Covid-19 için aşı çalışmaları benzeri görülmemiş bir hızla devam ederken, üç aday öne çıkıyor. ABD merkezli Moderna, Pfizer ve Novavax aşı geliştirirken, bunlardan birinin yıl sonu gibi yakın bir zamanda uygulamaya geçmesi planlanıyor.
Aşı çalışmalarında birinci aşama deneylerinde küçük bir grup insan üzerinde uygulanarak, ürünün güvenliği ve etkinliği test ediliyor.
İkinci aşamada daha fazla insan deneye dahil oluyor ve genelde doz çalışmaları da yapılıyor.
Üçüncü aşama deneyler ise aşı onay almadan önceki son basamak olarak güvenlik, işe yaraması ve optimum doz gibi kriterlere bakılıyor.
‘Corona’ aşılarında deneylerin bu aşaması 30 bin kişilik olacak şekilde planlanıyor.
Moderna ilk şirket
Moderna geçen hafta üçüncü aşamaya geçtiğini duyurdu. 89 klinik araştırma sahasında 30 bin yetişkinle uygulanacak deneyler ABD’de yapılacak. Şirket, ülkenin aşı geliştirme çalışmalarında üçüncü aşamaya geçen ilk aday. İkinci aşama deneyleri 2 Mayıs’ta başlamıştı.
Massachusetts eyaletinde bir biyoteknoloji firması olan Moderna’nın Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Entitüsü desteğiyle geliştirdiği aşıda birinci aşama deneylerin sonuçlarını yayınlamıştı.
Buna göre aşı, araştırmacıların ulaşmayı amaçladığı bağışıklık tepkisini sağladı. Doz arttıkça aşı uygulanan kişide bağışıklık tepkisinin arttığı görüldü.
Katılımcıların yarısından fazlasında halsizlik, kas ağrısı ve aşının vurulduğu yerde ağrı gibi yan etkiler görüldü.
Bunların aşı için normal kabul edilen yan etkiler olduğu belirtiliyor.
Doz arttıkça yan etkilerin de arttığı aşıda deneyin üçüncü aşamasında ortalama doz kullanılacak.
Pfizer: Alman işbirliği
Alman şirketi BioNTech işbirliğiyle aşı geliştiren Pfizer’in birden çok adayı var.
İki aşının da üçüncü aşama deneylerinde ikinci basamak geçen hafta başladı. Deneyler 39 ABD eyaleti, Arjantin, Brezilya ve Almanya olmak üzere 120 noktada sürüyor.
Pfizer ve BioNTech deneylerin başarılı sonuçlanması durumunda ekim ayında yönetmelik değerlendirmesine girmeyi planlıyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nde acil durum onayı alırsa 100 milyon doz aşı sene sonunda hazır olacak. 1.3 milyar doz aşının ise 2021 sonunda hazır olması planlanıyor.
İki aşının da ilk aşama ikinci basamak deney sonuçları hem antikor üretti hem de bağışıklık tepkisi sağladı.
Bu çift kollu yaklaşımın daha etkili ve uzun süreli koruma sağlaması bekleniyor.
Şimdiye kadar aşılardan biri ileri aşamalara geçerek 120 insanda denendi.
Açıklanan sonuçlara göre ateş ve halsizlik gibi tolere edilebilir hafif ve orta şiddette yan etkileri görüldü ve bunlar bir-iki gün içinde kayboldu.
Novavax: Dört kat antikor
Maryland merkezli şirketin üçüncü aşama deneylerinin önümüzdeki ay başlaması planlanıyor.
131 katılımcılı ilk aşama deneylerinde iki doz aşı sonrası katılımcıların Covid-19 geçirenlere oranla dört kat fazla antikor ürettiği açıklandı.
Aşı yapılan 106 kişinin beşinde ciddi olmak üzere kas ağrısı mide bulantısı, eklem ağrısı gibi yan etkiler görüldü. Yan etkiler ortalama iki gün sürdü.
