Anadolu Ajansı (AA) yazar Zeynep Merdan’la ‘çıplaklık’ üzerine söyleşi yaptı. Merdan “Cenazeye dekolteyle gidebilir misiniz?” diye sordu.
Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) 21-22 Haziran’da yapıldı. 21 Haziran’daki sınava bir kadın öğrenci takıları yüzünden sınava girememişti. Kıyafeti sosyal medyada gündem olmuştu.
Merdan da X hesabından kadın öğrencinin bir fotoğrafını alıntılayarak şunları yazdı:
“‘Görgüsüz özgürlükler’ var.
Bir özgürlük görgüsüzlüğü: ‘İstediğimi giyerim ben yhaa, istediğimi yaparım ben yhaa’ (Cinsiyet fark etmiyor. Sadece kadınlar için geçerli değil, erkekler için de geçerli.) Cenaze evine dekolteyle gidilmez. İbadethanelere pijamayla gidilmez. İç çamaşırlı askerlik yapılmaz.”
"Görgüsüz özgürlükler" var.
— Zeynep Merdan (@kesfsever) June 21, 2025
Bir özgürlük görgüsüzlüğü: "İstediğimi giyerim ben yhaa, istediğimi yaparım ben yhaa" (Cinsiyet fark etmiyor. Sadece kadınlar için geçerli değil, erkekler için de geçerli.)
Cenaze evine dekolteyle gidilmez. İbadethanelere pijamayla gidilmez. İç… https://t.co/DCRTsV5JCE
AA Merdan’la ‘çıplaklık’ üzerine söyleşti
Merdan, AA’ya teşhirciliğin ‘özgürlük’ söylemiyle savunulmasını, bu durumu eleştirenlerinse ayrıştırıcı ve dışlayıcı tepkilerle karşılaşmasını ‘değerlendirdi’.
Ankara Üniversitesi Felsefe ve Din Bilimleri anabilim dalı Felsefe Tarihi bölümü yüksek lisans mezunu Merdan “İstediğimi giyerim bana kimse karışamaz” anlayışının artık suistimal edildiğini iddia etti ve özgürlüğün sınır tanımayacak kadar sınırsız olmaması gerektiğini öne sürdü.
Yazar şöyle dedi: “Bu anlayış, tabiri caizse artık suistimal edilmeye başladı çünkü yarın bir başkası çıkıp ‘Ben çıplak gezmek istiyorum’ diyebilir. Bu söylemin tutarlı olması için o durumda da aynı özgürlüğü savunmamız gerekecek. Yani bu işin ucu oraya gidiyor.”
‘Cenazeye dekolteyle gidebilir misiniz?’
Kimi mekanların kendine has kıyafet kurallarına sahip olduğunu ve birlikte yaşamanın zarafetinin başkalarını rahatsız etmeme inceliğini de gerektirdiğini iddia eden Merdan, “Cenazeye dekolteyle gidebilir misiniz? Böyle sayısız örnekler insanların rahatsız olmasını doğal kılar. Özgürlüğün bir dengesi, makul ortalaması olmalı” dedi.
Merdan çıkarımlarına şöyle devam etti:
“Bakın, şu an bu durum yaşanıyor. Birçok genç kız şöyle düşünüyor: ’10-15 yıl çalışacağım, sınavlara hazırlanacağım, bir memuriyet için yıllarca emek vereceğim… Bu çok uzun. Onun yerine bir hesap açar, yoluma bakarım’ Bu artık normalleşiyor.
Bu konuların linç malzemesi haline getirilmeden, yazan, çizen ve düşünen insanlar tarafından doğru tonla, sağduyulu şekilde tartışılması gerekiyor.”
‘Yallah Arabistan’a’
Çıplaklık ve teşhirciliğin yalnızca dindarları değil, seküler ya da farklı yaşam tarzlarına sahip bireyleri de rahatsız edebileceğini öne süren Merdan, konuya sert ve yargılayıcı dil kullanmadan dahi yaklaşanların sosyal medyada hakaret ve linç kültürüne maruz kaldığını söyledi.
Yazar, kılık-kıyafetle ilgili kuralların sadece Türkiye’ye özgü olmadığını öne sürerek şöyle devam etti:
“Herkesin aklına kolayca gelebilecek bir örnekle Amerika’da bir kadın, şort giydiği gerekçesiyle uçağa alınmamıştı.
Bu konu, dünyanın birçok yerinde zaman zaman tartışmalara sebep oluyor ancak siz Türkiye’de bu konuda sert veya yargılayıcı ton kullanmadan birkaç cümle sarf ettiğinizde bile, ‘Yallah Arabistan’a’ ya da ‘Yallah Afganistan’a’ gibi söylemlerle karşılaşıyorsunuz.
Gerçekten artık bu ‘eleştiri’ değil, küfürler, hakaretler ve çok zorba bir dil olduğu için ben bu aşamaya artık saldırganlık diyorum.”
Yazar, bir haber programında Filistin’le ilgili bir patlama haberini bile erkeklerin zevkine hitap eden spikerlerce sunulmasını feminist teorisyen Laura Mulvey’in kuramından hareketle örneklendirdi. Merdan’a göre feminist kuramcılar da kadın bedeninin nesneleştirilmesi ve erkek bakışına (male gaze) hizmet etmesine karşı çıkıyor.
Merdan, son olarak sosyal medyadaki spesifik örneklere takılmadan ama onlardan hareketle meselenin çetrefilli tarafıyla herkesin fikri tahammül içinde bu meseleleri makul tonla taşıması gerektiğini vurguladı.
