Ekranlar, sosyal medya ve bildirimlerle dikkatimizin sürekli dağıldığı bu dönemde, ara sıra okuyanlarla kitap kurtları arasındaki fark giderek açılıyor.
Peki yılda yüzlerce kitap bitiren bu kişiler kim, nasıl yapıyorlar? İşin püf noktası hız mı, disiplin mi, yoksa bir nevi adanmışlık mı?
Onlar için zaman-mekan fark etmez. Otobüs köşeleri, market sıraları, yemek molaları… Hemen her yerde okuyabilirler.
Yılbaşı yaklaşırken dolup taşan kitaplıklarının başına geçip yıl boyu okudukları yüzlerce kitabı tek tek sayarlar.
Amerikalı içerik üreticisi Kelsey Rexroat, dijital edebiyat platformu Literary Hub’daki yazısında kitap kurtlarının peşine düşmüş.
Çoğu yılda 100 kitap eşiğini aşıyor; kimi 200, 300, hatta 600’ü vuruyor. Yaşları, meslekleri ve ülkeleri farklı ama kitap okuma alışkanlıkları hayli benzeşiyor.
Rexroat, kitap kurtlarının rutininde beş örüntü yakalamış.
1- Bir gecede kitap kurdu olmadılar
İlk elden bu kişileri sarakaya alıp ‘herhalde anne karnında okumaya başladılar’ diye şakayla karışık bir tespit yapmış olabilirsiniz. Fakat hayır, çokları geç yaşa kadar okuma alışkanlığı edinmemiş bile.
Hatta kimi ‘deli gibi’ okumaya pandemide başlamış ve bu alışkanlığı bırakmamış.
New Jersey’de yaşayan kitap kurdu—ki aslında mesleği sihirbazlık—Josh Pele, ‘‘Covid-19 pandemisine kadar bir kitabı baştan sona bitirmemiştim’’ diyor.
Pele, pandemide günde yalnızca 10 sayfa okuyarak yaklaşık 100 sayfalık bir kitabı bitirmeyi kafaya koyduğunu anlatıyor: ‘‘Nihayet bir kitabı bitirebildim. Düzenli okuma hissini ve en çok da kitap bitirmenin verdiği doyumu tattım. O ivmeyi yakalayınca deli gibi okumaya başladım.’’
Pele gibi kitap kurtları genellikle makul günlük hedefleri giderek artan bir iştaha çeviriyor. Yani ilerleme, hazzı artırıyor, haz da okumayı.
2- İlgi alanları geniş
Kitap kurtları yalnızca tarih, polisiye ya da bilim gibi belirli türlerle kendini sınırlamıyor; aksine, neyi merak ederlerse onu okuyorlar.
Beş çocuk babası ve ABD’nin Texas eyaletindeki bir eğlence şirketinde yaratıcı direktör Frederick J. Goodall, ‘‘Her türden kitap okumaya çalışıyorum’’ diyor.
Goodall, 2025’te tam tamına 614 kitap okumuş. ‘‘Geçen yıl daha fazla okumaktan ziyade daha önce okumadığım şeyleri okumaya çabaladım’’ diyor.
Üstelik bir kütüphaneciyle sıkı fıkı olmuş Goodall: ‘‘Bana kitap ayırıyor, ‘Şuna bak, bunu oku’ diyordu. Böylece okuma yelpazem genişledi. Farklı şeyler öğrendim.”
Sosyal medya uzmanı ve bir kitap kulübünün yöneticisi Patricia Brown ise ‘‘Hikaye sıkıysa, varım’’ diyor.
Brown geçen yıl 181 kitap bitirmiş: ‘‘Kimi sabahlar uyanır uyanmaz 1980’lerde geçen bir arkadaşlık hikayesi okumak istiyorum. Ertesi sabah yakışıklı bir bekar babayla tanışan kadını anlatan bir aşk hikayesi. Veya belki 1854’teki kolera salgınıyla ilgili bir şeyler. Habire değişiyor.”
Kitap kurtları her türden okusalar da, sıkıldıkları bir kitabı yarım bırakmaktan hiç çekinmiyorlar. Rexroat’un kardeşinin bir lafı varmış: Hayat kısa, ne kötü kitaba yeter, ne kötü şaraba.
3- Estetiği değil, kolaylığı önceliyorlar
İster basılı olsun, ister dijital. Kitap kurtları format konusunda pek seçici değil. Ciltli kitapları elbette daha güzel buluyorlar, ama kolaylık onlara göre daha mühim.
Çoğu dijital kitap satın almak için Kindle, Libby ya da Hoopla gibi uygulamalara başvuruyor.
Ayrıca çok fazla kitap satın almak cebi yaktığından, çareyi ikinci el kitapçılar, kitap siteleri ve ücretsiz kütüphanelerde buluyorlar.
4- Okumadıkları mekan yok
Kitap kurtları hemen her yerde okuyor: Yemek molaları, otobüsler, market sıraları, uyumadan evvel, hatta toplantı sırasında kamera kapalıyken bile okudukları oluyormuş.
Üstelik bu insanların çoğu aktif çalışıyor ve/veya çocuk sahibi. Ayrıca çoğu ortalamadan biraz hızlı okuduğunu düşünse de, hiçbiri kendini ‘hızlı okuyucu’ diye tanımlamıyor.
Okuma alışkanlıklarının alametifarikası hız ya da bir oturuşta ne kadar süre okudukları değil, her fırsatta kısa kısa okumaya duydukları heves. Beş dakika da olur, on sayfa da, uyumadan önce bir bölüm de… Çoğunun bir okuma düzeni yok.
‘‘Yanımda hep bir kitap taşırım’’ diyor Goodall: ‘‘Mesela çocukları okuldan almaya gittiğimde sıra beklerken kitap okuyorum. Annemi hastaneye götürünce yine beklerken kitap okuyorum.’’
Telefonlar ya da elektronik kitap okuyucuları boşa geçen vakitleri bile edebiyatla doldurabiliyor. Böylece belirli bir zaman dilimi yerine güne yayarak okuyorlar.
5- Akılda tutmak için farklı yöntemleri var
Yılda yüzlerce kitap bitirenlere ilk soru ‘Nasıl yapıyorsun’ ise ikincisi şu: ‘Ne kadarı aklında kalıyor?’
Kitap kurtları işte bu noktada ayrışıyor. Ekseriyetle kişisel gelişim, psikoloji ve işletme kitabı okuyanlar akılda tutmaya önem verirken, keyif için okuyanlar ayrıntıların giderek bulanıklaşmasından rahatsız olmuyor. Çünkü karakter isimleri ya da olay örgüsü uçup gitse de o anın tadı kalıyor.
Kitap kurdu David Salamon, bitirdiği kitapların son sayfasına tek paragraflık bir özet yazıyormuş: ‘‘Ayrıntılı bir incelemeden çok ana argümanları ya da kitabın bende bıraktığı hissi not ediyorum. Böylece kitabın nüvesini bir yere kaydetmiş oluyorum.’’
Kitap kurtları için kitabın ne kadar hatırlandığı bir ölçüt değil. O hissi bir kere tattıktan sonra sıradaki kitaba başlamaya hazırlar.
Devlet danışmanlık şirketinde kıdemli direktör ve kitap kurdu Molly Cain, ‘‘Ezberlemekten ya da hatırlamaktan ziyade kitapların beni dönüştürmesini tercih ediyorum’’ diyor ve şöyle ekliyor: ‘‘Kimi capcanlı bir sahneyle zihnimde yer ediyor, kimi bir düşünceyle, kimiyse bir cümleyle… Sanıyorum mevzu da bundan ibaret.’’
