Fransa’nın en prestijli edebiyat ödülü Goncourt organizatörleri, Kanadalı-Haitili yazar Thelyson Orelien’in büyük ses getiren romanını yazarken yapay zeka kullandığı suçlamaları ardından eseri aday listesinden çıkardıklarını duyurdu.
38 yaşındaki Thelyson Orelien, ‘C’etait ça ou mourir’ adlı romanıyla 21 Eylül’de ‘Prix du Roman Fnac’ ödülünü kazanmıştı. Yazar aynı zamanda yakında açıklanacak Goncourt Akademisi Edebiyat Ödülü’nün de finalistlerindendi.
Ancak 22 Eylül’de ‘Balance ton Claude’ (Anthropic’in yapay zeka asistanına atıfla ‘Claude’unu ifşa et’) adındaki pek tanınmayan bir grup, kitabın ‘neredeyse tamamen’ yapay zekayla yazıldığını iddia etti. Grup, X’ten paylaşımında “Metnin farklı bölümlerinden birkaç pasajı test ettik ve hepsinde aynı sonuca ulaştık: Yüzde 100 yapay zeka” yazdı.
Gruba bu tespiti, ‘açık ara en doğru sonuç veren’ araç olduğu belirtilen Pangram adlı program aracılığıyla yaptığını duyurdu.
Yapay zeka suçlamasını intihal iddiası takip etti
İddialar Fransa edebiyat dünyasında büyük tartışmaları tetikledi. Yazar ve kitabın Fransa’daki yayıncısı Grasset, suçlamaları anında reddetti. Orelien kitabın ilk taslağını 2019’da yapay zeka programları henüz genel kullanıma sunulmadan çok önce yazdığını söylerken yayıneviyse ithamı ‘son derece çirkin bir hakaret’ diye niteledi.
Yapay zeka suçlamalarını Orelien’in önceki eserlerinde intihal yaptığına dair iddialar izledi. Kanada merkezli La Presse gazetesi Orelien’in 2012 tarihli bir öyküsünde Fransız yazar Louis Pauwels’den pasajlar olduğunu, 2013 tarihli bir köşe yazısınınsa ‘The Philippine Star’ gazetesinden kopyalandığını yazdı.
Orelien ve yayınevi intihal iddialarına henüz yanıt vermedi.
‘Ödülün saygınlığını korumak amacıyla’
Tartışmaların ardından Paris merkezli Goncourt Akademisi, yapay zeka ve intihal suçlamalarını not ettiğini belirterek romanı yarışma listesinden çıkardığını duyurdu.
Kararın gerekçesi ‘ana görevi kadınlar ve erkeklerin yazdığı edebiyatı desteklemek ve onurlandırmak olan Goncourt Ödülü’nün saygınlığını korumak’ olarak açıklandı.
Akademi bu kararın ‘yapay zeka desteğiyle üretilen metinlerin yaratılmasına tamamen karşı olunduğunu göstereceğini ümit ettiğini’ ifade etti.
Haiti doğumlu yazarın bu ilk romanı, Latin Amerika’dan kuzeye seyahat edip Kanada’ya ulaşan Haitili bir göçmenin hikayesini anlatıyor. Çok sayıda başka edebiyat ödülü kazanan eser, birden fazla dile tercüme edilme aşamasındaydı.
