Türk Tabipleri Birliği (TTB) Sağlık Bakanlığı’ndan 2026 Yılı Bütçe Teklifini yeniden düzenlemesini istedi. Bakanlığın 2026 bütçesi yaklaşık yüzde 44,55 artırıldı.
Yüzde 38,26’lık yıllık enflasyona göre artış yalnızca yüzde 6. Bu payın yüzde 15’in altında olmayacak şekilde artırılması gerektiği söylendi.
Sağlık Bakanlığının bütçe teklifi yarın TBMM’de görüşülmeye başlanacak.
Cumhurbaşkanlığı, merkezi yönetim bütçesi toplamını 2026 için 18 trilyon 928 milyar 815 milyon 444 bin lira teklif edilmişti. Bunun sadece yüzde 7,8’i (1 trilyon 474 milyar 947 milyon 780 bin lira) Sağlık Bakanlığı için ayrıldı. İnsan sağlığı için bu kadar düşük bir oran ayrılmışken savunma ve güvenlik birimleri için ayrılan pay yüzde 11,4’e ulaşıyor.
TTB Merkez Konseyi İkinci Başkanı Dr. Pınar Saip, Merkez Konseyi Genel Sekreteri Dr. Önder Okay ve Merkez Konseyi üyeleri Dr. Nilüfer Ustael, Dr. Ali Kanatlı, Dr. Ali Osman Karababa, Dr. Güzide Elitez ve Dr. Murat Erkan bugün düzenlenen basın toplantısında bütçeyi değerlendirdi.
Bütçenin ülke ve sağlıkla ilgili gerçekler göz önüne alınarak yeniden düzenlenmesi gerektiği belirtildi. Küçük bir azınlığın çıkarını değil, çalışmak zorunda olanları, çocukları, gençleri ve kadınları önceleyecek düzenlemeler yapılması talep edildi.
Toplantıda 2026 bütçesinin sağlıklı bir toplumu, toplumun refahını ve mutluğunu sağlama amacından çok uzak olduğu söylendi:
“Toplumsal sağlık düzeyi göstergeleri alarm veriyor. Toplumsal eşitsizlikler, yoksulluk, açlık her geçen gün daha da artıyor. TTB: Böcek ailesinin başına gelen bir kez daha gösterdi; piyasa başıboş ve denetlenmiyor
Sağlık sistemi onarılamayacak düzeyde çürümüş durumda. 2026 yılı bütçe teklifin bu hali, mevcut sorunların daha da artmasına vesile olacak.”
15-17 yaşındaki her dört çocuktan biri ‘işçi’
Toplantıda özetle şu konulara dikkat çekilerek önerilerde bulunuldu:
* 2026 bütçesi sağlıklı bir toplumu, toplumun refahını ve mutluğunu sağlama amacından çok uzak. Toplumsal sağlık düzeyi göstergeleri alarm veriyor. Toplumsal eşitsizlikler, yoksulluk, açlık her geçen gün artıyor. Bunun önüne geçilebilmesi için oylamadan önce toplum yararına değişiklikler yapılmalı.
* Sağlıklı olmak daha çocukluk yaşlarında engelleniyor. TÜİK verilerine göre, 0-17 yaş arası 22 milyona yakın çocuğun en az 6,5 milyonu günde bir kez et, tavuk ve balık yiyemiyor. Oysa sağlıklı olabilmenin temel koşullarından biri yeterli ve dengeli beslenme. 15-17 yaşındaki her dört çocuktan biri okulda değil. Atölyede, fabrikada çalıştırılıyor.
* Sağlık düzeyini ortaya koyan önemli göstergelerden biri bebek ölüm hızı. Doğan her bin bebekten 8,9’u birinci doğum gününü göremeden hayatını kaybetti (2024 resmi verilerine göre). Bebek ölüm hızı, en düşük (en iyi) olduğu bölgede binde 5,8; en yüksek (en kötü) olduğu bölgede de binde 13,6. Türkiye’de anne ölümleri de önlenebilir seviyenin 7-8 katı. Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi’nde Türkiye’den daha yüksek anne ölüm oranına sahip yalnızca yedi ülke bulunuyor.
* Toplanacak vergiler içinde patronların kurumlar vergisi için hedeflenen artış oranı yalnızca yüzde 1,9 iken, maaş ve ücretlerden alınan gelir vergisi için hedeflenen artış oranıysa yüzde 39,55. 2026 itibariyle toplam vergi gelirlerinin yalnızca yüzde 11’inin kurumlar vergisi üzerinden, yüzde 23’ünün ise emekçiler üzerinden toplanması, bütçe gelirlerinin en az yüzde 44,16’sının dolaylı vergilerden (KDV, ÖTV) sağlanması hedefleniyor. 2026 bütçe gelirlerinin büyük bölümü kârın, rantın, faizin ve mülkiyetin vergilendirilmesiyle oluşturulmalı, kişilerin alışverişinde dolaylı vergi ödemeleri kaldırılmalı.
Koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan bütçe düşük
* 2026 Sağlık Bakanlığı bütçesinden kişi başına sadece toplam 16 bin 335 lira ayrılıyor. Bütçeden maaş ve ücretlerle SGK devlet primi gideri ödemeleri çıkarıldıktan sonra kişi başına yalnızca 5 bin 632 lira kalıyor.
* Sağlık Bakanlığı 2026 yılı toplam bütçesinin yalnızca yüzde 28’i koruyucu sağlık hizmetleri için ayrılırken; maaş ve ücretlerle SGK devlet primi gideri ödemeleri çıkartıldıktan sonra kişi başına sadece 2 bin 477 lira kalıyor.
* HPV aşısı bağışıklama programına dahil edilmeli.
* Tedavi edici sağlık hizmetleri için ayrılan pay da yetersiz. Şehir hastaneleri için yapılacak kira ve hizmet alım bedeli ödemeleri de içinde olmak üzere, Sağlık Bakanlığı bütçesinin yüzde 72’si tedavi edici sağlık hizmetleri programı için ayrılmış. Bundan maaş ve ücretlerle SGK devlet primi gideri ödemeleri çıkarıldığında kişi başına yalnızca 3 bin lira kalıyor.
* Etkinliği kanıtlanmış tüm kanser ilaçlarının geri ödemesi sağlanmalıdır.
KÖİ şehir hastaneleri bakanlığa devredilmeli
* TTB ve sağlık emek-meslek örgütlerinin bilgilendirme ve tepkileri sonucu şehir hastanelerinin kamu-özel işbirliği kapsamında yapımından vazgeçilmesine rağmen şehir hastanelerini inşa eden ve işleten şirketlere, 2026 bütçesinden 2025’e göre yüzde 30’dan fazla artışla en az 136 milyar lira ödenecek. Şehir hastaneleri ödeme yapılmadan bakanlığa devredilmeli.
*Sağlık Bakanlığı hastanelerin yüzde 63, hastane yataklarının yüzde 64’üne, yenidoğan yoğun bakım yataklarının ise yalnızca yüzde 38’ine sahip. “Yenidoğan çetesi” ve benzerlerinin bir daha yaşanmaması için yenidoğan yoğun bakım hizmeti bakanlık hastanelerinde sunulmalı. Çarpık tablo ortadan kaldırılmalı.
*1970 yılındaki hekim maaşlarına ilişkin reel alım endeksini 100 kabul edildiğinde; bu sayı 2002’de 85’e, 2015’te 75’e, 2025’te 50’ye düştü. Yani son yarım asırda hekimlerin alım gücü yarıya düştü. OECD ülkelerindeki ortalama ücret ülkemize göre pratisyen hekimlerde 1,5-2 kat, uzman hekimlerde 2-3 kat daha fazla. 7.200 ek göstergenin uygulanmasına ve maaşlarda en az yüzde 200 artış yapmaya olanak verecek düzenlemelere bütçe teklifinde mutlaka yer verilmeli.
*Hiçbir hekimin, sağlık emekçisinin aylık gelirinde performans ücretinin payı yüzde 10-15’i geçmemeli, gelirlerinin tümünün emekliliğe yansıtıldığı düzenlemeler hayata geçirilmeli.
*Herkese eşit, parasız, nitelikli, anadilinde ve kamu tarafından sunulan, sağlık emekçilerinin ve toplumun yönetime katıldığı sağlık sistemi kurulmalı. Sağlık sistemi finansman, örgütlenme, emek gücü ve hizmet sunumu başlıklarının tümünde yeniden düzenlenmeli.
