Bilim insanları, Türkiye dahil üç ülkeden geçen Fırat Nehri’nin antik kökenini bulduklarını duyurdu.
Fırat Nehri ile Dicle Nehri, medeniyetin ilk beşiklerinden. Yazılı dilin doğduğu dünyanın ilk metropolü Uruk, eski Mezopotamya’nın en görkemli şehri Babil, Fırat Nehri’nden beslendi.
Araştırmacılara göre Fırat Nehri, 1,6-3,6 milyon önce Türkiye’nin güneyinde bulunan Toros Dağları’ndaki tektonik faaliyetler nedeniyle iki eski nehrin birleşmesiyle ortaya çıktı. Buna, gömülü tortuların sismik görüntüleri ve diğer verilerden yola çıkılarak ulaşıldı.
Yaklaşık 2 bin 800 kilometre uzunluğundaki Fırat, Güneybatı Asya’nın en uzun nehri. Türkiye’den başlayan bu nehir, Suriye ve Irak’tan geçip Körfez’e kadar dökülüyor.
Bölgeyi uzun süredir şekillendiren bu nehrin kökeni, oluştuğu zaman ve mevcut yatağının evrimi şimdiye kadar gizemini koruyordu.
Jeologlar bu kapsamda Akdeniz’in altındaki olası doğalgaz rezervlerini tespit etmeye çalıştı. Bu sırada yeraltı sismik verilerini incelerken ‘Messiniyen tuzluluk krizi’ olarak bilinen döneme (5 milyon yıldan daha uzun bir süre öncesine) ait gömülü kanal benzeri yapılar tespit etti.
Araştırmacılar, Akdeniz havzasına dökülen Türkiye’deki Karasu ve Murat nehirlerinin öncülleri olduğunu saptadı. Onlara göre deprem riski yüksek bu bölgedeki tektonik hareketler, Murat Nehri’nin Körfez’e yöneltti. Buna daha sonra Karasu Nehri de katıldı. Bu iki durum, günümüzdeki Fırat Nehri’ni oluşturdu.
Nature Geoscience dergisinde yayınlanan çalışmada sismik görüntüleme yöntemi kullanıldı. Deniz tabanındaki gizli nehir kanalları da bu yolla tespit edildi.
Reuters’in haberine göre Batı Avustralya Üniversitesi’nden jeolog Simon Lang. Lang sismik görüntülemeyi ‘ultrason kullanma’ya benzetti, “Bunu kayaya dönüşmüş gömülü çakıl, kum, çamur, kireçtaşı ve tuzu görüntülemek için kullanıyoruz” bilgisini verdi.
Yer altı özelliklerini modelleyen bilim insanlarına göre bu iki antik nehir (Murat, Karasu), günümüzdeki Nil ve Dicle-Fırat nehirlerinin debilerini aşan bir akış hızına sahipti.
