Yapay zekayla hazırlanmış hızlı, özensiz ve sahte video ve görseller sosyal medya platformlarını istila ediyor. 20 yaşındaki Théodore, ‘yapay zeka kirliliği’ne dijital isyan başlattı.
Théodore yapay zekayla oluşturulmuş o içeriği görünce çileden çıkmıştı: Zayıf ve yoksul görünümlü iki Güney Asyalı çocuğun gür sakalları vardı. Birinin elleri, ötekinin ayakları yoktu ve bir doğum günü pastasıyla ’bugün benim doğum günüm, lütfen beğenin’ yazılı bir pankart taşıyordu. Üstelik bu çocuklar yağmur altında, işlek bir caddenin ortasında oturuyordu.
Fotoğrafın yapay zekayla (YZ) üretildiği barizdi ama Facebook’ta neredeyse bir milyon kişi beğenmişti.
BBC’nin haberine göre Paris’te yaşayan 20 yaşındaki üniversite öğrencisi Théodore donakaldı:
“Aklım durdu. Yapay zeka üretimi bu absürt görseller Facebook’u istila etmişti. Kimse sorgulamıyor mu? Hayret verici.”
Théodore hemen X’te ‘Insane AI Slop’ (Akıl Almaz YZ Kirliliği) adlı bir hesap açtı ve karşısına çıkan bu tür sahte içerikleri ifşa ederek tiye almaya başladı.
Hesap epey ilgi çekmişti. Gelen kutusu kısa sürede YZ’yle oluşturulmuş gönderileri paylaşmak isteyen takipçileriyle doldu.
YZ kirliliğinin süper üçlüsü: Asker, din ve yoksul çocuklar
Merriam-Webster sözlüğü 2025’in sözcüğü olarak ‘slop’u seçmişti. Kelime, düşük kaliteli ve sahte dijital içerik anlamına geliyor.
Türkiye’de de son dönemde özellikle Instagram gibi sosyal medya platformlarında yapay zekayla üretilmiş sahte sokak röportajı videoları giderek yayılıyor. Bu videoların gerçekliğini kimin, nasıl ayırt ettiği ya da kullanıcıların bunlardan etkilenip etkilenmediği muamma.
YZ’yle üretilmiş içeriklerin genellikle üç teması var: Din, askerlik ve ‘yürek ısıtan’ yoksulluk manzaraları.
Théodore şöyle anlatıyor:
“Üçüncü dünya ülkelerindeki çocukları etkileyici işler yaparken gösteren içerikler her zaman tutuyor. Mesela Afrika’da çöp parçalarından heykel yapan çocuklar… İnsanlara ilham verici geliyor. Üretenler de ‘Madem işe yarıyor daha fazlasını yapalım’ diyor.’’
Théodore’un yapay zeka kirliliğine karşı açtığı ‘Insane AI Slop’ hesabındaki takipçi sayısı 133 bini aştı. Fakat kısa sürede kalitesiz, sahte ve hızlı üretilmiş video ve görsellerin hangi biriyle başedeceğini şaşırdı.
Üstelik büyük teknoloji şirketleri bu içeriklerin serbestçe paylaşılmasına izin veriyordu. Kimi şirketler denetlediklerini söylüyordu ama platformlarda pek bir değişiklik yoktu.
Ne de olsa sosyal medya platformları için etkileşimin iyisi kötüsü yok. Yeter ki kaydırmayı sürdürelim.
‘Yepyeni bir içerik evreni oluşuyor’
Meta CEO’su Mark Zuckerberg geçen yıl sosyal medyanın artık ‘üçüncü evre’ye geçtiğini söylemişti:
“İlk evre arkadaşlar ve aileyle paylaşımdı. İkinci evrede içerik üreticileri geldi. Şimdiyse yapay zeka sayesinde içerik üretimi kolaylaştı ve yepyeni bir içerik evreni oluşuyor.”
Meta, hem yapay zekayla içerik üretilmesine izin veriyor hem de bunu kolaylaştıracak araçları piyasaya sürüyor. Nitekim görsel ve video üreten araçlar hemen her platformda erişilebilir hale geldi.
YouTube CEO’su Neal Mohan da aralıkta platformundaki bir milyondan fazla kanalın YZ araçlarını kullandığını yazdı. Ama o da ‘YZ kirliliği’nden endişeli. YouTube’un kalitesiz içerikleri azaltmaya çalıştığını söylüyor.
Dijital pano platformu Pinterest de kullanıcı şikayetlerinin ardından YZ içeriklerini filtreleme seçeneği sundu.
Fakat ekseriyetle izlenme sayılarını önceleyen şirketler, geçmişte marjinal sayılan içeriklerin bile artık ana akım hale geldiğini söyleyerek içerik denetimlerini gevşetiyor.
ABD’deki Syracuse Üniversitesi’nde dezenformasyon üstüne çalışan Emily Thorson, insanların YZ içeriklerine verdiği tepkinin sosyal medya platformunu ne amaçla kullandıklarına bağlı olduğunu söylüyor:
“Mesela biri kısa videolar izlediği platforma yalnızca eğlence amaçlı giriyorsa, o kişi için içeriğin değerini belirleyen tek şey eğlenceli olup olmadığı. Ama bilgi edinmek ya da başkalarıyla bağ kurmak için kullanıyorsa YZ içeriklerinden rahatsız olabilir.’’
İnsanların ‘YZ kirliliği’ne tepkisi genellikle içeriğin nasıl sunulduğuna bağlı.
Örneğin insanlar açıkça şaka amacıyla üretilmiş içeriklere gülüp geçiyor. Fakat yapay zeka içerikleri özellikle yanıltmak amacıyla üretildiyse öfkeleniyorlar.
Thorson’a göre avlanmakta olan bir leoparın videosu iyi bir örnek. YZ üretimi bu video, son derece gerçekçi bir doğal yaşam belgeseli havasında hazırlanmış. Yorumlarda bazı izleyiciler videonun gerçek olduğuna inanmış, bazılarıysa şüphelenmiş. Öyle ki bir kullanıcı şöyle yazmış:
“Hangi belgeselden? Lütfen söyleyin. Bunun yapay zeka olmadığını kanıtlamanın tek yolu bu.”
‘Mücadeleyi kaybettik gibi hissediyorum’
‘YZ kirliliği’nden bıkan bazı kullanıcılar bu tür içeriklere ‘Yapay zeka olduğu çok belli, yetti artık’ gibi yorumlar yapıyor.
Gelgelelim içerikler daha çok etkileşim aldığı için bu yorumlar bile algoritmaya yarıyor. Yani içeriğin gerçek olup olmaması son kertede önemsiz.
Théodore özellikle çocuklara hitap eden rahatsız edici videoları YouTube’a şikayet ederek bazı kanalların kapatılmasını sağladı.
Bunların arasında ‘parazitli yavrusunu kurtaran anne kedi’ veya ‘canavara dönüşen kadını İsa iyileştirdi’ temalı içerikler vardı.
Théodore’un hesabı hala aktif ama yorulduğu için paylaşımları azaldı:
“Mücadeleyi kaybettik gibi hissediyorum. Yeni internet saçma sapan YZ içerikleriyle dolu ve öyle kalacak gibi.”
Elbette yeni bir ‘temiz sosyal medya’ platformu çıkıp rekabet oluşturabilir. Fakat hangi içeriğin sahte olduğunu tespit etmek giderek zorlaşıyor. Ayrıca insanların bu videolardan hızlıca aldığı dopaminden vazgeçmesi kolay değil.
Tüm bu sahte içerik yağmuru Théodore’yi yormuş: “Ben YZ karşıtı değilim. Sadece YZ’yle üretilmiş, hiçbir değer taşımayan ve saçmalıklarla kaynayan internete karşıyım.’’
