Grip sezonunun başladığını hatırlatan Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) özellikle risk grubunda bulunanlara aşılarını ihmal etmemeleri uyarısında bulundu.
Grip, risk grubunda yer alanların hayatını tehdit edecek kadar ciddi ve sistemik bir enfeksiyon.
Her yıl dünyada yaklaşık 3-5 milyon kişi gripten etkileniyor, 250-500 bin ölüme yol açıyor.
Türkiye’de grip Ulusal Sentinel Sürveyans (Takip) Ağı ile izleniyor. Bu ağ, Dünya Sağlık Örgütü’nün Global İnfluenza Sürveyans ve Yanıt Sistemi ile de bağlantılı. Türkiye’de grip sezonu ekim-mayıs arasında yaşanıyor. Zirveye aralıkta çıkıyor.
Dernek başkanı Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk’le, başkan yardımcısı Prof. Dr. Seçil Arıca grip enfeksiyonu ve aşılanmanın önemini anlattı.
İşte Öztürk ve Arıca’nın yanıtlarıyla dokuz soruda kapıdaki grip enfeksiyonu:
Grip ile soğuk algınlığı aynı hastalık mı?
Grip ve soğuk algınlığı sık karıştırılsa da aynı hastalık değil. Pek çok kişi soğuk algınlığı sandığı için gripten korkmuyor. Oysa grip, influenza virüsünün neden olduğu, aniden başlayan yüksek ateş, kas ve baş ağrısı, boğaz ağrısı, kuru öksürük, burun akıntısı ve halsizlik gibi belirtilerle seyreden viral bir solunum yolu enfeksiyonu. Sadece kısa süreli bir enfeksiyon değil, risk gruplarında hayati risk taşıyan sistemik bir hastalık. Basit bir nezleden farklı olarak grip, özellikle riskli bireylerde ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Kolay bulaştığı için halk sağlığı açısından da risk yaratıyor.
Kimler risk grubunda?
65 yaş ve üzerindeki bireyler, kronik hastalığı olanlar (kronik kalp, akciğer, böbrek hastaları), diyabetikler, bağışıklık sistemi baskılananlar (kanser tedavisi görenler, organ nakli olanlar, HIV pozitifler), gebeler, sağlık çalışanları ve bakımevi personeli, 6 ay–5 yaş arası çocuklar, bakım evlerinde veya kalabalık ortamlarda yaşayanlar.
65 yaş üstü gripten nasıl etkilenir?
65 yaş ve üzeri kişilerde ve kronik hastalığı olanlarda bağışıklık sistemi zayıflar, enfeksiyonlara karşı yanıt azalır. Organ fonksiyonları azalır hatta bozulmuş olur. Eşlik eden hastalıklar (hipertansiyon, diyabet, KOAH, kalp yetmezliği vb.) grip enfeksiyonuyla birlikte hastaneye yatış ve ölüm riskini üç-beş kat artırır. Ayrıca kalp krizi, inme ve zatürre riskini de artırabilir.
Yapılan çalışmalar, her yıl görülen grip virüsü kaynaklı ölümlerin yüzde 70’inden fazlasının 65 yaş üzeri bireylerde olduğunu gösteriyor.
Grip enfeksiyonu ayrıca mevcut kalp-damar, akciğer, böbrek hastalıkları veya diyabet gibi durumları tetikleyebilir; kalp krizi ve inme riskini artırabilir, KOAH ve astım hastalarında solunum fonksiyonlarını bozabilir.
Neden grip aşısının her yıl yaptırılması gerekiyor?
Grip geçirilmesi uzun süreli bağışıklık kazandırmıyor. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü tarafından her yıl belirlenen virüs suşlarına göre güncellenen aşının vurulması gerekiyor. Hatta o sezon grip geçirilse de aşı yaptırılması öneriliyor.
Grip aşısı için en uygun dönem hangisi?
Ekim–kasım ayları aşılanmak için en uygun zaman. Aşı sonrası bağışıklık yanıtı yaklaşık 14 gün içinde gelişiyor. Aşı altı ile sekiz ay koruyor.
Bir süredir piyasada grip aşısı bulunmuyordu. Pazartesi gününden itibaren bir miktar aşı daha eczanelere dağıtıldı.
Aşıyı yaptıran gribe yakalanmaz mı?
Grip aşısı cansız. Aşı vücuda zararsız antijen sunarak influenza virüslerini bağışıklık sistemine tanıtır. Böylece gribe hazırlar. Hastalığa yakalanma riskini azaltır. Aşıya rağmen enfekte olunsa dahi hastalık daha hafif seyreder. Toplumda yüksek aşılama oranı, ‘toplum bağışıklığı’ oluşturarak aşılanamayanları da korur. Bu yönüyle bireysel önlemin ötesinde bir halk sağlığı sorumluluğu.
Gebeler grip açısından neden özel bir risk grubu?
Gebelikte solunum kapasitesi azalır, kalp-dolaşım yükü artar. Bağışıklık sisteminde fizyolojik baskılanma oluşur. Bu değişiklikler nedeniyle gebeler, zatürre, erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve hastaneye yatış açısından daha yüksek risk altında. Yapılan çalışmalara göre, gebelerde grip geçirenlerde yoğun bakım ve ölüm riski gebelik dışı kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek.
Aşılanma bebek açısından da önemli. Annenin antikorları plasenta yoluyla bebeğe geçerek, doğumdan sonraki ilk 6 ay boyunca koruma sağlar.
Aşının gebeliğin hangi döneminde vurulması öneriliyor?
Sağlık Bakanlığı (ikinci trimesterden itibaren), tüm gebelerin grip sezonunda aşılanmasını ‘güçlü’ biçimde öneriyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) de gebelere grip aşılarını yaptırmaları önerisinde bulunuyor.
Yetişkinlere yapılan grip aşısı çocuklara da uygun mu?
Altı ay ve üzerindeki tüm çocuklar mutlaka aşılanmalılar. Aşıdan sonra hastalansalar bile ağır geçirmiyorlar. Aşı bağışıklık sistemlerini de güçlendiriyor. Diğer hastalıklara karşı bağışıklık sistemini hazırlıyor. Ancak aşısız, grip geçiren her beş çocuktan birinin hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekiyor.
Çocuklar, bağışıklık sistemlerinin henüz tam olgunlaşmamış olması nedeniyle gribe karşı daha savunmasız. Beş yaş altı çocuklarda, özellikle de iki yaşın altındakilerde, hastalığın ağır seyretme riski yüksek. Dünya Sağlık Örgütü bu grubu ‘yüksek risk grubu’ olarak tanımlıyor.
Grip, bu yaş grubunda zatürre, orta kulak iltihabı (otitis media), bronşit ve krup gibi ikincil enfeksiyonlara yol açabilir. Bu komplikasyonlar bazen hastaneye yatış veya uzun süreli tedavi gerektirebilir. Çocuklar ‘süper bulaştırıcı’lar. Hapşırır ya da öksürürken ağızlarını kapamayı, kendilerini korumayı bilmez. Virüsü okul, kreş veya oyun ortamında kolayca yayabilirler. Evlerine taşırlar.
Kronik hastalığı olan çocuklarda (astım, diyabet, kalp hastalığı vb.) hastaneye yatış ve ağır seyir riski daha da yüksek.
Altı ay–sekiz yaş arası çocuklarda, ilk kez aşı olunacaksa dört hafta arayla iki doz, sonraki yıllarda ise bir doz uygulanır. Dokuz yaş ve üzerindeki çocuklarda tek doz yeterli.
Grip ekonomiyi de vuruyor
Sezonluk grip salgınları, ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkiliyor. Avrupa Birliği ülkelerinde, 18–64 yaş aralığındaki yetişkinlerde grip kaynaklı yıllık maliyetin yaklaşık 14 milyar avroya (yaklaşık 676,9 trilyon lira) ulaştığı, ileri yaş grupları da eklendiğinde bu rakamın çok daha yüksek seviyelere çıktığı bildiriliyor.
