MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Ankara Tabip Odası (ATO), mobbing başvuruları artınca hekimlerin haklarını anlatan bir rehber hazırladı.
Mobbing, çalışma hayatında yaygın görülen şiddet türlerinden biri. Tüm stres kaynakları içinde en yoğun ve yıkıcı etkiye sahip olduğu biliniyor.
Toksik bir çalışma ortamı, mesleki ve duygusal tükenmeye neden olabiliyor. Bu da hekimlerde motivasyon, konsantrasyon ve enerjiyi düşürerek hasta bakımını olumsuz etkileyebiliyor.
Verimi düşürüyor, tüketiyor
ATO Başkanı Dr. Mine Coşkun, mobbingin kamu veya özel sektör fark etmeksizin, hekimlerin ve sağlık çalışanlarının psikolojik ve fiziksel sağlıklarını bozan, mesleki anlamda başlıca stres, baskı kaynağı olduğunu söyledi. Coşkun, mobbingin hastanelerde, polikliniklerde, tıp fakültelerinde, acil servislerde, aile sağlığı merkezlerinde görülebildiğini belirtti:
“Mobbing, sağlık çalışanlarının mutsuz ortamlarda çalışmalarına, hizmet sunumunun niteliksizleşmesine, verimliliğin düşmesine ve tükenmişliğe neden oluyor. Mobbing nedeniyle odamıza yapılan başvurulardaki artışlar, bu sorunun hukuk, psikoloji, sosyoloji gibi farklı disiplinlerden hareketle çok yönlü bir şekilde ele alınması gerektiğini söylüyor.”
Mobbinge maruz kalanlar arasında asistan hekimler var. Nöbet ertesi izinlerin kullandırılmamasını buna örnek olarak gösteren Coşkun, “Klinikler işlerin aksayacağı, eğitimin yeterli olmayacağını öne sürerek nöbet ertesi izinleri kullandırmıyorlar. ‘Bizim zamanımızda fıçı nöbeti (her gün nöbet tutmak) tutardık’ deniyor. Evet ama biz tuttuk diye şimdi de olması gerekmiyor. Kaldı ki 24 saatten uzun çalışmak hem insan sağlığına zararlı hem de tehlikeli” dedi.
Kamu kurumlarında da var özelde de
Coşkun’a göre tıpta uzmanlık sınavını kazanan hekime yeni hastanesine gitmeden hakkı olan izinlerin kullandırılmaması da bir mobbing: “Bu mevzuu başhekimin inisiyatifinde ama kullandırılmaması doğru mu, değil.”
Bir başka örnek de geçici görevlendirmeler ve özel sektördeki performans baskısı.
Coşkun şöyle devam etti: “Hekime saat 16.00’da ertesi gün başka bir hastaneye, 15 gün süreyle gideceği bildiriliyor. Çocuğu varsa ne yapacak? Nasıl, nereye, kime bırakacak? “Hastane yöneticilerinin ‘Bu ay yeterince ciro yapmamışsınız, eksik tetkik istemişsiniz’ demesi mobbing, baskı değil midir?”
Şikayet kurumları mobbing aracı
ATO başkanı, beş dakikada bire sıkıştırılan muayenelerin de büyük baskı oluşturduğunu vurguladı: “Kamu kurumlarında kontrollü hastalarla günlük muayene sayısı 80-100’ü buluyor. Hastalar kapının önüne yığılıyor. Bir şey atlamamak için hastaya en az 15 dakika ayırmak gerekiyor. Ama bu kadar zaman ayıramıyoruz. Atlarsak hukuki hükümlülüğü var.”
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) gibi şikayet mekanizmalarının mobbing aracına dönüştüğünü belirten Coşkun, “Bunlar nedeniyle sürekli savunma isteniyor. Bütün bu faktörler tükenmişlik sendromu yaşatıyor. Gençler ülkeden umutlarını kesiyor, yurt dışında gelecek hayali kuruyorlar” diye konuştu.
Sağlık çalışanları 16 kat fazla mobbing yaşıyor
Hemşireler Ayşe Metin ve Özen Kulakaç’ın ‘Sağlık Çalışanlarında Mobbing‘ başlıklı derlemesine göre sağlık çalışanları, diğer hizmet sektörü çalışanlarına göre 16 kat daha fazla mobbing yaşıyor. Sağlık çalışanlarının yüzde 18’le 37’si mobbing yaşadığını, yüzde 74’le 91’iyse çalışma arkadaşlarının bir ya da daha fazla mobbing davranışı yaşadığına tanık olduğunu belirtiyor.
Tüm sağlık çalışanları mobbingden etkileniyor. Ancak dünyada sağlık çalışanlarında mobbinge en fazla yüzde 50 ve üzerinde (haftada bir ya da birden fazla) maruz kalan ve en olumsuz etkilenen grubun hemşireler olduğu belirtiliyor.
Türkiye’deyse farklı illerde çalışan hemşirelerin yüzde 17,4’le yüzde 84’ünün akranları, diğer sağlık çalışanları, yöneticiler, hasta ve hasta yakınları tarafından mobbinge uğradığı saptandı. Sağlık alanında eğitim gören öğrenciler de riskli gruplar arasında.
Kadınlar daha fazla maruz kalıyor
Yine derlemede yer alan farklı araştırmalara göre mobbinge maruz kalan ve uygulayanlar daha çok aralarında güç eşitsizliği bulunan, erkek egemen kurumlardalar. Kadınlar daha fazla mobbingle karşı karşıya kalıyor. Bu ‘çalışan’ olmalarından daha çok ‘kadın‘ olmalarından kaynaklanıyor.
Mobbing, sağlık çalışanlarının fiziksel, psikolojik ve duygusal olarak olumsuz etkilenmesine ve hastalıklara, mutsuzluğa, çalışma performansının ve hizmet kalitesinin azalmasına, hasta memnuniyetinin olumsuz etkilenmesine neden oluyor.
Mobbinge maruz kalan mağdurda konsantrasyon güçlüğü, madde bağımlılığı, baş ağrısı, gastrointestinal sorunlar, depresyon, kaygı, bitkinlik, şüphe, korku, unutkanlık, yorgunluk, iletişimde bozulma, hayal kırıklığı, benlik saygısında ve özgüvende bozulma, öfke, ağlama, görünüş değişiklikleri, stres, uyku bozuklukları, tansiyon sorunları, üzüntü, travma sonrası stres bozukluğu ve intihar gibi pek çok olumsuz duygu ve durum görülebiliyor.
Odanın hukuk bürosundan avukat Ender Büyükçulha’nın katkılarıyla hazırlanan bilgilere ATO’nun sitesinden ulaşılabiliyor.
