ABD’nin New York kentinde belediye başkan adayları salı günkü (4 Kasım) seçimden önce son turlarını yaptılar.
Demokrat Partinin adayı Uganda doğumlu ve Hint asıllı Müslüman Zohran Mamdani, dün geceyi bir DJ kabininin önünde bitirdi: ‘‘Andrew Cuomo’yu alt etmeye hazır mıyız?’’
New York’ta pazar akşamı biten erken oylamaya en az 735 bin kişi katıldı. Katılım oranı dört yıl önceki son belediye başkanlığı seçiminin dört katına ulaştı.
Yaklaşık 8,5 milyon nüfuslu kentte sandıklar bugün kapalı ama salı, yani seçim günü sabah altıdan akşam dokuza kadar yeniden açılacak.
Demokrat sosyalist kimliğiyle öne çıkan 34 yaşındaki Mamdani, ABD için alışılmadık bir aday olsa da ülkenin en kalabalık şehrini yönetmeye baş koydu. Üstelik anketlere göre açık ara önde:
- Demokrat Zohran Mamdani: 40%
- Bağımsız Andrew Cuomo: 34%
- Cumhuriyetçi Curtis Sliwa: 24%
Mamdani seçilirse New York kentinin ilk Müslüman belediye başkanı olacak.
The Guardian’ın aktardığına göre cumartesi eski ABD başkanı Demokrat Barack Obama, Mamdani’yi aradı ve seçimleri kazanması halinde danışmanı olmayı teklif etti.
Birdenbire siyaset sahnesine çıkan kent meclisi üyesi Mamdani, 24 Haziran’daki Demokrat Parti belediye başkanlığı ön seçimlerinde rakibi Cuomo’yu yüzde 56’ya 44 yenmişti. Cuomo’ysa seçimlere bağımsız aday olarak katılmıştı.
Mamdani bu sonuçlarla birçok uzmanı, siyaset meraklısını, haber bağımlısını hayrete düşürmüştü. Sonuçta kimdi ki Mamdani?
Demokrat-sosyalist Mamdani, kampanya sürecinde toplu taşımanın ücretsiz hale getirilmesi, kira artışlarının dondurulması ve yüksek gelirli New Yorklulara daha fazla vergi getirilmesi gibi politikalar vadetti. ‘Bence milyarderler olmamalı’ gibi cesur demeçlerle görülmemiş şekilde milyarderlere karşı tavır alıyordu.
Bollywood sineması renklerinde eğlenceli siyasi afişler, cami ziyaretleri, LGBTİ+ bireylere özel mitingler, bar ve restoranlarda boy göstermek, halkın sırtına teselli eli koyup mikrofonlara gündelik dertleri taşımak… Sokağın tozunu yuta yuta siyaset yaptı Mamdani.
Özellikle kentteki pahalılıkla boğuşan işçi sınıfına hitap eden Mamdani, konut ve çocuk bakım masraflarını azaltacağını vadederek ücretsiz kreş, otobüs ve belediye marketi sözü verdi.
Mamdani halkın içinde yaşadığını, onlardan biri olduğunu her adımda duyumsattı. Örneğin bir kampanya videosunda şehirdeki pahalılığı anlatmak için bir sokak satıcısından aldığı ‘helal’ yemeği gösterdi. Ramazan’da orucunu metroda dev burritoyla (Meksika yemeği) açtı.
Kazanırsa New York’un son yüzyıldaki en genç belediye başkanı olacak Mamdani, dünyanın dört yanındaki genç siyasetçilere emsal alışılmadık bir siyaset yürüttü, yürütüyor. Üstelik ‘aman seçmeni küstürmeyelim’ gibi kağıt üstünde bir endişeye kapılmadan açıkça İsrail’in Filistin’deki katliamlarına karşı çıkıyor.
Sözünü sakınmadan İsrail’le ticari bağların kesilmesini, Netanyahu’nun kente adım attığı anda tutuklanmasını savunuyor.
Gelgelelim Mamdani’nin Filistin meselesini öne çıkarmasına rağmen anketlerde açık ara önde olması New York için şaşırtıcı değil. Çünkü şehrin yanısıra Mamdani’nin kampanya ekibinde bile birçok İsrail karşıtı seküler Yahudi var.
Muhalifleri, sırf İsrail’e karşı net tavrı yüzünden seçim kampanyasının batacağını sanıyordu. Fakat Mamdani farkındaydı: Eski ABD Başkanı Joe Biden ve yardımcısı Kamala Harris, İsrail’in Gazze’deki katliamlarına açıkça karşı çıkamadıkları için 2024 başkanlık seçimlerinde ciddi oy kaybetmişti.
Mamdani, Harris’in ve New York eyalet valisi Kathy Hochul’un desteğini aldı. Ayrıca küçük bağışçılardan düzenli yardım topluyor.
Trump, Mamdani’ye tehditler savuruyor
Fakat başkan Donald Trump’ın tehditlerinden bir türlü kurtulamıyor. Mamdani’den 45 yaş büyük 79 yaşındaki Trump, belediye başkanı seçilmesi ve hoşuna gitmeyen politikaları uygulaması halinde New York’a giden milyarlarca dolarlık federal bağışı durdurmakla tehdit etti.
Öyle ki Trump, ‘çirkin’ ve ‘komünist deli’ diye hedef aldığı Mamdani için şöyle yazmıştı:
”ABD başkanı olarak bu komünist delinin (Zohran Mamdani) New York’u mahvetmesine izin vermeyeceğim. İçiniz rahat olsun… Tüm ipler elimde. New York’u kurtaracağım ve tıpkı güzel ve eski ABD’de yaptığım gibi onu tekrar ‘çekici’ ve ‘büyük’ yapacağım.”
Mamdani ise “Ben işçi sınıfı için savaşıyorum. Mücadelem bu kentte yaşamaya gücü yetmeyen emekçiler için” diye yanıt vermişti.
Mamdani siyasete atılmadan önce rap dünyasında yükselmenin yollarını arıyor, stüdyo masraflarını karşılamak için lise öğrencilerine özel ders veriyordu. ‘Young Cardamom’ ismiyle Uganda’da konuşulan Luganda, İngilizce ve Hintçe şarkılar söyledi, klipler çekti.
Mamdani 2015’te avukat Ali Najmi’nin şehir meclisi kampanyasında gönüllü oldu. Kısa sürede maaşlı çalışmaya başlayarak birçok kampanyada görev aldı.
Mamdani, 2017’de Amerika’nın Demokratik Sosyalistleri’nin (DSA) New York şubesine katıldı.
Mamdani Amerikan vatandaşı olduktan iki yıl sonra New York kent meclisine adaylığını koydu ve seçildi. ‘Siyaset masabaşında değil sokakta yapılır’ der gibi taksicilerle açlık grevine girdi. Konuşmalarıyla sol fikirleri yaydı ve sokaklara, meydanlara çıktı.
‘Fikirlerimden korkmam’
Mart sonunda Mamdani’yle bir kafede buluşan New Yorker yazarı Eric Lach, ‘‘Mamdani öyle canlı ve ilgili konuşuyor ki, gören TED konuşmacısı sanar’’ diye anlatıyor:
‘‘Mamdani’yle Morningside Heights’taki Yemen kahvesi Qahwah House’da tanıştık. Taktığı kalın gümüş yüzükleri gösteriyor, beden dilini zekice kullanıyor ve (Güney Afrika’nın ilk siyah devlet başkanı) Nelson Mandela, (Eski ABD başkanı) Franklin D. Roosevelt., (romancı) Toni Morrison ve Aristoteles’ten alıntılar yapmayı seviyor.
Çayını yudumlarken belediye başkanı olunca yapacaklarının yanısıra kazanmasını sağlayacak seçmen kitlesini anlatıyor: Müslümanlar ve Güney Asyalılar, kiracılar, gençler, İsrail’in Gazze’deki savaşına karşı çıkan Demokratlar.
Yüksek maliyetli vaatlerinin kaçınılmaz olarak tepki göreceğini hatırlatınca omuz silkiyor. ‘Kendi fikirlerimden korkmam’ diyor. Gerçekleştirmeyi umduğu şeyin zorluğundan söz ettiğimdeyse gülümsüyor: ‘Bence uzun zamandır tek yaptığımız kaybetmemeye çalışmak; peki nasıl kazanacağız?’’’
New York belediye başkanları en fazla üç dönem, yani toplam 12 yıl görev yapabiliyor.
2000’den beri görev alan belediye başkanlarının partileriyse şöyle:
- Cumhuriyetçi: Rudy Giuliani (Ocak 1994-Aralık 2001)
- Cumhuriyetçi, ikinci ve üçüncü dönem Bağımsız: Michael Bloomberg (Ocak 2002-Aralık 2013)
- Demokrat: Bill de Blasio (Ocak 2014-Aralık 2021)
- Demokrat: Eric Adams (Ocak 2022-görevde)
