Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD) Erişkin Bağışıklama Çalışma Grubu meningokok aşılarının başta çocuklar ve gençler olmak üzere risk gruplarına en kısa sürede uygulanması gerektiği uyarısında bulundu.
Meningokok bakterisi menenjit (beyin zarı iltihabı), kan zehirlenmesi (sepsis), zatürre, artrit gibi birçok farklı ve ağır klinik tabloya yol açabiliyor. Dünya genelinde yılda yaklaşık 1,2 milyon insan meningokoka yakalanıyor.
Hastaların yaklaşık yüzde 10’u ölüyor, yaklaşık yüzde 10-20’sinde ciddi sakatlıklar (uzuv ampütasyonu, mental gerilik, ciltte nekroz, duyma kaybı gibi) gelişiyor.
Neisseria meningitidis, bakteriyel menenjitin en yaygın nedenlerinden biri. Büyük menenjit salgınları oluşturabilen tek bakteri aynı zamanda.
Bir diğer özelliği hızlı bulaşması. En yüksek bulaşma oranları üç-12 aylık bebeklerde görülüyor. Salgınlarda büyük çocuklar ve genç yetişkinler daha fazla etkilenebiliyor. Ancak her yaşta görülebiliyor.
En son Britanya’da Kent bölgesinde yaşanan meningokok salgınında vaka sayısının 20’yi bulması ve iki kişinin de yaşamını yitirmesi aşılanmanın ve önemini bir kez daha ortaya koydu. Salgından etkilenen hemen herkes genç yetişkin. Kent Üniversitenin bir kulübünde biraraya gelenlerdi. Salgınla bağlantısı olmayan ancak meningokok enfeksiyonu olduğu doğrulanan bir bebek hasta daha bildirildi.
Bu yeni salgın meningokokun gelişmiş ülkelerde de görülebildiğini, genç nüfusta dahi çok hızlı ilerleyebildiğini, ölümcül seyredebileceğini ve salgın yönetiminde erken tanı, hastalığı önlemek için ilaç verilmesi ve hedefe yönelik aşılama programlarının yaşamsal önem taşıdığını bir kez daha ortaya koydu.
EKMUD konuyla ilgili şu uyarılarda bulundu:
* Bulaş, insandan insana damlacık yoluyla oluyor. Yakın temas, öksürük, hapşırık, öpüşme gibi durumlarda yayılımı artıyor. Kalabalık ortamlarda bu nedenle yayılım daha hızlı. Epidemiler sıklıkla iki ay-iki yaş bebeklerde görülüyor. Askeri birlik, huzurevi, bakımevi ve hapishane gibi toplu yaşanan ortamlarda erişkin dönemde bölgesel epidemiler görülebiliyor. Savaş, afet, göç durumları da enfeksiyonun yayılımı kolaylaşarak epidemilere neden olabiliyor.
* Meningok genellikle kış mevsiminin sonlarına doğru ve ilkbahar aylarında artış gösterse de hemen her mevsim olabiliyor. karşımıza çıkabiliyor. Meningokokal hastalığın klinik belirtiler, geçici ateş ve bakteriyemiden, klinik semptomların başlamasından sonraki saatler içinde hızla ölümle sonuçlanan akut karaciğer yetmezliğine kadar geniş bir yelpazede görülebiliyor.
* Hastalıktan korunmada en iyi yöntemin aşıyla bağışıklama olduğu biliniyor. Ülkemiz rutin aşılma takviminde menenjit aşısı yok. İsteyen aileler satın alarak çocuklarına yaptırabiliyor.
* Yalnızca konjuge aşı (Hib) uygulanıyor. Erişkinde rutin uygulamada Suudi Arabistan’a hac ziyaretine gidecek olan bireylere ülkeden ayrılmadan yaklaşık bir ay kadar önce yapılıyor. Türkiye’de Britanya’dakine benzer salgınla karşılaşmamak için öncelikle çocuklar ve gençler olmak üzere risk gruplarına meningokok aşılarının en kısa sürede uygulanması gerekiyor.
* Risk grubundakilere (dalağı olmayan da çalışmayan, orak hücreli anemi, bağışıklık yetmezlikleri, monoklonal antikor (ekulizumab gibi) kullanlar, HIV ile yaşayan bireyler) en az sekiz hafta ara ile iki doz MenACWY aşısı öneriliyor. Risk devam ederse beş yılda bir de dozun tekrarlanmalı. Aynı grup için MenB-4C aşısı en az dört hafta ara ile iki doz şeklinde öneriliyor.
Bir yıl sonra tekrar dozu önerilirken risk devam ederse iki-üç yılda bir tekrarı da öneriliyor.
* Ayrıca meningokok testleri yapan mikrobiyolog gibi laboratuvar çalışanlarına, hastalık için yüksek endemik bölgeye seyahat edenlere ise MenACWY bir doz, MenB aşısı ise en az dört hafta arayla iki doz şeklinde öneriliyor. Risk devam ederse aşıların tekrar edilmesi gerekebiliyor.
* Britinya’daki bu salgın gençleri meningokok aşısıyla aşılamamız gerekliliğini bir kez daha gösterdi. Yurtlarda kalan aşısız veya eksik aşılı üniversite öğrençleri ve askerlik görevini yapan acemilere ise tek doz MenACWY aşısı yapılması öneriliyor.
