Yeni kıyafetleri giymeden önce yıkamak birçok kişiye gereksiz görünebilir. Ama dermatologlara göre yeni kıyafetlerdeki boya kalıntıları, kimyasal işlemler ve parfümler alerjik reaksiyonlara yol açabiliyor.
Ohio State Üniversitesi’nde dermatolog Susan Massick, özellikle koltuk altı, kasık, bel ve boyun gibi sürtünmenin yoğun olduğu bölgelerde yeni kıyafetlere bağlı cilt reaksiyonlarının yaygın olduğunu söylüyor.
The New York Times’a konuşan uzmanlara göre bunun birkaç nedeni var.
Yeni kıyafetler neden ciltte reaksiyona yol açabiliyor?
Dermatolog Shamsa Kanwal’a göre yeni kıyafetler, cildi tahriş edebilecek ya da alerjik reaksiyonlara neden olabilecek çok sayıda madde içeriyor.
Depolama aşamasında biriken toz ve kir bile özellikle hassas ciltlerde kızarıklık, kaşıntı veya ağrılı döküntülere yol açabiliyor. Fakat esas sorun, tekstil üretiminde kullanılan binlerce kimyasal.
Kumaşlar kırışmasın, raf ömrü uzasın, leke ve küfe karşı dayanıklı olsun ya da hoş bir koku versin diye üretim sürecinde birçok işlem görüyor. Bunların hepsi reaksiyona yol açmasa da, özellikle sentetik kumaşlarda kullanılan azo boyalar sık görülen tahriş nedenlerinden biri.
Uzmanlar ayrıca kırışıklık önleyici olarak kullanılan formaldehitin, pamuklu ürünlerdeki pestisit kalıntılarının ve parfümlerin cilde temas eden bölgelerde kaşıntılı döküntülere neden olabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre ‘organik’ etiketli ürünlerde bile boya, yumuşatıcı, apre maddeleri ve koku vericiler bulunabiliyor.
Yıkamak işe yarıyor mu?
Uzmanlar, kıyafetleri ilk kez giymeden önce yıkamanın fazla boya kalıntılarını, parfümleri ve formaldehit gibi bazı tahriş edici maddeleri azaltabildiği görüşünde.
2022’deki çalışmanın ortak yazarı Rovira i Virgili Üniversitesi’nde araştırmacı Joaquim Rovira Solano, kısa ve soğuk suyla yapılan tek bir yıkama döngüsünün kumaştaki formaldehitin neredeyse tamamını yok ettiğini söylüyor.
Fakat her kimyasal bu kadar kolay temizlenmiyor.
ABD’de Lahey Hastanesi’nde dermatoloji alanında çalışan hemşire Sylvana Brickley’ye göre bazı spor kıyafetlerindeki alev-geciktiriciler ve koku önleyici antimikrobiyal kaplamalar, çok sayıda yıkamaya rağmen kumaşta kalacak şekilde tasarlanıyor.
Dolayısıyla bu maddelere duyarlı kişilerde, kıyafet kaç kez yıkanırsa yıkansın alerjik reaksiyon görülebiliyor.
Ayrıca sadece kuru temizleme yapılabilen ürünlerde kullanmadan önce havalandırma ve buhar uygulaması kokuları azaltabiliyor. Ama kırışıklık önleyici reçineler ya da leke tutmaz kaplamalar üstünde etkisi sınırlı.
Kanwal, bu tür yeni kıyafetlerin altına ince bir tişört gibi koruyucu bir katman giymeyi öneriyor.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Massick’e göre yıkamaya rağmen devam eden cilt reaksiyonlarında bir dermatoloğa görünmek gerekiyor.
En yaygın sorun, tahrişe bağlı kontakt dermatit. Bu durumda kızarıklık ve kaşıntı genellikle temastan dakikalar ya da birkaç saat sonra ortaya çıkıyor ve tahriş edici maddeden uzak durulduğunda kısa sürede düzelebiliyor.
Daha seyrek ama sorunlu durumsa alerjik kontakt dermatit. Bu reaksiyon, belirli bir maddeye zamanla alerji gelişmesiyle ortaya çıkıyor. Kaşıntılı döküntü, şişlik, kabarcık, yanma hissi veya hassasiyet gibi belirtiler temasın ardından iki-dört günde gelişebiliyor.
Uzmanlara göre tahrişi ve enfeksiyon riskini artırabileceği için döküntü oluştuğunda kaşımaktan kaçınmak gerekiyor.
