Reuters’a konuşan siyasi analistlere göre Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın değerini yitirmiş Türk Lirası’nı ‘sürpriz’ adımlarla yukarı çekmesi ve asgari ücrete yaptığı zam, aksini söylese de erken seçim konusunda perdeyi aralamış gibi görünüyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın düşük faiz ısrarı ve Merkez Bankası’na (MB) attırdığı adımlar TL’de tarihi değer kayıplarına neden olmuştu. 20 Aralık’ta 18’in üzerine kadar çıkan dolar/TL Erdoğan’ın döviz endeksli mevduat alternatifi açıklamasının ardından düşüşe geçmişti.
Ancak yeni politikanın bütçe ve enflasyonda oluşturabileceği orta vadeli riskler ise piyasalarda dalgalanmayı arttırdı. Düşüşte MB’nin ‘arka kapıdan’ döviz satışı, bu adımların kalıcılığı konusunda endişe yaratıyor.
Reuters haber ajansının konuştuğu analistler Erdoğan’ın attığı adımları erken seçim işareti olarak görülürken, Erdoğan başta olmak üzere AKP’li yetkililer atılan adımların uzun vadede etkili olacağına inandıklarını ve seçimin zamanında yapılacağını vurguluyor.
Son düzenlemeler ve gelişmeler ışığında hükümetin erken seçim atmosferi yarattığını söyleyen MAK Danışmanlık Başkanı Mehmet Ali Kulat’a göre Erdoğan tekrar popülarite kazanıyor: “Ekonomide alınan kararla, Ak Parti ve Cumhurbaşkanı’nın ‘çok iyi’ ekonomi yönetimi varmış izlenimi verilecek ortam yaratıldı. Erdoğan öyle bir siyasi lider ki, her seçim öncesi ‘başarı hikayesi’ ortaya çıkıyor. Daha önce FETÖ’cüler, İsrail’e ‘one minute’ gibi adımlarla sağlanan ‘başarı hikayesi’ bu sefer de ekonomide başarı hikayesi ile, ‘doları alt eden’, ‘dış güçlerin oyununu bozan bir siyasi lider’ gibi sunulan süreç ile ortaya konuldu”.
Kulat, doların yükseldiği dönemde hiçbir AKP’li yönetici ya da ismin ortada bulunmamasına karşın, ekonomideki bu adımla yetkililerin konuşmaya başladığını ve Erdoğan’ın şehir şehir gezmeye başladığını belirtti: “Bu görüntüyü iyi değerlendirmek, okumak lazım. Ekonomiyi uzmanları değerlendirsin, işin siyasi tarafında bu erken seçim için yapılır”.
Uzmanlar: Baskın seçim olmazsa gelecek yıl etkinlik yitirilir
Ekonomide son dönemde atılan adımların kısa süreli etkisinin görüleceğini ancak uzun vadede risklerle karşı karşıya kalınabileceğini söyleyen uzmanlara göre Erdoğan baskın seçim yapmadığı taktirde gelecek yıl yeniden azalan refah karşısında etkinliğini yitirebilir ve bu yüzden seçimi kaybetme riski ortaya çıkabilir. Bu nedenle de Erdoğan’ın içinde bulunulan ve avantajlı olarak algılanan bu dönemi kullanma olasılığının büyük olduğu düşünülüyor.
“Seçim ekonomisi hayata geçiyor” diyen Metropol Yönetim Kurulu Başkanı Özer Sencar, Erdoğan’ın bütün imkanları kullanarak seçim ekonomisine geçtiğinin altını çizdi.
Sencar, “Kararsız seçmenler içindeki AK Partililerin yarısı çok rahat geri dönebilecek durumda. Dolasıyla bu seçmen kitlesi kararsızlara AKP ve MHP kitlesi bu imkanların kendilerine sunulmasıyla rahatlayacaklar ve Erdoğan bu işi çözebilir fikri yaygınlacak, ‘Reis bu işi çözer’ algısını tekrar üretiyorlar” dedi.
Sencar muhalefetin durumuyla ilgili olarak ise, “Eğer çok güçlü bir ekonomi programı ve adayla çıkmazlarsa Erdoğan meydanlara bile çıkmadan seçimi alır” dedi.
Sencar, “Erken seçim olur mu” sorusuna şöyle yanıt verdi: “Ben baskın seçim diyorum. Bu dağıttıkları paralar yüzde 100’e ulaşan enflasyonda anlamsız hale gelecek. Bu paralar refahı korumayacak. Geçen yılın yıpranmasını karşıladılar ama üç ay sonra bu dağıtılan para anlamsız hale gelecek. Anlamsız hale gelmeden hükümet bir sene sonra yaparsa seçime giderse kaybeder, normal seçimle yıkılır.”
Sencar: ‘Erdoğan’ın karşısındaki kazanır’ sözü şehir efsanesi
“Muhalefetteki, ‘Erdoğan o kadar yıprandı ki karşısına kim çıkarsa kazanır’ sözü gerçekliği olmayan bir şehir efsanesidir. Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığı görevini onaylayanlar hala yüzde 40 civarında” diyen Sencar muhalefetin Kürt oylarını alabilecek şekilde bir aday belirlemesinin şart olduğunu vurguladı.
AKP yetkililer: Erken seçim kesinlikle yok
Seçimin kesinlikle gündemde olmadığını vurgulayan Erdoğan’a AKP’li yetkililer de katılıyor.
“Seçim gündemde yok kesinlikle. 2023’te planlanıyor” diyen AKP’li bir yetkili son bir haftada ülke ve parti içinde morallerin yerine gelmeye başladığını belirterek, “Sorun çıkarsa bunları çözecek olanın yine Erdoğan olduğu ortaya konuldu” dedi: “Muhalefetin üretken olmadığı ortada. Bu da bizim için büyük avantaj. Toplumun diğer kesimlerini de rahatlatacak yeni adımlar olacak.”
Bir başka üst düzey AKP’li yetkili de atılan adımların uzun vadeli etkilerinin olumlu olarak devam edeceğine inandığını belirterek, bir süre önce yüzde 30’un altına inen oylarında toparlanma beklediğini söyledi.
Aynı yetkili, “Birçok anlamda olumlu yansımaları göreceğiz. Faiz düşüyor (TCMB faizi) kur stabil hale geldi, enflasyon biraz çıkacaktır ama o da telafi edilecek. Bütçe imkanları kullanılarak çeşitli kesimlere destek sağlanacak. Artık ekonomide bu stabilite sağlandığında diğer adımlar da sırayla atılabilecek. Bir nevi ülkedeki o panik havası dağıldı. Şimdi sakin sakin doğru adımları atmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Bir başka yetkili de, “Ekonomide riskler olabilir, ama bunların da üstesinden gelinecek. Pandemi 2023’e doğru iyice zayıflar, ekonomik aktivite artar, yeni program etkili olur, faiz ve enflasyon, kurla birlikte hak ettiği seviyeleri bulur, o zaman çok daha güvenli bir seçime gidilir” dedi.
Yetkili, “Daha erken bir seçim olabilir mi” sorusuna ise, “Plan şu anda en güçlü olduğumuz zaman seçime girmek ve 2023’teki seçimde yeniden tam olarak cumhur ittifakının gücünü toplamış olacağını göreceğiz” diye yanıt verdi.
