ANIL CAN TUNCER
@tunceranil
aniltuncer@diken.com.tr
Aksoy Araştırma’nın anketinde AKP’nin artık yüzde 30 seviyesinin altında kalmaya devam ettiği görülüyor. Şirket kurucusu Ertan Aksoy, araştırmadaki en önemli bulgulardan birisinin AKP ile CHP arasındaki farkın bir önceki aydaki gibi yüzde 1’in altında ölçülmesi olduğunu söyledi.
Aksoy’a göre orta gelir grubundaki erime, seçmen davranışlarını sürprize açık hale getiriyor.
Genel seçime resmen bir seneden az kaldı ama muhalefet kasımda erken seçim olabileceğini düşünüyor, iktidarsa seçim düzenlemesiyle birlikte bu tartışmaların sona erdiğinde ısrarcı.
Son olarak Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan kendisinin gelecek seçimlerde ‘cumhur ittifakı’nın cumhurbaşkanı adayı olduğunu ilan etmiş, seçimle ilgili tam tarih vermeyerek “2023’te yapılacak” demişti.
Son dönemki anketlerdeyse cumhur ittifakının iki ortağı AKP ve MHP’deki oy kaybı hayli dikkat çekiyor. Araştırmacılar AKP’nin çekirdek seçmenini de kaybetmeye başladığını aktarıyor.
Haziran araştırmalarını yayımlayan beş şirketin anketlerinin ortalamasına göre AKP yüzde 30’un altında ölçülmüştü. Temmuzda asgari ücrete yüzde 30’luk zam ve dış politikadaki ‘başarı’ hikayelerinin de bu erimeyi durduramadığı görülüyor.
Aksoy Araştırma’nın 30’uncu hafta araştırmasına göre AKP’nin oyu yüzde 29,7 ölçüldü. İktidar partisini takibini sürdüren CHP’yse yüzde 28,8 seviyesinde.
İYİ Parti yüzde 14 seviyesine yükselirken, MHP’deyse son aylardaki düşüş sürüyor.
Araştırmayla ilgili Diken’in sorularını yanıtlayan Aksoy Araştırma sahibi Ertan Aksoy, anketteki en önemli bulgulardan birisinin AKP ve CHP’nin arasında farkın önceki anketteki gibi yüzde 1’in altına ölçülmesi olduğunu söyledi: “Hata paylarının da ötesinde artık fark neredeyse kapandı. AKP ile CHP arasındaki fark bitti, bunu söyleyebiliriz.”
Aksoy, 2002 genel seçimlerinde yüzde 34,3 oyla iktidara gelen ve 20 senedir bu konumunu sürdüren AKP’deki gerilemenin artık çekirdek seçmen grubuna dayandığını belirterek “Bugüne kadarki kopuşlar kadar büyük kopuşlar beklemek çok gerçekçi değil. Ancak bu, ‘azalma olmayacak’ anlamına gelmesin. Muhtemelen kış aylarında yaşam maliyetlerindeki artışla biraz daha düşebilir. Ama şu anki durum böyle” dedi.
‘Temmuz zammı hayal kırıklığı yarattı’
Türkiye yüksek enflasyonda G20 ve Avrupa ülkeleri arasında birinci, dünya genelindeyse altıncı sırada yer alıyor. Bu durumla birlikte TL’deki değer kaybı alım gücünü düşürüyor. Hükümet, sene başında 2 bin 825 TL olan asgari ücrete yüzde 50’lik zamla 4 bin 253 TL’ye çıkardı. Ama daha altı ay geçmeden bir ara zam daha geldi. Son zamla birlikte asgari ücret 5 bin 500 TL oldu.
Bu ücret de açlık sınırının altında kaldı.
Temmuzdaki araştırmalar, son zammın halkta hayal kırıklığı yarattığını gösteriyor. Bu durumu Aksoy, şöyle anlattı: “Asgari ücret beklendiği gibi iktidara oy artışı olarak dönüşmediği gibi anlamlı bir ikinci hayal kırıklığı yaşatmış durumda. İlk artış şubatın ikinci haftasına kadar olumlu etki yarattı. Ama o tarihten sonra enflasyon ve zamlarla birlikte seçmende ciddi bir hayal kırıklığı oluştu. Seçmen yüzde 50 zammın bile içinde bulunduğu sorunu çözmeye yetmediğiyle yüzleşmiş oldu. Şimdi bu ikinci asgari ücret zammına gelirken iktidar bir hata yaparak beklentiyi çok büyüttü. Baştan ‘zam gelecek’ dendi sonra ‘yapılmayacak’ dendi. Sonra yapılacağının açıklanmasında da beklenti büyütüldü. Açıklanan rakam seçmenin beklentisini karşılamadı. Seçmenlerin yüzde 81’i 6 bin ve üzerinde bir ücret bekliyordu. Bu karşılanmamış oldu. Zamların da devam ediyor olması satın alma gücünün erimesini sürekli kılıyor. Bu da seçmende bir destek çekilmesine yol açıyor.”
‘MHP, kışın yüzde 7 barajının altına düşebilir’
İktidar ortağı MHP’deki düşüş de sürüyor. Son aylarda MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin iktidara destek ‘dozunu’ artırdığı görülmüştü. Bahçeli, 15 Temmuz anmasındaki konuşmada Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı överek “Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ı tanıyınız, anlayınız, anlatınız” demişti.
Ekonomideki kötü gidişat, iktidara ‘kayıtsız şartsız’ desteğini sunan MHP’yi de geriletiyor.
Aksoy şunları söyledi: “MHP, henüz daha kış gelmeden yeni getirdiklerini yüzde 7 barajına yaklaşmış durumda. Görünen o ki ekonomik gidişat cumhur ittifakına birlikte kaybettiriyor. Sadece AKP’nin kaybetme hali yok. MHP’nin ittifaka sahip çıkan tam destek veren tavrı, seçmen maliyeti olarak karşısına çıkıyor. Muhtemelen kış aylarında yüzde 7’nin altına inme durumu olabilir.”
‘Kılıçdaroğlu’na destek artıyor’
Aksoy Araştırma’nın anketlerinde, CHP’nin de sene başından bu yana yüzde 29 seviyesine yakın seyrettiği görülüyor. Aksoy, partilerde değişim olmasa da CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’na olan desteğin arttığını belirtti: “Muhalefetin potansiyel adaylarının hepsi için geçerli olan şey desteklerinin artıyor oluşu. Üç olası aday da (Yavaş, İmamoğlu, Kılıçdaroğlu) Erdoğan’ı geçebilir durumda. Bu tablo geçtiğimiz sene orman yangınlarının hemen sonrasında meydana geldi. O tarihten bu yana üç adayın üçü de Erdoğan’ı geçiyor. Kılıçdaroğlu’nun da oy oranı artıyor. Bundan sonrası ‘altılı masa’nın kararı.”
İYİ Parti’nin durumu
İYİ Parti’nin oyunun kendi ölçümlerindeki en yüksek seviyede olduğunu belirten Aksoy, şirketlerin çalışmalarındaki ‘radikal’ oy artışlarının sebep sonuç ilişkisi içinde açıklanması gerektiğinin altını çizdi: “İYİ Parti’de bugüne kadar bulduğumuz en yüksek oyu (Yüzde 14) ikinci kez ölçmüş olduk. Onun öncesinde genelde yüzde 13 seviyesinde ölçülüyordu. Diğer şirketlerin bulduğu oranları yorumlamayı çok doğru bulmuyorum. Ama şunu da söylemekle yükümlüyüm. Diyelim ki bizim şirkette de bir partide anlamlı bir artış oldu. Bugün yüzde 14 bulduğumuz bir ‘X partisi’ yarın yüzde 20’nin üzerinde bulduk. Bu aradaki farkın neden olduğunu açıklamak zorundayız. Şirketler bu kadar radikal artışları sebep sonuç ilişkisi içinde açıklamakla yükümlüdür. ‘Niye yüzde 20 çıktı’ sorusunu açıklayan şirketlerin yanıtlaması gerekiyor.”
‘Sürprize açık hale getiriyor’
Türkiye’de orta sınıf, yıllar içinde diğer ülkelerde olduğu gibi değişime uğradı. Değişen sosyoekonomik koşullar nedeniyle orta sınıfa mensup ailelerin çocukları, ebeveynlerinin hayat standartlarını yakalamakta zorlanıyor. Ama Türkiye’deki orta sınıftaki bu değişim, AKP’nin politikaları nedeniyle son bir senede daha da hızlandı.
Aksoy, Türkiye’deki en önemli sorunun orta gelir grubunun erimesi olduğunu söyledi: “Bu gruptaki yoksullaşma haliyle birlikte gençlerin tutumu ilk seçimin sonuçlarını belirleyecek. Yoksullar zaten içinde bulunduğu durumla mücadele etmeye bir şekilde alışmak durumunda kalmıştı. Ama orta gelir grubundakilerin yoksullaşması, önümüzdeki günleri ve yakın geleceğin seçmen davranışlarını sürprizlere açık hale getiriyor. Bu durum ilk seçime yansıyacaktır.”
Ertan Aksoy, son olarak anketlerindeki ‘diğer partiler’ içinde Yeniden Refah Partisi, Memleket Partisi ve Türkiye Değişim Partisi olduğunu belirti. Aksoy, küçük oranlardan dolayı hataya açık olmaları nedeniyle böyle bir gruplandırma tercih ettiklerini sözlerine ekledi.
