CANAN COŞKUN
canancoskun@diken.com.tr
@canancoskun
Mısır Çarşısı’nda 25 yıl önce yedi kişinin öldüğü, 127 kişinin yaralandığı patlamaya ilişkin davada sosyolog Pınar Selek hakkındaki dördüncü beraat kararının Yargıtay tarafından bozulması üzerine dava bugün yeniden başladı. Mahkeme, ilk duruşmada dosyayı çözümsüzlüğün içine attı. Heyet, Selek’in ifadesinin Fransa’da alınması talebini reddetti, ifadesinin alınabilmesi için Türkiye’ye iade edilmesini şart koştu. Bir sonraki duruşma 29 Eylül’de yapılacak.
İstanbul 15’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşmaya Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo’nun yanı sıra, baro ve belediye temsilcisi, insan hakları ve kadın örgütlerinden temsilciler, sosyal araştırmacılar, üniversite temsilcileri ve avukatlar ve parlamenterlerin aralarında bulunduğu çok sayıda kişi katıldı. CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu ve TİP Milletvekili Ahmet Şık da duruşmayı izledi.
Selek’in savunması için Fransa’ya yazıldı
Selek’i savunan çok sayıda avukat arasında Paris ve Marsilya barolarından avukatlar da vardı. Duruşma başlarken mahkeme başkanı Oktay Açar, beş yıldan fazla ceza istemli suçlarda Türkiye sınırlarında ya da adli yardımlaşma kapsamında istinabe yoluyla ifade alınamadığını söyledi. Bu yüzden ifadesinin alınması için kırmızı bülten çıkarıldığını söyleyen başkan, istinabe kurallarına göre istinabe yazısının geri gönderildiğini belirtti. Eksiklikleri tamamladıktan sonra yazıyı tekrar yazdıklarını aktaran başkan, “İade hususu Fransa’ya bağlı, onlar karar verecek” dedi.
‘Bu dava bir istisna’
Selek’in avukatlarından Akın Atalay duruşmada ilk sözü aldı. Atalay, Selek hakkında verilen dört beraat kararının tekrarlanması gerektiğini belirterek Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun (YCGK) emredici hükmüne karşı bu kararın nasıl verilebileceğini anlattı.
Pınar Selek davası gibi yargılamaların sayısının az olduğunu kaydeden Atalay, meslek hayatında böyle yargılamaların istisna olduğunu söyledi. YCGK’nin kararlarına direnilemeyeceği şeklinde emredici bir hüküm olduğunu hatırlatan Atalay, YCGK’nin ne söylediyse mahkemelerin ona uyacağı yönünde bir izlenim olduğunu söyledi. Atalay, daha önce dört kez beraat kararı vermiş mahkemenin yeni bir hükümle beraat kararı verebileceğini kaydetti.
Kaçak ilan edilmenin şartları
Atalay, bir şüpheli veya sanığın hangi hallerde ‘kaçak‘ ilan edilebileceğini anlatarak “Mahkeme bu formaliteleri yerine getirmeden bir tutuklama kararı verdi. Bu yasal açıdan uygun değil” dedi. Atalay, istinabe yoluyla Selek’in ifadesinin alınabileceğini aktararak tutuklama ve kırmızı bülten kararına gerek olmadığını söyledi.
AYM ve Yargıtay’ın kararları
Atalay, sanıklardan Abdülmecid Öztürk hakkındaki beraat kararının 2008 yılında temyiz edilmediğini hatırlattı.
Atalay, davanın önceki aşamalarındaki sanıklarından İsa Kaya’nın mahkum edildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvuruda bulunduğunu belirterek, mahkemenin 16 Haziran 2022’de Kaya’nın lehine karar verdiğini söyledi.
Karara göre Kaya’nın avukatsız alınan ifadelerinin hükme esas alınamayacağı belirten Atalay, aynı davada yargılanan diğer sanıklar için de bunun yapılamayacağını söyledi.
Atalay, YCGK’nin davaya ilişkin kararı AYM’nin bu kararından beş gün sonra 21 Haziran 2022’de verdiğini de hatırlattı.
Heyetin bu kararı dikkate alması gerektiğini söyleyen Atalay, kararın gözardı edilmesi durumunda AYM’nin yine ihlal kararı vereceğini ama bu sırada davanın 10 yıl daha süreceğini ifade etti.
Atalay’dan sonra Abdülmecit Öztürk’ün avukatı Mehmet Erbil söz aldı. Avukat Erbil, eziyet ve işkencenin devam ettiğini belirterek, müvekkilinin tahliye edildikten sonra başka bir hayat kurduğunu ama bu davanın tekrar karşısına çıktığını söyledi. 2007 yılında müvekkili hakkında beraat kararı verildiğini hatırlatan Erbil, bu kararın temyiz edilmediğini hatırlattı.
Paris Barosu avukatları konuştu
Avukat Erbil’den sonra Paris Barosu avukatlarından Martin Pradel söz aldı. Avukat Pradel, şunları söyledi:
“25 yıldır süren ve apaçık suçsuzluğunun tanınması gereken bir dava sonucunda içimizde bir kızgınlık var, ama Pınar Selek için adalet sağlanacağına dair umudum var. Bu haksız davada Selek’in acılarına son verileceğine dair bir umudum var.”
Paris barosu avukatlarından Françoise Cotta da şunları söyledi:
“Size ders vermek için burada değilim, bizim ülkemizin de veremeyeceği gibi. Düşünce özgürlüğü genel geçer haklardan biridir. Bu nedenle bir insanın dört kere beraat etmesi tesadüf değildir. Hakimler hukukun koruyucusudur deriz umarız siz de Pınar’ın gereğinden fazla süren hukuki sürecine son vereceğini düşünüyoruz.”
Başkan’dan AB açıklaması
Avukatların konuşmalarından sonra mahkeme başkanı Oktay Açar, Avrupa Birliği ile müzakerelerin devam ettiğini belirterek, Fransa Barosu avukatlarına hitaben şunları söyledi:
“Misafir olarak onları burada kabul ediyoruz, çünkü burada resmi bir avukatlık sıfatları yok. Ancak yabancı ortaklıklarla uluslararası hukukta danışma rolleri vardır.”
Savcı kararın bozulmasını istedi
Başkan Açar, daha sonra duruşma savcısına söz hakkı verdi. Savcı, YCGK tarafından verilen kararlara karşı ilk derece mahkemelerinin direnme yetkilerinin bulunmadığını belirterek, YCGK’nın bozma ilamına uyulmasını istedi. Savcı, Selek ve Öztürk’e yöneltilen suçlamanın beş yıldan fazla hapsi öngördüğü için istinabe yoluyla ifadesinin alınması talebinin reddine karar verilmesini talep etti. Selek ve Öztürk’ün kendilerine yöneltilen suçu işlediklerine dair somut delillerin olduğunu iddia eden savcı, yargılama sonucunda alabilecekleri ceza miktarı gözetilerek Selek hakkındaki tutukluluk halinin devamına karar verilmesini istedi, kırmızı bültenin gereğinin yerine getirilmesinin beklenmesini talep etti. Öztürk hakkında çıkarılan yakalama kararının da infazının beklenmesini istedi.
Heyet, Selek hakkında gıyaben tutuklama kararı verdi. Fransa adli makamlarından iade talebinde bulunduklarını aktaran başkan Açar, bakanlığa kırmızı bültenle ilgili yazdıkları talepname yazısının sonucunun beklenmesine karar verdi. Öztürk hakkındaki yakalama kararının infazının beklenmesine hükmeden heyet, bir sonraki duruşmanın 29 Eylül saat 14.00’te yapılmasına karar verdi. Yargıtay’ın bozma kararıyla ilgili bir karar vermeyen heyet, Selek’in ifadesinin Fransa’da alınması talebini de reddetti. İfadesinin alınabilmesi için Selek’in Türkiye’ye iade edilmesi gerekiyor.
Ne olmuştu?
Pınar Selek, Mısır Çarşısı’nda 9 Temmuz 1998’de meydana gelen ve bombadan kaynaklandığı iddia edilen patlamaya ilişkin kanıt olmaksızın suçlanmıştı. Selek’le birlikte yargılanan Abdülmecid Öztürk, bombayı Selek’le beraber hazırladıklarına dair ifade vermiş, daha sonra bu ifadenin işkence altında alındığını belirtmişti. Selek de gözaltında ağır işkenceye maruz kalmıştı.
Selek ve Öztürk hakkında İstanbul 12’nci Ağır Ceza Mahkemesi 8 Haziran 2006’da patlamayla ilgili ‘ceza verilmesine gerektirir kesin ve inandırıcı delilin elde edilemediğini‘ belirterek beraat kararı verdi. Bu karar Yargıtay 9’uncu Ceza Dairesi tarafından 17 Nisan 2007’de bozuldu.
Yeniden yargılama sonucunda 23 Mayıs 2008’de beraat kararını tekrar etti. ‘Yardım ve yataklık’ suçlamasının da zamanaşımından ortadan kaldırılmasına hükmedildi.
Yargıtay 9’uncu Ceza Dairesi 2009’da bu kararı da bozdu. Yargıtay başsavcılığı, bozma kararına Ceza Genel Kurulu’nda itiraz etti, ancak itiraz 2010 yılında reddedildi.
İstanbul 12’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nde yeniden başlayan yargılamada mahkeme, 9 Şubat 2011’de görülen duruşmada Selek ve Öztürk hakkında daha önce verilen beraat kararında direndi, ama 22 Kasım 2012’ye gelindiğinde mahkeme bu kararından döndü ve direnmekten vazgeçti.
Mahkemenin 24 Ocak 2013’te yaptığı duruşmada Selek’in ‘devletin hakimiyeti altındaki toprakların bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya matuf eylemde bulunmak’ suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılmasına karar verildi, Selek hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Dosya tekrar Yargıtay’a gitti.
Yargıtay başsavcılığı 2 Ocak 2014’te Selek hakkındaki hapis cezasının onanmasını talep etti. Yargıtay 9’uncu Ceza Dairesi de kararı usul yönünden bozarak dosyayı yeniden mahkemesine gönderdi.
Yeniden başlayan yargılamada mahkeme, Selek hakkındaki yakalama kararını kaldırmış, 19 Aralık 2014’te de beraat kararı vermişti. Dosya bu defa Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na gönderildi.
Kurul, beraat kararını yerinde bulmadı ve bu defa da dava konusu eylemlerin ‘devlete karşı suç’ kapsamında olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştu.
Pınar Selek, 25 yıldır süren dava kapsamında dört kere beraat etti. Beraat kararlarının hepsi Yargıtay 9’uncu Ceza Dairesi tarafından bozuldu. Dava kapsamında hazırlanan bilirkişi raporlarında bombaya ait herhangi bir bulgu olmadığı, patlamanın gaz kaçağından olduğu belirtildi.
