MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Sağlık Bakanlığının yürüttüğü ‘Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın başarısız olduğunu düşünen Türk Tabipleri Birliği (TTB), Türkiye’ye özgü, ‘Başka Bir Sağlık Sistemi’ hazırladı.
Önerilen sistem için dokuz ana başlıkta konunun uzmanı hekimler, akademisyenler, farklı alanlardan ilgili bilim insanlarından oluşturulan çalışma grupları, üç ay boyunca çalıştı. Başka katkılar için sempozyum, çalıştay, hekim buluşmaları ve paneller düzenlediler.
Başka Bir Sağlık Sistemi bugün İstanbul Tabip Odası’nda düzenlenen basın toplantısında açıklandı. TTB Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap, eleştirmekle kalmayıp, çözüm için somut önerilerle geldiklerini söyledi.
Azap yıllardır uygulanan sağlık politikalarının artık sorunlara çözüm olamadığını, aksine halk sağlığına olumsuz etkisini gösteren veriler bulunduğunu belirten Azap şunları söyledi:
“Sağlık Bakanlığının kendi yayınladığı sağlık istatistik yıllığına baktığımızda geçen sene bir vatandaşın 11.4 defa hekime başvurduğunu görüyoruz. Bu tek başına sağlıkta bir şeylerin ters gittiğinin göstergesi.”
Uygulanan politikaların sağlık çalışanları ve hekimler için de ciddi sorunlara yol açtığını ifade eden Azap, şöyle devam etti:
“Şiddet başta olmak üzere güvencesiz, güvensiz ortamlarda çalışmak, performans uygulamalarıyla gelir güvencesinden yoksun kalmak, en önemlisi mesleğini istediği şekilde yapamamak, mesleğin değersizleşmesi gibi bir takım sorunları da beraberinde getirdi. Bundan başka birey lazım.“
Önerilerinin hekimler, bilim insanları, kamuoyu tarafından tartışılmasını isteyen Azap, Türkiye’nin ihtiyacına uygun, ideal bir modeli birlikte tanımlayabileceklerini söyledi.
TTB Merkez Konseyi Üyesi Dr. Nilüfer Ustael ve İstanbul Tabip Odası Başkanı Prof. Dr. Osman Küçükosmanoğlu’nun da katıldığı toplantıda, önerileri TTB İkinci Başkanı Prof. Dr. Pınar Saip anlattı. Başka Bir Sağlık Sistemi’nin merkezinde insan olacağını belirten Saip, sistemin kar ve siyasi rıza üretimini değil, öncelikle bireyin ve toplumun sağlığının korunması ve geliştirilmesini hedeflediğini söyledi. Saip sağlığın temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Ülkemizin her bireyi, eşit, ayrımsız, erişilebilir, nitelikli, parasız, anadilinde ve insan onuruna yakışır sağlık hizmeti alma hakkından yararlanacak. Sözü söyleyen hekimler ve sağlık emekçilerinin emeklerine yabancılaşmaması demokratik sağlık sistemi yönetimiyle sağlanacak.”
Başka Bir Sağlık Sistemi’nin temel noktaları özetle şöyle:
Katkı payı, ilave ücret, tamamlayıcı sigorta gibi harcamalara gerek kalmayacak: Halen kişilerin ayrıca cepten katkı payı ödedikleri prime dayalı finansman modeli uygulanıyor. Bu model işsizlerin, yoksulların sağlık hizmetine ulaşımında ciddi engellere neden oluyor. Başka Bir Sağlık Sistemi’nin tüm hizmetleri merkezi bütçeden finanse edilecek. Katkı payı, ilave ücretler, tamamlayıcı sigorta gibi cepten kişisel harcamalar gerekmeyecek. Kimlik kartı yeterli olacaktır. Bu hedefler için öncelikle rant, kar ve faiz gelirlerinin tamamını kapsayacak şekilde sermayenin adil bir biçimde vergilendirilmesi gerekir. Kaynak tahsisinde koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilecek.
Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilecek: Sağlık sisteminin örgütlenmesinin temelinde yer alacak koruyucu sağlık hizmetleri tedavi edici hizmetlerin yükünü azaltacak bir ön aşama olmaktan çıkarılarak toplumsal ihtiyaçlar ve eşitlikçilik prensibiyle önceliklendirilecek. Basamaklandırılmış sağlık hizmetleri; yaşam, çalışma, üretim ve eğitim alanlarının bütününü kapsayan, tek ve entegre bir sistem içinde örgütlenecek.
Sağlık yönetimi liyakate dayanacak: Sisteminin düzenli ve etkili işlemesini sağlamak için politika belirleme, uygulama ve denetim süreçlerine meslek örgütleri, sendikalar ve toplum temsilcilerinin katılımı sağlanacak. Sağlık yönetimi her aşamada liyakat esasına dayanacak.
Taşeronlaşmaya geçit yok: Kamu hastaneleri kamu yönetiminde olacak. Taşeron, hizmet alımı, kamu-özel işbirliği gibi uygulamalar olmayacak. Hizmet sunumunun her aşaması kamu tarafından, çalışanların ve toplumun katılımıyla yürütülecek.
Özeller SGK ile anlaşmayacak: Özel hastaneler kamu kaynaklarından yararlanmaksızın kendilerine başvuran kişilere hizmet verecek.
Çalışanlar hastane yönetimine katılacak: Hastane yönetimine, karar süreçlerine hekimlerin ve sağlık emekçilerinin demokratik katılımı sağlanarak mesleki özerkliklerini yeniden kazanmalarına olanak tanınacak.
Sağlık çalışanlarının tümü kadrolu olacak: Sağlık emekçilerinin özlük hakları iyileştirilecek, iş güvencesi sağlanacak, sözleşmeli çalışma olmayacak. Sağlık çalışanları tam süre çalışacak ve ek iş yapmak zorunda kalmayacaklar. Performans ve ciro baskısı yerine emekliliğe yansıyan, tek kalemden oluşan, sabit ve insanca yaşam sağlamaya yeterli ücretlendirme olacaktır.
*Ek ödeme gelirin yüzde 20’sini geçmeyecek: Riskli ve zor hizmetleri desteklemek amacıyla üretilen hizmetin niteliğini değerlendiren ve toplam gelirin yüzde 20’sini geçmeyecek düzeyde ek ödeme yapılacaktır. Sağlıkta şiddet sorunuyla etkili bir şekilde mücadele edilecek ve iş güvenliği sağlanacaktır.
Sağlık kurumları kadınların ihtiyaçlarını gözetecek: Sağlık çalışanlarının özne ve hizmet üretiminde söz sahibi olduğu mekanizmalar geliştirilecek. Sağlık kurumları kadın sağlık çalışanlarının ihtiyaçlarını gözetecek şekilde yapılandırılacak. Yönetimlerde cinsiyet kotası uygulanacak sağlık kurumları cinsiyetçi dilden arındırılmış, mobbing ve cinsiyetçi şiddetin engellendiği , cinsel sağlık, tıbbi kürtaj ve üreme sağlığı hizmetlerinin ulaşılabilir olduğu hale getirilecek.
Hizmetler bilimsel kriterlerle denetlenecek: Sağlık hizmetleri niceliğe göre değil niteliği esas alan bilimsel objektif kriterlere göre ölçülecek ve denetlenecek. Sağlık kurumlarında niteliği ölçen; polikliniklerde hastaya ayrılan süre, hastanede yatış süresi, komplikasyon oranları, iyileşme oranları gibi objektif olarak evrensel ölçekler ve kriterler kullanılacak.
Özel hastanelerin ciro baskısı engellenecek: Özel hastanelerde hekimler hak ettiği geliri sağlayacak şekilde iş sözleşmeli ve güvenceli çalışacak, ciro baskısına maruz kalmayacak. Hekimlerin serbest çalışma hakkı kısıtlanmayacak. Muayenehanede çalışan hekimlerin özel hastanelerde hastalarını tedavi etmelerinin önüne engel konmayacaktır.
İşyeri hekimleri insiyatif alabilecek: İşyerlerinin güvenli hale getirebilebilmesi için işyeri hekimlerinin işverenlerden maddi olarak bağımsızlaştırılacak ve inisiyatif alabilecekleri yetkileri olan bir sistem kurulacak.
