefledikleri’ni söylemişti.
NATO üyesi Türkiye, Ukrayna işgali sonrası Rusya’yı hedef alan Batı yaptırımlarını uygulamıyor ve iki tarafla da yakın ilişkilerini sürdürüyor. Türkiye’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları aşmada bir ‘arka kapı’ haline gelmesiyse S-400 gibi konularla birlikte sorunları büyütüyor. Bu durum Türk bankaları ve şirketlerini de hedef haline getiriyor.
