'İnsanlığın en eski atası olabilir' denmişti: Anüsü olmayan 500 milyon yıllık deniz canlısının sırrı çözüldü

Bilim insanları 2017’de keşfedilen ağzı olan ancak anüsü bulunmayan 500 milyon yıllık omurgalı bir yaratığın evrimsel gizemini çözdüklerini açıkladı.

Bir sanatçının fosillere dayanarak yaptığı Saccorhytus coronarius çizimi. Cambridge Üniversitesi

BBC’nin aktardığına göre bu küçük fosil ilk keşfedildiğinde, insanlığın bilinen en eski atası olabileceği belirtilmişti.

Latince adı ‘Saccorhytus coronarius’ olan yaratık, geçici olarak deutorostom (ilk ağızdan bağımsız gelişmiş ağzı bulunan) canlılar grubuna konulmuştu. Bunlar insanlar da dahil omurgalı canlıların ilkel ataları.

Yapılan yeni bir araştırmaysa Saccorhytus’un tamamen farklı bir canlı grubuna konulması gerektiğini gösterdi.

Yaratığın çok ayrıntılı röntgen analizini yapan Çin ve İngiltere’deki araştırmacılar, örümcekler ile böceklerin ataları olan ectozoan grubuna dahil edilmesi gerektiğini söylediler. Bu evrimsel kafa karışıklığının bir nedeni de hayvanda anüs bulunmamasıydı.

Kendi evrimi sırasında anüsü kaybolmuş olabilir

Saccorhytus’u ayrıntılı araştıran uzmanlardan Bristol Üniversitesi’nden Emily Carlisle “Biraz kafa karıştırıcı, çoğu ectozoanın anüsü vardır. Peki bunun niye yok” sorusunun peşine düştüklerini söyledi.

Carlisle, ‘ilginç bir ihtimalin’ tüm bu grubun daha önceki atalarının anüsü olmaması ve Saccorhytus’un bundan sonra evrimleşmesi olduğunu belirtti: “Belki kendi evrimi sırasında anüs kaybolmuştur, belki de ihtiyacı yoktur çünkü tek bir noktada kalıp, tek bir delikle her şeyi halledebiliyordur.”

Ancak Saccorhytus’un yaşam ağacındaki yerinin değiştirilmesinin asıl nedeni, ilk bakışta ağzın etrafındaki deliklerin solungaç olarak algılanmasıydı. Bu ‘deutorostomlar’da görülen ilkel bir özellik.

Uzmanlar, güçlü röntgen cihazlarıyla 1 milimetrelik yaratığı daha yakından incelediklerinde bunların aslında kopmuş omurgaların yuvaları oldukların fark etti.

Bu fosilleri inceleyen bilim insanları her bir hayvanı yaşam ağacının bir yerine koymaya çalışıyor ve böylece de nereden gelip nasıl evrimleştikleri konusunda bir resim sunuyor.

Saccorhytus’un okyanus dibinde yaşamasının omurgalarının yerinde kalabilmesini sağladığını belirten Carlisle, “Orada öylece durduğunu sanıyoruz. Bazıları günümüzde yaşayanlara benzeyen, çoğu da uzaylı gibi görünen hayvanların arasında, çok garip bir ortamda” dedi.

‘Şimdilik sadece yüzey kazınıyor’

Galler’de bulunan kayalardaki fosiller üzerinde inceleme sürüyor.

Carlisle’a göre bu ortamla ilgili öğreneceğimiz çok şey var: “Paleontoloji araştırmaları yaptıkça ne kadar çok bilinmeyen olduğu fark ediliyor. Bu yaratık ve yaşadığı ortam hakkında şimdilik sadece yüzey kazınıyor.”