ABD, Türkiye’ye Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerinin alımı nedeniyle uygulanacak yaptırımları açıkladı. Dışişleri Bakanlığı’ndan tepki geldi.
Yaptırımlar arasında, Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı’na ABD’nin tüm ihracat lisanslarının yasaklanmasının yanı sıra, başkanı İsmail Demir ve Savunma Sanayii Başkanlığı Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığı Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz, Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığı Serhat Gençoğlu ile Savunma Sanayii Başkanlığı Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit’in varlıklarının dondurulması ve ABD vizelerinin yasaklanması yer alıyor.
ABD’den açıklamalar
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ise Twitter üzerinden şu açıklamayı yaptı: “Uyarılarımıza rağmen Türkiye, Rusya’dan S-400 sistemi satın alma ve test etme çalışmalarına devam etti. Bugün Türkiye’nin SSB’sine uygulanan yaptırımlar, ABD’nin CAATSA’yı tam olarak uygulayacağını gösteriyor. Rusya’nın savunma sektörü ile önemli işlemlere müsamaha göstermeyeceğiz.”
ABD Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Güvenlik ve Nükleer Silahlanmayı Önleme Müsteşar Yardımcısı Christopher Ford, SSB’ye yönelik yaptırımların, başkanlığa “ABD’nin ürün ve teknolojileri için ihracat lisansı ve yetkilerinin verilmesinin yasaklandığını” kaydetti.
Ford, ABD mali kuruluşlarından 12 aylık vadede SSB’ye 10 milyon dolardan fazla kredi tedarik edilmesinin yasaklandığını, İhracat İthalat Bankasının (ExIm Bank) SSB’ye kredi desteğinin kesildiğini ve uluslararası mali kuruluşların da kredi vermesinin engelleneceğini ifade etti.
Ford, yaptırımların son zamanlarda Avrupa Birliği zirvesinde görüşülen yaptırımlarla bir ilgisinin olmadığını ve sadece Türkiye’nin S-400 alımına ilişkin olduğunu kaydetti.
Türkiye’yi nasıl gördüklerine ilişkin bir soruya yanıt veren Ford, “Bu karmaşık bir ilişki. Zor bir ilişki. Sonuçları olan bir ilişki. Türkiye halen bir NATO müttefiki ve Türkiye’nin NATO’ya katkılarına çok değer veriyoruz.” dedi.
Türkiye’yle S-400 alımı konusunda ikna etmek için uzun bir süredir diplomatik görüşmeler yaptıklarını ifade eden Ford, yaptırımları yasa gereği uyguladıklarını savundu.
ABD Dışişleri’nden yapılan bir açıklamada ise SSB Başkanı İsmail Demir ve diğer yetkililere yönelik yaptırımlara yer verildi.
Açıklamaya göre, Demir, Deniz, Gençoğlu ve Yiğit’in ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olması yasaklandı, yetkililerin döviz üzerinden işlem yapmaları, mali kurum ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferleri kısıtlandı ve yaptırım kapsamında ABD’ye girişlerine yasak getirildi.
Uzman: Ekonomiye etkisi sınırlı olur
Düşünce kuruluşu Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi’nin (EDAM) yönetim kurulu başkanı eski diplomat Sinan Ülgen, ABD’li ve Türk şirketler arasındaki ortak proje ve teknoloji transferlerinin yaptırımlardan sonra duracağını ifade etti.
German Marshall Fund’ın Ankara ofisi direktörü Özgür Ünlühisarcıklı ise yaptırımları, “Türk savunma sektörü bir süre baskı altında kalacaktır… İkincil yaptırımlar türü bir etki olsa da olmasa da yaptırımların üçüncü ülkelere ilişkileri yavaşlatıcı etkisi olacaktır” dedi.
Ancak Ünlühisarcıklı yaptırımların Türk ekonomisi geneline etkisinin sınırlı olacağın, uzun süredir beklenen yaptırımların yarattığı ‘belirsizliğin ortadan kalkmasının son derece olumlu’ olduğunu ifade etti.
Rusya’dan tepki
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, resmi temaslar için bulunduğu Bosna Hersek’te basın toplantısı düzenledi.
ABD’nin yaptırımları ‘hoyrat’ bir şekilde kullandığına işaret eden Lavrov, şunları aktardı: “ABD’nin Türkiye’ye yaptırım uygulaması, uluslararası hukuka karşı kibirli tutumunun bir başka tezahürüdür. Elbette bu yaklaşım, askeri-teknik iş birliği de dahil olmak üzere, uluslararası arenada sorumlu bir katılımcı olan ABD’nin güvenilirliğine katkı sağlamıyor.”
İran’dan açıklama
İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, ABD’nin Türkiye’ye karşı yaptırımlarını kınayarak ‘uluslararası hukuka saygısızlık’ olarak niteledi.
Twitter’dan yaptığı açıklamada Zarif, “ABD yaptırımlara olan bağımlılığını ve uluslararası hukuka olan saygısızlığını yine gözler önüne serdi. ABD’nin Türkiye’ye açıkladığı yaptırımları kınıyor, Türk halkı ve hükümetinin yanında durduğumuzu belirtiyoruz” dedi.
Dışişlerinden kınama
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, resmi internet sitesi üzerinden, yaptırımları kınadığını belirttiği şu açıklamayı yaptı: “ABD’nin, S-400 hava savunma sistemlerini tedariğimiz nedeniyle bugün açıkladığı ve Türkiye’ye karşı tek taraflı yaptırımlar içeren kararını kınıyor ve reddediyoruz.
Türkiye’yi zamanında S-400 sistemlerini tedarik etmeye sevk eden koşullar herkes tarafından gayet iyi bilinmektedir. Nitekim bizzat Başkan Trump da bir çok vesileyle bu konuda Türkiye’nin haklılığını teslim etmiştir.
Öte yandan, S-400’lerin NATO sistemleri bakımından bir zafiyet yaratacağına dair ABD iddiaları da teknik dayanaktan yoksundur. Kaldı ki Türkiye, bu konuda NATO’nun da katılacağı teknik bir çalışma grubu kurulmasını teklif ederek, meselenin siyasi önyargılardan uzak bir şekilde, nesnel ve gerçekçi bir zeminde ele alınmasını defaatle önermiştir.
Bu itibarla, ABD’nin konuyu iki müttefike yakışır şekilde diyalog ve diplomasi yoluyla çözme yönündeki önerimizi kabul etmeyerek, tek taraflı yaptırımlara başvurması her türlü izandan yoksun bir davranıştır.
Türkiye, ilişkilerimizi olumsuz yönde etkilemesi kaçınılmaz olan bu karara karşı gerekli adımları atacak, uygun gördüğü şekilde ve zamanlamayla mukabelede bulunacaktır. Türkiye, ulusal güvenliğini sağlamak için gerekli gördüğü tedbirleri almaktan da imtina etmeyecektir.
Bu anlayışla, ABD’yi, bugün açıklanan bu haksız yaptırım kararını gözden geçirmeye ve bu vahim yanlıştan bir an evvel geri dönmeye davet ediyor, Türkiye olarak meseleyi müttefiklik ruhuna uygun şekilde, diyalog ve diplomasi yoluyla ele almaya hazır olduğumuzu bir kez daha vurguluyoruz.”
