İran tümeni (riyali), ABD dolarına karşı bir haftada yüzde 15’ten fazla değer kazandı.
ABD ve İran, 15 Haziran gece anlaştığını duyurmuş; mutabakatı aynı gün ABD Başkanı Donald Trump, yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf imzalamıştı.
Piyasalarda gözler, cuma (19 Haziran) İsviçre’de yapılacak resmi imza töreninde.
Anlaşmanın ardından aylardır büyük değer kaybeden İran’ın ulusal para birimi, bir haftada yüzde 15’ten fazla değer kazandı.
İran’da serbest döviz piyasasını izleyen ‘pashizi.com’un verilerine göre ABD doları, bugün 152 bin tümene kadar geriledi. Dolar, geçen hafta 180 bin tümen seviyelerinde seyrediyordu.
İran ekonomisi, savaş maliyeti, yüksek enflasyon ve yaptırımlar nedeniyle ciddi zorluklarla karşı karşıya. Dolar, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılarla martta 190 bin tümen seviyesine kadar yükselerek tarihi zirveleri görmüş; İran tümeni rekor düzeyde değer kaybetmişti.
İran Çalışma Bakanı Ahmed Meydari, Mart 2026’da asgari ücrete yüzde 60 zam yapıldığını duyurmuştu. Ülkede aylık taban ücret şu an 166 milyon riyal.
İran’a 300 milyar dolarlık özel fon iddiası
ABD’yle anlaşmanın İran’ın petrol ihracatını artırmasına imkan tanıyacak mali teşvikler ve çeşitli yaptırım muafiyetleri içerdiği belirtiliyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 15 Haziran’da İran’ın dondurulmuş veya erişimi kısıtlanmış varlıklarının serbest bırakılması ile savaşın yol açtığı zararların tazmini konularının anlaşmanın iki temel unsuru olduğunu kaydetti.
Reuters’a dün (16 Haziran) konuşan bilgi sahibi bir kaynak, İran için ‘yatırımları teşvik amacıyla’ 300 milyar dolarlık özel fon hazırlandığını, bunun anlaşmada yer aldığını, tutarın yarısından fazlasının şimdiden taahhüt edildiğini öne sürdü.
ABD Başkanı Donald Trump aynı gün “ABD’nin İran’a 300 milyon dolar ödediği haberi Demokratlarca uydurulmuş sahte bir haberdir” dedi.
ABD-İran anlaşması
Arabulucu Pakistan’ın başbakanı Şahbaz Şerif, 15 Haziran gecesi 28 Şubat’tan bu yana savaşan ABD ve İran’ın barış anlaşmasına vardığını duyurdu.
İslamabad Mutabakatı adlı anlaşmayı hem İran hem ABD tarafı doğruladı.
İki tarafın ‘Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sona erdirdiğini ilan ettiğini’ aktaran Şerif, resmi imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de atılacağını duyurdu.
Pakistan başbakanı daha sonra ABD ve İran’a ‘diplomatik çözüm bulmaya bağlılıkları’; Türkiye, Suudi Arabistan ve Katar’a ise arabuluculuğa katkıları nedeniyle teşekkür etti.
Peşinden Trump, Truth Social hesabından İran’la anlaşmanın tamamlandığını “Herkese tebrikler” diyerek duyurdu ve şöyle yazdı:“Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz açılmasını, aynı zamanda ABD donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın.“
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi’yse mutabakat metninin imza töreninden önce kamuoyuna açıklanacağını aktardı; sonra şu bilgileri paylaştı:
“İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak.
60 günlük görüşmeler, ABD’nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır. Anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük sürede yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konular müzakere edilecek.”
İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, “Trump’ın anlaşması bizi bağlamaz, İsrail, ABD’nin bir sömürgesi (tebaası) değil” dedi.
İsrailli Yedioth Ahronot gazetesi de Netanyahu’nun telefonda Trump’a “Lübnan’a ilişkin maddeler bizi bağlamaz, saldırılara devam edeceğiz” dediğini yazdı. Gazete, haberi adı açıklanmayan İsrailli yetkililere dayandırdı.
Trump ve JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, mutabakatı 15 Haziran’da imzaladı.
ABD ve İran, anlaşma öncesi 10-11 Haziran’da karşılıklı saldırılar düzenlemişti.
