MESUDE ERŞAN
@mesudersan
mesudeersan@diken.com.tr
Türkiye’de her yüz kişiden ikisi kalp yetmezliği hastası. Her yıl bin kişiden üç ya da altısı kalp yetersizliği hastaları arasına katılıyor. Kalp yetmezliği Avrupa ülkelerine kıyasla 8-10 yıl daha genç yaşta başlıyor.
Sağlık Bakanlığı ve 11 farklı tıp fakültesi, araştırma ve eğitimle şehir hastanesinden kardiyologların yaptığı Türkiye’de 2016-2022 Kalp Yetersizliğinde Eğilimler Çalışması (TRends-HF) The Lancet’de yayınlandı.
Çalışmada 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasındaki her yaştan 2 milyon 722 bin 151 (yüzde 51,7 kadın, yüzde 48,3 erkek) kalp yetmezliği tanılı hastaya bakıldı. Bu aynı zamanda Türkiye’de kalp yetersizliğinin ülke çapındaki epidemiyolojik verilerini modelleyen ilk çalışma oldu.
Hastaların 23 bin 443’ü 19 yaş altı, 201 bin 773’ü 20-49 yaş arası, 1 milyon 906 bin 39’u 50-79 yaş arası ve 560 bin 896’sı 80 yaş üstünde. Araştırmanın bulgularına göre kalp yetersizliği sayıları, Batı Avrupa ve ABD’den gelen benzer önceki raporlara yakın. Ancak Güney Amerika, Çin, Japonya, Güney Kore ve Tayland’dan daha yüksek. Almanya ve Kanada’dan daha düşük.
Kalp yetmezliği sıklığı kadınlarda (yüzde 2,23) erkeklere (yüzde 1,99) göre daha yüksek. Yaş gruplarına göre incelendiğinde, 60-69 yaşlarına kadar erkeklerde daha sıkken, 70 yaşından sonra kadınlar erkekleri geride bırakıyor. Bu bulgu kalp yetersizliği sıklığının erkeklerde biraz daha yüksek olduğu birçok ülkeden farklı. Kadınlarda daha yüksek olmasının obezite ve diyabet oranlarının erkeklere göre kadınlarda daha yüksek olmasından kaynaklandığı düşünülüyor.
Çalışmada genç kalp yetmezliği hastalarının (18-50 yaş arası) prevalansının (belirli bir süre içinde hastalığın toplumda görülme sıklığını gösteren ölçüt) yüzde 12 görülme sıklığı ise yüzde 0,3. Bu veriler, Türkiye’yi genç hasta yükünün en fazla olduğu ülkeler arasına soktu. Araştırmacılar bu veriyi endişe edici buldu.
Çalışmanın diğer bulguları özetle şöyle:
*Beklendiği gibi yaş arttıkça sıklık da artıyor. Tanı anında ortalama yaş 68,3. Kadınlar ilk tanı yaşı erkeklerden üç yaş daha büyük.
*2022 sonunda hayatta olan kalp yetmezliği hasta sayısı 1 milyon 803 bin 637’ye kadar düştü.
*Hastaların 148’ine kalp nakli yapıldı ve 401 hastaya yapay kalp takıldı.
*Hastalar yılda ortama beş kez acil servislere gidiyor. Ortalama yıllık kardiyoloji poliklinik başvuru sayısıysa üç. Takip sürecinde yüzde 41’i herhangi bir nedenle hastaneye yatmazken, bir yılda hastanede yatış oranı yüzde 36,7, ortalama hastanede kalış süresi yılda altı gün.
*1 Ocak 2016- 31 Aralık 2022 arasında kalp yetmezliği hastalarında ölüm oranı yüzde 33,7 (918 bin 514). Bu dönemde kadınların yüzde 32,5’i (458 bin108’i) ve erkeklerin yüzde 35’i (460 bin 406’sı) öldü.
* Hastalardaki bir yıllık hayatta kalma oranı yüzde 82.7, beş yıllık hayatta kalma oranı yüzde 59.9, yedi yıllık hayatta kalma oranıysa yüzde 56. Bu oranlar da kadınlarda daha yüksek.
* Çalışmanın dikkat çekici bir bulgusu düşük sosyoekonomik koşullarda yaşayan hastaların hayatta kalma oranının yüksek olması. Araştırmacılar bunu sağlık sigortası sisteminin (SGK) kritik rolüne bağlıyor.
*Çalışmada 23 bin çocuk kalp yetmezliği hastası vardı. Doğuştan kalp hastalığı, 0-9 yaş arası kalp yetersizliği popülasyonunun yüzde 69,5’ini etkileyen en önemli sorun. Doğum öncesi dönemden başlayarak doğru ve erken tanıyla çocuklardaki kalp yetersizliğini azaltmak mümkün.
*Hastaların yüzde 40,8’inde anksiyete, yüzde 48,1’inde depresyon bildirildi. Kadınların duygudurum bozuklukları geliştirme riski erkeklere göre 1,7 kat daha fazlaydı.
* Hastalarının yaklaşık yarısında (yüzde 45,7) diyabet de var. Türkiye bu oranın en yüksek olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Kadın hastalarda diyabet sıklığı erkeklere göre daha yüksek.
‘Son durak‘
Kalp yetersizliği, çok farklı nedenlere bağlı ortaya çıkabilen bir klinik tablo. Yani bir belirtiler ve fiziksel bulgular bileşkesi. Kalp yetersizliği, kalp ve damar hastalarının ‘ölümden önceki son durağı.’ Türk Kardiyoloji Derneği’nin Türkiye’de Kalp Yetersizliği Yol Haritası’na göre, kalbin kasılma ve/veya gevşeme gücünün bozulduğu veya birim zamanda pompaladığı kan miktarının normalin altına indiği durumlar kalp yetmezliği olarak adlandırılıyor.
Kalp görevini yapamadığı için hasta çabuk yoruluyor, nefes darlığı çekiyor veya ayak bilekleri şişiyor. Hasta hayatını idame ettirmekte zorlanıyor. Kalp yetersizliğinin pek çok tipi önlenebilir ve sağlıklı bir yaşam tarzı riski azaltabilir. Hatta kalp yetersizliği geliştikten sonra bile, eğer hastalara belirtileri fark etmeleri ve derhal tıbbi yardım aramaları öğretilirse, zamansız ölümler önlenebiliyor. Ancak maalesef hastalığa ilişkin farkındalık zayıf. Daha önceki verilere göre, Türkiye’de kalp yetmezliği batı ülkelerine göre 10 yıl erken başlıyor.
Hipertansiyon, diyabet, obezite, kalp damar hastalığı, kronik akciğer hastalığı, kronik böbrek yetmezliği, kalp kapak hastalığı, kalp ritim bozuklukları, kalp kası hastalığı veya doğumsal kalp hastalığı kalp yetmezliğine zemin hazırlıyor.
