“Yargılama Fakültesi”, bir kitap adı. Kitabın aslı Fransızca (La Faculté de Juger). Çok yazarlı ve üç çevirmenli bir kitap. Fransızcası 1985’te, Türkçesi 2015’te yayımlanmış.
“Fakülte” sözcüğü Türkçede yüksek öğrenimin örgütlendiği belirli bir kurum türünün adıdır. Sözlük tanımı: “Bir üniversitenin, öğrenim alanı veya uzmanlık konusu bakımından ayrılmış kollarından her biri”. Örneğin, Tıp Fakültesi, Fen Fakültesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi… Ancak, “Yargılama Fakültesi” diye, bunlara benzer bir kurum yoktur; yargı meseleleri için hukuk fakülteleri vardır.
Dolayısıyla, Türkçede “Yargılama Fakültesi” sözü ancak bir metafor, yani mecaz olabilir. Genel düzlemde bakılırsa hiç de fena bir metafor olmayabilir.
Kitabın Fransızca adını Türkçeye kim çevirdi bilmiyorum. Çeviren, Fransızca addaki “faculté” sözcüğünü metafor zannetmiş olmalı ki, harf çevirisiyle yetinmiş. Oysa kitabın ve adının Fransızcasında metafor yok. Sözcük yalnızca ilk anlamıyla kullanılmış.
Fransızcada “faculté” sözcüğünün ilk anlamı, ‘yeti, beceri, yeterlik’tir. Ancak Türkçeye bu tanımıyla geçmemiş; yalnızca ikinci anlamıyla, yani bildiğimiz akademik bölüm anlamıyla yer bulmuş.
Bizim toplumun yaşamakta olduğu “yargılama” kâbusu içinde felsefi inceliklerle uğraşmak olacak şey değilse de, uzun vadede “muhakeme” denen işleyişin bir ucunda mahkemeler de bulunduğu için, bu çeviri sorununu yazmaktan kendimi alamadım.
