ASLI ÖZKAN
Çin’in tarihi İpek Yolu’nu canlandırarak Pekin’den Londra’ya kadar kesintisiz bir ticaret yolu oluşturmayı hedefleyen ‘Kuşak ve Yol Projesi’ne yatırımı 2019 yılı itibariyle 4 trilyon dolara yaklaşmış durumda.
Enerji, ulaşım, dijital ağ ve ticaret projeleri içeren, dünya nüfusunun yüzde 65’ini ve 100’den fazla ülkeyi kapsayan devasa uluslararası altyapı programı, 2013 yılında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından duyurulmuştu. ‘Yeni İpek Yolu’ olarak anılan projeye aynı yıl Türkiye de desteğini duyurmuştu.
Türkiye’nin rolü
‘Kuşak ve Yol Projesi’ iki kısımdan oluşuyor. Bunlardan ilki, kara ve demiryolundan müteşekkil ‘İpek Yolu Ekonomik Kuşağı’, diğeri ise ‘21.’nci Yüzyıl Deniz İpek Yolu.’
Türkiye, ‘Orta Koridor’la projenin vazgeçilmez bir parçası. ‘Orta Koridor’ Türkiye’den demiryoluyla Gürcistan ve Azerbaycan’a, buradan da Hazar Deniz’ini aşıp Türkmenistan ve Kazakistan’ı geçerek Çin’e uzanıyor.
Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Yavuz Sultan Selim ve Osman Gazi köprüleri, Marmaray ve Avrasya tünelleri, 1915 Çanakkale Köprüsü, bölünmüş yollar, otobanlar, hızlı tren hatları, lojistik üsleri ve iletişim altyapıları, ‘Orta Koridor’ kapsamındaki yatırımlar.
‘İpek Yolu Ekonomik Kuşağı’yla Çin’den çıkıp Kazakistan ve Moğolistan’dan başlayarak Rusya ve İran üzerinden Avrupa’ya ulaşacak şekilde demiryolu bağlantıları oluşturulması ve bölge ülkeleriyle ticareti artırıcı ve kolaylaştırıcı önlemlerin hayata geçirilmesi öngörülüyor. Bu şekilde, Çin’in az gelişmiş iç bölgelerinin kalkınmasına katkı sağlanması da hedefleniyor.
Daha hızlı, daha ekonomik
Demiryolu lojistiğinin işleyişine gelecek olursak; Çin’den hareket eden trenin bir vagonunda, Türkmenistan için mal varsa o vagon Türkmenistan’da trenden ayrılıyor. Kazakistan’ın Türkiye’ye bir malı varsa, Kazakistan trene bu yük vagonunu ekliyor. Parsiyel yük taşımacılığında doldur-boşalt yöntemiyle Londra-Çin başlangıç noktalarına göre ‘İpek Yolu’ üzerindeki tüm ülkeler sistemden yararlanıyor.
10 milyon konteynerin yüzde 96’sı deniz yoluyla, yüzde 4’ü ‘Kuzey Koridor’ olarak adlandırılan Trans-Sibirya demiryolu hattı üzerinden sevk ediliyor. ‘Orta Koridor’, Avrupa ile Asya arasında bir ticaret yolu olarak ‘Kuzey Koridoru’na oranla daha hızlı ve daha ekonomik, 2 bin km. daha kısa ve iklimsel etkilerden de daha bağımsız. Türkiye için deniz yoluna kıyasla ulaşım süresi 45 günden 15 güne, Avrupa için 18 güne inmekte.
Çin’den gelen demiryolunun Marmaray ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü’ndeki bağlantıları Avrupa coğrafyasındaki ülkelerle kesintisiz ulaşım imkânı sağlayacak.
Demiryolunun diğer bağlantısı ise İzmir hattı. Çandarlı Limanı, konumu itibariyle Ortadoğu ve Afrika için ulaşımı güvenli kılan, mesafeyi ve maliyeti azaltan özellikler taşıması dolayısıyla hem karadan demiryoluyla hem de ‘Deniz İpek Yolu’nun son noktası olarak işlev görebilir.
