Uluslararası Para Fonu (IMF), Ortadoğu’da süren savaşın küresel ekonomide fiyat artışlarını tetiklediğini ve büyümeyi yavaşlattığını bildirdi.
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a geniş çaplı hava harekatı başlatmış, İran’ın İsrail’e ve ABD üslerine misillemesiyle savaş bölge ülkelerine yayılmıştı.
ABD/İsrail-İran savaşının sürdüğü 1-23 Mart’ta Hürmüz Boğazı’ndan sadece 144 gemi geçebildi.
IMF ekonomistlerinin yayınladığı ‘Ortadoğu’daki Savaş, Enerji, Ticaret ve Finansı Nasıl Etkiliyor?’ başlıklı analizde çatışmaların küresel ekonomiyi farklı şekillerde şekillendirebileceği ancak tüm senaryoların yüksek enflasyon ve düşük büyümeye işaret ettiği belirtildi.
IMF’ye göre sürecin gidişatı çatışmanın süresine, yayılım alanına, altyapı ve tedarik zincirlerine vereceği hasara bağlı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki seçici ablukası nedeniyle enerji maliyetlerinin hızla yükseldiği kaydedildi. Dünyanın, Ortadoğulu üreticilerden gelen günlük 20 milyon varile yakın petrol arzından mahrum kaldığına dikkat çekildi.
TRT Haber’in aktardığına göre IMF, özellikle Asya ve Avrupa’daki büyük enerji ithalatçılarının bu maliyet artışından en çok etkilenen kesim olduğunu belirtti.
Petrol ithalatına bağımlı Asya ve Afrika ülkelerinin, ihtiyaç duydukları kaynaklara yüksek fiyatlarla dahi erişmekte zorlandığı kaydedildi.
IMF, artan gıda ve gübre fiyatlarının halihazırda birçok ülkeyi etkilemeye başladığı uyarısında bulundu. Düşük gelirli ekonomilerin gıda güvenliği riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran hava harekatı başlatmış, savaş, İran’ın İsrail’e ve bölge ülkelerine misillemeleriyle bölge geneline yayılmıştı.
Trump, 21 Mart’ta ‘İran’ı yok etmekte olduklarını’ belirterek ‘ateşkes istemediğini’ dile getirmişti. 22 Mart’taysa İran’a Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açması için 48 saat verip aksi durumda enerji altyapısı vurmakla tehdit etmişti.
ABD başkanı, 23 Mart’taysa İran’la ‘düşmanlıklara kesin çözüm için’ yapıcı görüşmeler yaptıklarını, bu nedenle İran’ın enerji altyapısına tüm saldırıları beş gün ertelediğini açıklamıştı.
İranlı yetkililerse ‘ABD’yle hiçbir müzakere yapılmadığı’nı ve konunun ‘finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek için kullanıldığı’nı söyleyerek Trump’ı yalanlamıştı.
Trump 24 Mart’ta İranlılarla aktif müzakereler yürüttüklerini belirtip onların ABD’yle bir anlaşmayı çok istediklerini öne sürmüştü: “İranlı liderlerin hepsi gitti. Kimse kiminle konuşacağını bilmiyor ama biz doğru kişilerle konuşuyoruz.”
İran Devrim Muhafızları Ordusu Hatemul Enbiya Merkez Karargahı, ABD’yle müzakere yapmayacaklarını bildirmişti.
25 Mart’ta ABD’nin Tahran’a bir aylık ateşkesi içeren 15 maddelik plan sunduğunu ortaya atılmış, İran bunu reddettiğini duyurarak ateşkes için tazminat ve Hürmüz Boğazı’nın kontrolü dahil ABD’ye beş şart koşmuştu.
