Günde üç kez mi kaka yapıyorsunuz yoksa tuvalete gitmek sizin için nadir bir durum mu? Bilim insanları, “Hepimiz kakamıza bakmalıyız. Çünkü bu ücretsiz bir bağırsak sağlığı testi gibi” diyor.
Tuvalete ne sıklıkla gidildiği kişiden kişiye değişebilir. Yemek yendiğinde kalın bağırsak kasılır ve yiyecekler sindirim sistemi boyunca itilir.
BBC’nin haberine göre bu, ‘gastrokolik refleks’ olarak bilinen kaka yapma dürtüsünü ortaya çıkaran hormonların salgılanmasına neden oluyor. Fakat çoğumuz bu dürtüyü çocuk yaşlardan itibaren bastırmayı öğrendiğimiz içiz günde bir kez veya daha az tuvalete gitmek normale dönüştü.
Geleneksel olarak günde bir kez kaka yapmanın bağırsak sağlığının iyi olduğunu gösterdiği söylenir. Fakat bağırsak hareketleriyle ilgili neyin ‘normal’ olduğu geçmişte pek de bilinmiyordu.
Britanya’daki Bristol Kraliyet Hastanesi’nden danışman doktor Ken Heaton ve meslektaşları 1980’lerin sonunda bir anket yaparak insanlara şu soruyu sordu: “Ne sıklıkla kaka yapıyorsunuz?”
Sonuçlar bir çeşitlilik olduğunu ortaya çıkardı. Sonuçlar erkeklerin yüzde 40’ının, kadınlarınsa yüzde 33’ünün günde bir kez kaka yaptığını gösterdi.
Sonuçlara göre bazıları haftada birden az bazılarıysa günde üç kez tuvalete gidiyormuş.
Günde üç kezle haftada üç kez arasında kaka normal
Britanya Ulusal Sağlık Servisi (NHS) günde üç kez ile haftada üç kez arasında kaka yapmanın normal kabul edildiğini belirtiyor.
Fakat normal, sağlıklı anlamına gelmiyor. Örneğin 2023’teki bir çalışmada ABD’deki 14 bin 573 yetişkinin tuvalete gitme davranışları incelendi.
En sık görülen kaka yapma sıklığının haftada yedi kez (katılımcıların yüzde 50,7’si) ve en yaygın kaka türünün de ‘sosis veya yılan gibi pürüzsüz ve yumuşak’ olduğu belirlendi.
Ayrıca kaka sıklığı ile ölüm oranı arasında bir ilişki olup olmadığını inceleyen araştırmacılar haftada dört kez yumuşak kaka yapanların beş yıl içinde ölme olasılığının, haftada yedi kez normal kaka yapanlara göre 1,78 kat daha fazla olduğunu tespit ettiler.
Seyrek tuvalete gidenlerde de kanser ve kardiyovasküler (kalp hastalığı, damar tıkanıklığı, yüksek tansiyon ve felç gibi hastalıklar) ölme olasılığı da sırasıyla yüzde 2,42 ve 2,27 kat daha fazla olduğu görüldü.
Kaka sıklığına göre bağırsaklardaki ‘iyi bakteri’ miktarları
ABD’nin Seattle kentindeki Sistem Biyolojisi Enstitüsü’nden mikrobiyolog Sean Gibbons 2024’te 1400 sağlıklı yetişkini dört gruba ayıran bir çalışma yürüttü.
Dört grup şöyle belirlendi:
- Kabız: Hafta bir ya da iki kez
- Düşük normal: Haftada üç ila altı kez
- Yüksek normal: Günde bir ila üç kez
- İshal
Araştırmada kaka sıklığı ile bağırsak mikrobiyomu arasında herhangi bir ilişki olup olmadığı incelendi.
Gibbons, günde bir ila üç kez kaka yapanların bağırsağında tuvalete daha az gidenlere göre daha yüksek oranda ‘iyi bakteri’ bulunduğunu keşfetti.
Öte yandan haftada üç kereden az kaka yapan kişilerin kanlarında kronik böbrek hastalığı ve Alzheimer gibi hastalıklarla ilişkilendirilen toksinlerin bulunma olasılığının daha fazla olduğu görüldü.
Kabız kişilerin kanında daha yüksek düzeyde toksin bulunması kakanın bağırsaklarda daha uzun süre kalmasına bağlanıyor. Bu da bağırsaktaki bakterilerin mevcut liflerin tamamını yiyerek sağlığı desteklemesine engel oluyor.
Lifler gittiğinde bakteriler bunun yerine proteinleri fermente ediyor. Bu fermente de kanda dolaşımında zararlı toksinlerin artmasına neden oluyor. Bunların böbreklerde ve kalpte hasara neden olduğu biliniyor.
Kakanız size ne anlatır?
King’s College London’da mikrobiyom bilimcisi Emily Leeming düzenli kaka yapma alışkanlığınızı takip etmenin iyi fikir olduğunu düşünüyor.
Leeming şöyle diyor:
“Hepimiz kakamıza bakmalıyız. Çünkü bu ücretsiz bir bağırsak sağlığı testi gibi.
Sadece ne sıklıkla yaptığımız değil ayrıca kakanın rengi ve şekli de önemlidir. Aradığınız tip, içinde çatlaklar olan bir sosis veya pürüzsüz bir sosis şekli.”
Renk konusundaysa dışkınızda siyah veya kırmızı bir renk görürseniz bu kana işaret ediyor. Bu zararsız bir durum olsa da kolorektal kanser belirtisi de olabilir. Böyle bir durumda doktora gitmek önemli.
Son olarak daha fazla meyve ve sebze tüketmekle su içmek daha rahat tuvalete çıkmanıza yardımcı olabilir.
