Ümit İnatçı: Güzellik sorunsalının estetikle hiçbir ilgisi yoktur; etik ile ilgilidir

Okura not

Günün 11’i, Türkiye medyasındaki görüş ve yorum çeşitliliğini yansıtmak amacıyla hazırlanmaktadır. Aşağıda özetini bulacağınız yazıya yer vermemiz, içeriğini onayladığımız ve/veya desteklediğimiz anlamına gelmez.

Kadında güzellik üzerine düşünüyorum. Aslında hiç de görüldüğü gibi görünüşle ilgili bir mesele değil. Güzellik kanonu, aslında kadına ait olmayan ve uyulması gereken bir biçimi dayatmaya çalışır. Bu bir tür şiddettir. Geniş anlamda herkes kendi yolunda güzel hissedebilir, ancak gerçek şu ki, toplumsal olarak güzellik kanonları bunlardır, başka kanonlar yoktur ve bunlar o kadar esnek değildir. Aslında güzellik sorunsalının estetikle hiçbir ilgisi yoktur; etik ile ilgilidir.

“Kozmetik” kelimesinin Yunanca “düzenlemek” anlamına gelen “kosmeo” kökü gibi; güzellikle hiçbir ilgisi yoktur. Düzenli olmakla ilgilidir. Mantık her zaman “düzen” mantığıdır. Her şeyin yerli yerinde olmasıyla ilgilidir… Kadında güzellik sorunu estetik olmaktan çok etik bir sorundur… Günümüz feminizminin de görüşlerini yansıtan bu yaklaşım, güzelliği “beğenilme” ya da “estetik haz” alanından çıkarıp “norm”, “düzen” ve “itaat” alanına yerleştiriyor.

Estetik müdahaleler bireysel özneyi güçlendiriyor mu, yoksa onu daha uyumlu, daha “uygar”, daha kabul edilebilir bir forma mı yaklaştırıyor(?) bunun üzerinde de düşünmek lazım. Genel güzellik kanonlarına göre kabul edilebilir bir görünüm kazanmak özneyi güçlendirmez tam tersi onu genel geçer değer yargılarına maruz bırakır. Farkında olunmalı ki, genel kanona göre kabul edilebilir olmak güç değil, uyumdur. Bu, güzellik meselesini doğrudan iktidar ve özne meselesine bağlıyor. Kadın bedeni burada merkezde çünkü tarihsel olarak zaten bakışın nesnesi konumuna yerleştirilmişti. 

Ümit İnatçı’nın yazısı