Türkiye’nin ağustosun ilk günlerinde ‘eyyam-ı bahur’ etkisinde olması bekleniyor. Güneydoğu Anadolu’da sıcaklığın 40 derecenin üzerine çıkabileceği tahmin edilirken İstanbul’da yüksek nemli bunaltıcı hava etkili olacak.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros’a göre ‘eyyam-ı bahur’, sadece belirli tarihlere sahip resmi bir meteorolojik olay değil.
Profesörün aktardığına göre ‘eyyam-ı bahur’, yani ‘en sıcak günler’ bazı takvimlerde ’31 Temmuz-7 Ağustos’, bazılarındaysa ‘1-8 Ağustos’. Yine de Toros, bunun her yıl aynı tarih veya şiddette yaşanacağı anlamına gelmediğini belirtiyor:
“Atmosferik modeller, ağustosun ilk günlerinde Türkiye’nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösteriyor. Geçen yıl eyyam-ı bahur sıcağı tüm yurtta etkili oldu, sıcaklık rekorları kırıldı.
Sıcak hava dalgası Türkiye’nin doğusuna Arap Yarımadası’ndan, batısınaysa Afrika üzerinden gelecek. Sıcaklık bölgeden bölgeye farklılık gösterecek.
Güneydoğu Anadolu’da temel risk unsuru yüksek hava sıcaklığı olacak. İstanbul gibi Marmara’nın kıyı kesimlerindeyse yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklık daha fazla artacak.”
Sıcaklık tahminleri
Toros, önce sıcaklık tahminlerini sıraladı:
“Pazartesi (3 Ağustos) İstanbul’da sıcaklı 30, salıysa (4 Ağustos) 32 dereceye çıkıyor. ‘Eyyam-ı bahur’ sürecinde sıcaklık, Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin üzerine, çarşambadan itibaren tüm Türkiye’de normalin üzerine çıkacak.”
‘Türkiye ısınma eğiliminde’
Ardından şu bilgileri paylaştı:
“Kısa süreli sıcak hava dalgasıyla iklim değişikliği birbirinden ayrılmalı. Tek sıcak dönem, doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı olarak değerlendirilemez ancak uzun yıllara ait gözlemler, Türkiye’de belirgin bir ısınma eğilimi bulunduğunu ortaya koyuyor.
Meteoroloji’nin 249 istasyondan elde edilen verilerine göre Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 1970-1980 döneminde 12,7 dereceyken, 2014-2025 döneminde 14,4 dereceye yükseldi. İki dönem arasında yaklaşık 1,7 derecelik artış yaşandı.
Türkiye’nin kayıtlardaki en sıcak yılı 15,3 derece ortalamayla 2024. En soğuk yılsa 11,4 dereceyle 1992. Doğrusal eğilim hesapları da uzun dönemli sıcaklık artışına işaret ediyor.
Bugünkü sıcak hava olayları yalnızca ‘Yazın zaten sıcak olmalı’ şeklinde değerlendirilemez. Meteoroloji’nin 2025 iklim değerlendirmesi, Türkiye’nin sıcaklık artışı ve aşırı hava olayları açısından giderek daha fazla riskle karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor.
Türkiye’deki uzun dönemli ısınma eğilimi, küresel iklim değişikliğiyle uyumlu. Sıcak hava dalgaları gelecekte daha sık, daha uzun süreli ve daha etkili yaşanabilir.
Bu durum toplum, şehirler, su kaynakları, tarım ve enerji sistemi açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Sıcak hava dalgaları yalnızca termometrede görülen sıcaklık değerlerinden ibaret değil.
Beton ve asfalt gibi yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısıyı gece atmosfere geri veriyor. Bu da şehir merkezlerinin kırsal alanlara göre daha sıcak kalmasına neden oluyor.
Özellikle büyük şehirlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme uygulamalarının yaygınlaştırılması ve şehir planlamasında ısı birikimini azaltacak çözümler önemli.”
Risk grubundakilere uyarı
Son olarak risk grubundakileri uyardı:
“Sıcak havalarda herkes dikkatli olmalı. Yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayan bireylerle, kronik hastalığı bulunan kişiler daha yüksek risk altında. Kalp-damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişiler sıcak havalarda daha dikkatli davranmalı.
Bilimsel çalışmalara göre günün en sıcak saatleri 11:00-16:00 arasında zorunlu olmadıkça açık alanda uzun süre kalınmaması, yeterli miktarda su tüketilmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi, güneşte uzun süre kalınmaması ve fiziksel aktivitelerin sabah erken ya da akşam saatlerine kaydırılması gerekiyor.”
