Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı’nın (İHDB) açıklamasında, Boğaziçi Üniversitesi’nde sergilenen Kabe figürü etrafına LGTBİ+ bayrakları çizilmiş görsele ilişkin soruşturmada bakanlığın Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) verdiği cevabın ‘bağlamından koparıldığı’ iddia edildi.
Üniversiteye Prof. Dr. Melih Bulu’nun atanmasının ardından başlayan protestolarda söz konusu görselin yere serildiği iddiasıyla soruşturma başlatılmıştı.
Soruşturma kapsamında üniversite öğrencileri Doğu Demirtaş ve Selahattin Can Uğuzeş tutuklandı. Hazırlanan iddianamede, ‘suça konu eylemin kin ve nefrete tahrik amacını desteklediği, soyut bir saygısızlığın ötesinde bir halk kesimine karşı düşmanca tavırlar gösterilmesini sağlamaya elverişli olduğu’ ve ‘kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıktığı’ ifade edildi. İddianamede, yedi öğrenci hakkında ‘halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme’den üç yıla kadar hapis cezası istendi. Uğuzeş ve Demirtaş 17 Mart’ta tahliye edilmişti.
DW Türkçe’den Burcu Karakaş’ın haberine göre Uğuzeş, Boğaziçi Üniversitesi’ndeki sergide Kabe resmini içeren görselin ‘yere serilmiş olması nedeniyle tutuklandığını ancak afişin asılmasına veya yere serilmesine katkıda bulunmadığını, sadece sergi esnasında orada bulunduğunu’ belirterek, ‘kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği’ gerekçesiyle avukatları aracılığıyla AYM’ye bireysel başvuruda bulunmuştu.
Bakanlığın cevabında, yargılanan öğrencinin ‘halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama’ suçunu işlediğine dair ‘kuvvetli suç şüphesinin varlığı nedeniyle’ tutuklandığını, dolayısıyla tutuklama tedbirinin kanuni dayanağı bulunduğu savunulmuştu.
Eşcinselliğin İslam dini literatüründe ‘yasak’ ve ‘haram’ kabul edildiğinin belirtildiği cevapta şunlar kaydedilmişti: “İslam’ın tek yaratıcı olan Allah inancı ve tevhid inancına aykırı olan ‘Şahmeran’ figürünün yine İslam’ın ve Müslümanların yeryüzündeki en kutsal mekan olarak kabul ettiği Kabe’nin tasvir edildiği bir resim üzerine yapıştırılması suretiyle oluşturulması ve sergilenmesi değerlendirildiğinde, gayri muayyen kişilere yönelik alenen yapılan soruşturmaya konu eylemlerin LGBT olarak anılan bir sosyal kesim ve Türk toplumunun büyük çoğunluğunu oluşturan Müslüman vatandaşlar açısından halkın sosyal sınıf bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa tahrik edici nitelikte olduğu iddianamede de olgusal temelleriyle birlikte ortaya konulmuştur.”
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne atıf
İHDB’nin açıklamasında, bakanlık görüşünde, başvurucunun üzerine atılı ‘halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama’ suçunun maddi ve manevi unsurlarına ilişkin, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatlarına ayrıntılı şekilde yer verildiği öne sürüldü.
Açıklamada, şu ifadeler yer aldı: “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ‘özgürlük ve güvenlik hakkı’ kenar başlıklı 5’inci maddesine ilişkin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi kararları referans alınmıştır. Söz konusu metnin başka referanslarla sunulduğu iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.”
Her ne kadar AİHM kararlarına atıf yapılsa da mahkemenin, tutuklu eski HDP eş genel başkanı Selahattin Demirtaş ve iş insanı Osman Kavala’nın derhal salıverilmesi yönünde kararları Türkiye’de uygulanmamıştı.
Hatta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, yüksek mahkemenin Demirtaş kararı hakkında şunları söylemişti: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Selahattin Demirtaş için verdiği karara da değinmek istiyorum. AİHM bizim mahkemelerimiz yerine geçecek karar veremez. AİHM bu kararı iç hukuk yolları tüketilmeden istisnai bir adım attı. (…) Ey AİHM sen anlamasan da biz anlatmaya devam edeceğiz.” Öte yandan Türkiye, AİHM’de en çok dosyası bulunan ülkelerden.
