Türkiye’de bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının toplamı son yıllarda hızla büyüyerek trilyonlarca liralık bir hacme ulaştı. Bu tablo yalnızca finansal sistemin büyümesini değil, aynı zamanda toplumun nasıl geçindiğini de anlatıyor. Bu durum yalnızca bireysel deneyimlerle sınırlı değil. Türkiye’de hane halkı borçlanmasının büyüklüğü de gündelik hayatın giderek kredi mekanizmalarına dayandığını gösteriyor.
Borçlu toplumlar genellikle daha kırılgan toplumlar olurlar. Çünkü borç yalnızca ekonomik bir yük değildir; aynı zamanda bir bağımlılık ilişkisi de yaratır. Borçlu insan işini kaybetmekten daha fazla korkar, risk almaktan daha fazla kaçınır, geleceğini daha fazla hesaplamak zorunda kalır. Bununla birlikte borç ilişkileri her zaman mutlak bir pasiflik üretmez. Tarihsel olarak sendikal mücadeleler, borç yapılandırma kampanyaları veya sosyal politika talepleri borç yükü altındaki kesimlerin kolektif hak arayışlarının da ortaya çıkabildiğini göstermektedir.
Bu dönüşüm çoğu zaman büyük siyasi tartışmalarla değil, gündelik hayatın küçük ayrıntıları içinde sessizce gerçekleşiyor. Kredi kartı ekstresi, otomatik ödeme talimatı, taksitli alışveriş… Bunların her biri aslında aynı büyük hikâyenin parçaları.
Belki de bu yüzden bugün sormamız gereken soru yalnızca borçların ne kadar büyüdüğü değildir. Asıl soru şudur: bir toplumda insanlar hayatlarını hakları sayesinde mi, yoksa borçlanarak mı sürdürüyor?
