Çocuklarınız yeni çıkan her oyunu istiyor ve hayır dediğinizde ikna olmuyor mu? Öyleyse uzmanları dinlemenizde fayda var. Zira psikologlara göre çocuklar haracama alışkanlıklarını erken yaşta ediniyor.
Guardian gazetesine konuşan klinik psikolog Dr. Elizabeth Kilbey’nin, çocuklarına doğru para harcama alışkanlığını kazandırmak isteyen ailelere yeni araştırmalar doğrultusunda altı tavsiyesi var.
1. Erken yaşta başlayın
Harcama alışkanlıkları yedi yaşında kazanılmış olduğunu belirten Kilbey, “Küçük çocuklar, minyatür yetişkinler değil. Eğitimlerin basitleştirilmesi yerine onların yaşlarına uygun hale getirilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Kilbey’nin bir başka tavisyesi de çocuklar para saymayı öğrenir öğrenmez, aile toplantılarında parayla ilgili konuların düzenli olarak konuşulmaya başlaması.
2. İstekler ve ihtiyaçlar
Uzmanlara göre çocukların son çıkan oyun konsolunu istemeleri son derece doğal, bu durumda ebeveynlerin yapması gerekense çocuklarına istekleri ile ihtiyaçları arasındaki farkı anlatmak.
Bu sayede çocukların yaptıkları harcamalar konusunda daha hassas olacağını söyeleyen Kilbey, “Eğer çocuğunuz en son çıkan ve 300 poundluk (bin Türk lirası) Star Wars legosunu isterse ona, bir yetişkinin bu parayı kazanmak için ne kadar çok çalışması gerektiğini anlatın” diyor.
Anne babaların davranışlarıyla sözlerinin birbirini desteklemesinin önemine vurgu yapan Kilbey’ye göre, ‘Hayır‘ demekte bir sakınca yok.
Ancak uzmanlar, ebeveynleri “Paramız yetmiyor” dememeleri için uyarıyor. Bu durumun çocuklarda, para üzerinde kontrolleri olmadıkları hissi yaratacağını söyleyen uzmanlar, bu yüzden ürküp gelecekleri için kaygılanabileceklerini söylüyor.
Kilbey’e göre böyle bir durum için en uygun açıklama ise şu: “Paramızı böyle harcamamayı tercih ediyoruz.”
3. Farkı bilmek
Uzmanlara göre anne babalar çocuklarına paralarını o anda harcayabilecekleri gibi gelecek için biriktirebileceklerini de anlatmalı.
Kilbey, ailelerin çocukları için harcamak, biriktirmek ve bağışlamak için üç ayrı kumbara oluşturmalarının faydalı olduğu görüşünde. Ebeveynlerin çocuklarına harçlık verdiğinde onları paralarını bu üç kumbaraya eşit şekilde paylaştırmaları için cesaretlendirmesi gerektiğini söyleyen uzmanlar, bunun çocuklara ‘biriktirdikleri ve başkalarına yardım ettikleri sürece para harcamalarında bir sakınca olmadığı‘ mesajını vereceğini belirtiyor.
4. Hatalardan ders çıkarmak
Uzmanlara göre, çocukların kendi paralarını harcarken yaşayacakları olumsuz tecrübeler onların daha iyi finansal kararlar vermesine yardımcı oluyor.
Kilbey de, “Küçük miktarlarda paraların sorumluluğunu çocuklarınıza verin. Hata yapmalarına izin verin. En iyi bu şekilde öğrenirler” diyor.
5. İlgili hale getirmek
Aileler çocuklarının harcama yaparken yaşayacakları iniş çıkışları hissetmeleri için, onların para harcamalarına izin vermeli. “Çocuklar önce paralarını biriktirmeliler, ardından harcamalılar, daha sonra da istedikleri şeyleri satın almanın coşkusunu hissetmeliler” diyen Kilbey’ye göre, “Çocukların, paralarının eksildiğini fark etmeleri, yeniden biriktirme fikrini doğuruyor.”
Anne babaların haftalık mutfak alış verişini planlarken çocuklarını da dahil etme tavsiyesinde bulunan uzmanlar, “Çocuklarınızın alışveriş listesini tutmasına izin verin, listeden eksilen şeyleri kontrol etsinler. Eğer çocuğunuz büyükse onlardan alınması gereken birkaç parçanın en uygun fiyatlısını bulmalarını isteyin” diyor.
6. Örneklerle ilerlemek
Uzmanlara göre anne babalar, çocukları üzerinde ciddi bir etki sahibi. Çocukların ailelerinin söylediklerinden çok yaptıklarını kopyalama eğiliminde olduğunu belirten Kilbey şöyle konuşuyor: “Ebeveynler çocuklarına para harcamanın eğlenceli olduğu mesajını vermemek için harcama yaparken dikkatli olmalı.“
