Yapay zeka araçlarının ürettiği video, fotoğraf ve ‘deepfake’ görüntülerden 150 yıl önce de fotoğrafçılar eserleri üzerinde dikkate değer değişiklikler yapıyormuş.
Amsterdam’daki Rijksmuseum’ın hazırladığı ‘Fake! Early Photo Collages and Photomontages’ sergisi, 1860-1940 yıllarında çekilmiş görüntülere odaklanıyor.
19’uncu yüzyılın sonundan ve geçen yüzyılın başından kandırmaca 10 fotoğraf:
1- Gündüzdüşü
Yaklaşık 1870-1890 yıllarına tarihlenen anonim fotoğraf, bir kadının gündelik halini ve annelik hayalini aynı karede birleştiriyor. Fotoğraf, karanlık odada kağıdın bir kısmının ışık almasının engellenmesi ve sonradan ikinci bir negatif eklenmesiyle oluşturulmuş.
2- Kendi yansımasıyla irkilen adam
Ressam ve fotoğrafçı Leonard de Koningh, bir adamı kendi hayaletiyle yüz yüze getiriyor.
1870-1880’lerde tarihlenen görüntü fotoğraf plakasının iki aşamada pozlanması ve modelin poz değiştirmesiyle oluşturulmuş.
3- Dekapitasyon
FM Hotchkiss’in çektiği 1880-1900 yıllarına ait fotoğrafta kılıçla başı kesilen bir adam görülüyor.
Fotoğrafçı, karanlık oda tekniklerini kullanmış ve başın gizlenmesi için de perde ve mikroskopik rötuşlardan yararlanmış.
4- Bir adamın el arabasında baş taşıdığı fotomontaj
1900-1910’a tarihlenen anonim fotomontaj, iki negatifin birleştirilmesiyle oluşturulmuş. Fotoğraf, ölçek manipülasyonu ve kes-yapıştır tekniği kullanılarak hazırlanmış. Kesilip yapıştırılmış kısmı gizlemek için arkadaki açık kapı fon olarak kullanılmış.
5- Kazlarımızı pazara götürüyoruz
Martin Post Card Company’ye ait kartpostalda, bir çiftçi devasa kazını pazara götürüyor. 1909 tarihli fotoğrafta ölçekle oynanarak kazın boyutu büyük gösterilmiş.
Bu fotoğraftaki ‘hile’, aynı zamanda bir bölgenin tarımsal üstünlüğüne dair mit yaratmak için pazarlama taktiği olarak da kullanılmış.
6- New York’taki Mulberry Bend Park’ın Üzerinde Uçan Araba
Theodor Eismann’a ait 1908 tarihli fotoğrafta kes-yapıştır teknikleriyle hayali bir gelecek sahnesi oluşturulmuş. Fotoğraf sonradan renklendirilmiş. New York semalarında uçan bir araba görülüyor.
7- Transfield Sisters reklamı
1904-1918 tarihli anonim reklam, Transfield Sisters grubunu tanıtmak için hazırlanmış ve fotomontaj teknikleriyle farklı boyut ve açılarda fotoğraflar birleştirilmiş.
8- Araba ve silindir makinesi kazası
Bir araba ve silindir makinesinin çarpıştığı Alfred Stanley Johnson Jr.’a ait 1915 tarihli fotoğraf, farklı görüntülerin üst üste yerleştirilmesiyle oluşturulmuş.
9- Kolaj
Albert Huyot’nun hazırladığı 1929 tarihli, Dadaizm ve Kübizm etkilerinin görüldüğü kolaj, fotoğraf parçaları kesilip yapıştırılarak oluşturulmuş.
10- Taklit (Joseph Goebbels, işçileri yatıştırmak için Hitler’i Karl Marx kılığına sokuyor)
Siyasi bir taşlama amacıyla hazırlanan fotomontaj, adını daha sonra John Heartfield diye değiştiren Anti-Nazi kampanyacısı Helmut Herzfeld’e ait.
1934 tarihli görselde, işçiler Hitler’in vaatlerine aldanmamaları konusunda uyarılıyor.
